خلاصه مطالب جلسه دهم معماری معاصر

معماری پست مدرن در ایران:
از دهه 40 خورشیدی در ایران گرایشات پست مدرنیستی به وجود آمد. به دلیل تمایلات ناسیونالیستی رضا شاه و اینکه خاندان پهلوی به نوعی به تاریخ قبل از اسلام در ایران وصل شوند (هخامنشیان یا ساسانی) نوعی نگاه به گذشته و عزت و احترام برای معماری گذشته حاکم بود. در آثار ایران در دوره مدرن نیز نگاه به گذشته در معماری به خوبی مشهود است. مثلا در کارهای هوشنگ سیحون نوعی نگاه به گذشته وجود داشت با اینکه در اوج معماری مدرن بود، یا کارهای مارکوف یا کارهای کریم طاهرزاده بهزاد. این معماران به معماری گذشته نگاه می کردند که ما نام آنها را نئوکلاسیک نهادیم. اما در واقع ریشه های نگاه به گذشته از زمان پهلوی اول به معماری ایران وارد شد. اتفاق دیگری در ایران رخ داد که باعث تقویت حس ملی گرایی شد، کودتای 28 مرداد بود. پس از آن مردم دچار سرخوردگی شدند. پیش از آن ، دکتر محمد مصدق توانست حکومتی بر مبنای دموکراسی بنا نهد و ایران قدرت گرفت و صنعت نفت ملی شد و دست انگلستان از صنعت نفت ایران قطع شد، انگلستان ضربه ای اساسی خورد. تنها دورانی است که مردم ایران رنگ آزادی را به معنای واقعی دید دوران 8-9 ماهه حکومت دکتر محمد مصدق بود. پس از کودتای 28 مرداد مردم ایران سرخورده شدند، مخصوصا روشنفکران و هنرمندان. در اوایل دهه 40 جریانی در هنر ایران رخ داد که گرایش پست مدرن داشت. دراین راستا شاعرانی نظیر: شاملو و اخوان ثالث نوعی امید تازه را در خون مردم تزریق کردند. توسط اشعارشان. این گرایش تقریبا همزمان می شود با جریان پست مدرنیست در دنیا (1340 مصادف با 1960) تعدادی از هنرمندان ایرانی برای تحصیل به امریکا و اروپا رفته بودند به ایران بازگشتند.

حسین زنده رودی: لقب شارل دارد. در فرانسه زندگی می کند و بسیار تاثیر گذار بود در نقاشی نوگرای ایران به سمت جریانهای پست مدرن. او جدول اعداد و رمزها را در کارهاش قرار داد و با آنها ترکیب بندی های مدرن پدید آورد. دیگر نقاشی یک صحنه رئالیستی نبود، بلکه یک صحنه آبستره و انتزاعی شد. او در دوره ای نقاشی هایش را با سیاه مشق های خطاطی انجام داد و ترکیب های مدرنی از همان خوشنویسی سنتی ایجاد کرد.

محمد احصایی: از نقاشان معتبر ایران هستند که تحت تاثیر کارهای زنده رودی نقاشیهایی الهام گرفته از سیاه مشق های خطاطی به شکل انتزاعی ترسیم کرده است.

آیدین آغداشلو: از نقاشان برجسته معاصر ایران است. او توسط بنیاد فرح پهلوی بورس دریافت کرد و برای تحصیل به انگلستان رفت و دوره تخصصی شناخت و مرمت آثار هنری باستانی گذارند. او جزء برترین صاحب نظران عرصه آثار عتیقه است. قبل از انقلاب او سال ها رئیس موزه رضا عباسی در تهران بود و تمام آثار رضا عباسی را مرمت کرد به نحوی که مرمت آن قابل تشخیص نیست. تبحر او در مرمت مثال زدنی است. او نیز بحث پست مدرنیست را در نقاشیهایش دنبال می کند و به نحوی آشفتگی انسان امروز را بیان می کند. مجموعه آثار او تحت عنوان "خاطرات انهدام" مورد بحث امروز است. در این مجموعه سعی می کند برخورد کانسپتچوال می کند با آثار هنری، یعنی تعدادی آثار مشهور جهان غرب را می کشد و عمدا آنها را تخریب می کند. مثلا روی چشم های این نقاشی ها دوپاره مینایتور ایرانی را ترسیم می کند. این اثر او در دوران جنگ و هنگامیکه خرمشهر به دست دشمن افتاد ترسیم شده. او در واقع در کارهایش از نوعی کلاژ استفاده می کند.
بعد از اینکه فرح پهلوی همسر شاه ایران شد. به دلیل اینکه او دانشجوی سال دوم رشته معماری در فرانسه بود و با هنر آشنا بود، بسیاری از هنرمندان ایران را حمایت می کرد و همین باعث تحولی عظیم در هنر ایران آنزمان شد.

پرویز کلانتری: او برادر ایرج کلانتری معمار مطرح ایرانی است (مهندسین مشاور باوند) که نقش زیادی در معماری 30 سال اخیر داشتند. پرویز کلانتری بحث جدیدی با عنوان نقاشی بر روی کاهگل را مطرح می کند. در نقاشی در واقع نوعی رهایی از بوم را به ارمغان می آورد. موضوع نقاشیهای او عمدتا معماری ایران است (نقاشی معماری ماسوله) به نوعی مدرنیته را با سنت درهم می آمیزد.

انجمن خروس جنگی: در نقاشی ایران دهه 40 مکتبی تحت عنوان مکتب خروس جنگی به وجودآمد. یک عده از نقاشان ایرانی که به فرانسه رفتند پس از بازگشت به ایرا ن قد علم می کنند علیه نقاشی های آن روز و نقد های جدی می نویسند. یکی از اعضای برجسته این گروه استاد جلیل ضیاءپور بود. آنها مدتی نشریه ای به نام خروس جنگی داشتند که نقدهای بسیار تند و تیزی راجع به سیستم هنری ایران می نوشتند. از دل این مکتب خروس جنگی، مکتب سقاخونه به وجود آمد. این مکتب (سقا خانه) استفاده از المانهای گذشته را رایج کرد: قفل، زنجیر،دخیل، شمع، دست نمادین حضرت عباس و شبکه های توری سقاخونه که دستمایه الهام برای یک جریان نوگرا در نقاشی ایران شد که منتقدین نام آن را مکتب سقا خونه گذاشتند. به عنوان مثال: حسین زنده رودی، مسعود عربشاهی جزء این مکتب بودند. کار نقاشان مکتب سقاخونه جنبه انتزاعی داشت. کارهایشان و خیلی ذغدغه مردم و جامعه را نداشتند. احسان یارشاطر در نقدی که بر نقاشی نوگرای ایران نوشته بر این مسئله تاکید نموده است. بهمن محصص هم از نقاشان مطرح ایران است که نقدهای شدیدی نسبت به ماشینی شدن زندگی و به خصوص تاثیر زیاد مقولات جنسی در زندگی مدرن داشت.

فرح اصولی: نقاشی است که ترکیب سنت و مدرنیته را در نقاشی هایش مطرح کرده است. او اساس کارش را بر نقاشیهای موندریان قرار میدهد و آنرا با صحنه های از مینیاتور ایرانی ترکیب می کند.

پرویز تناولی: استاد مجسمه سازی ایران. او احیاگر مجسمه سازی معاصر ایران است. در قبل از اسلام مجسمه سازی د رایران بسیار رواج داشته (6000 سال پیش تا اسلام مانند مجسمه هایی که در تخت جمشید دیده ایم.) بعد از اسلام، مجسمه سازی به دلیل مسائل شرعی و جلوگیری از بت پرستی منسوخ شد. مجمسمه سازی حرام اعلام شد. یکی از دلایل پیشرفت خوشنویسی در ایران ممنوعیت مجسمه سازی بود. او اولین کسی بود که مجسمه سازی را در ایران بعد از ممنوعیتش مطرح کرد. او در اواخر دهه 30 و اوایل دهه 40 به صورت جدی به عنوان مجسمه ساز مطرح می شود. او فرهاد را که در اشعار نظامی مشهور بود و به عشق شیرین کوه را می کند، پدر مجسمه سازی ایران معرفی می کند و مجسمه ای با نقش فرهاد کوهکن تولید می کند. او از بنیاد فرح پهلوی بورس دریافت می کند و به ایتالیا می رود و دوره تخصصی مجسمه سازی با برنز را می گذراند و یک کارگاه کامل و مجهز مجسمه سازی با برنز برای او در کرج خریداری می شود و بسیار مورد حمایت قرار می گیرد. او جزء برترین مجسمه سازان ایران و مطرح در سطح جهانیست. اکثر مضامین کارهاش را از تاریخ و فرهنگ گذشته ایران گرفته مانند: تخت گاه داریوش، پرویز تناولی در دوره ای از کارش بحثی به نام «هیچ» را مطرح می کند که بار معنایی و مفهومی زیادی دارد و چندین سال این مقوله را در آثارش مطرح می کند. مانند: قفس هیچ و قفس هیچ. در پارک شفق تهران، مجموعه فرهنگی نیاورن، تئاتر شهر مجسمه هایی از آثار او قرار دارد.
همه اشخاص ذکر شده در بالا به نوعی در جنبش پست مدرن ایران قرار می گیرند، یعنی نگاه به گذشته را در کارهاشان داشتند.

کامران طباطبائی دیبا: او پسر عموی فرح دیبا بوده و به دلیل روابطی که با دربار داشت مجبور به ترک ایران شد. پیش از انقلاب بسیار در بنیاد فرح نفوذ داشت. او در آمریکا تحصیل کرد. و بعد به ایران بازگشت. وی اکنون در اسپانیا زندگی می کند. اولین کار او پس از ورود به ایران مجموعه پارک شفق در یوسف آباد تهران است که مورد توجه عموم قرار گرفت. او از معماری گذشته ایران در کارهایش استفاده کرده. مصالح آن آجر است استفاده از طاق، سه دری، قوس، آجر، رواق به عنوان عناصری ار تاریخ معماری ایران در این کار شاخص است.
مجموعه موزه هنرهای معاصر تهران از دیگر آثار اوست. به عقیده بسیاری از منتقدین، این اثر یکی از بهترین آثار 90 سال گذشته ی معماری ایران است. از مفاهیم زیادی که در معماری گذشته ایران وجود داشته در آن استفاده کرده از جمله: حیاط مرکزی، المان بادگیر که از آن استفاده فرمال کرده به شکل نورگیر. استفاده از مصالح سنتی در کنار مصالح مدرن: نمای سنگی درکنار بتن اکسپوز، از نکته های مهم دیگر این کار، تناسبات انسانی است، ساختمان افقی و کشیده است، مقوله سیر کولاسیون این موزه به خوبی حل شده و در نهایت هیچ مسیر را به صورت تکراری بیننده طی نخواهد کرد .
مجموعه شهرک شوشتر نو: از دیگر آثار اوست که باعث شد جایزه آقاخان را برنده شود. این مجموعه در خوزستان و در مجاورت شهر شوشتر کهن واقع است. صنعت اصلی خوزستان قند و شکر است و این شهرک برای اسکان کارمندان و کارگران کارخانه نیشکر طراحی شد.

جایزه آقاخان: جایزه ای است که فردی به نام آقا خان که یکی از افراد مذهبی و سیاسی است در فرقه اسماعیلیه – او سرمایه دار عظیمی است – هر چند سال به بهترین بنایی که در کشورهای اسلامی ساخته می شود، جایزه می دهند در سال 1354 این جایزه به کامران دیبا تعلق گرفت (به این مجموعه ) افرادی نظیر: ذاها حدید، فرانک گری، فرشید موسوی از داوران جایزه آقاخان بوده اند. پروژه جداره سازی دروازه قرآن در شیراز کار مهرداد ایروانیان، پارک جمشیدیه تهران، کار حسین پاسبان حضرت و فرهاد ابوضیاء نیز جایزه آقاخان را برنده شده اند. شهرک شوشتر نو با الهام از شهرسازی قدیم شوشتر و دزفول ساخته شده است. دارای مرکز محله های 2 طبقه ای است که خانمها در طبقه فوقانی قرار می گرفتند، چه در مراسم شادی و چه در عزاداریها.
نماز خانه ای در محوطه موزه فرش تهران از دیگر آثار کامران دیباست. اولین نمونه ای است که از شکاف نور به عنوان مهراب استفاده کرده. این نمازخانه در اوج سادگی طراحی شده (موزه فرش کار دفتر عبدالعزیز فرمان فرمائیان است) در کلیسای نور تادائو آندو، در ضلع مهراب صلیبی قرار داده که نور از آن می تابد، کامران دیبا قبل از او این کار را نجام داده است. این پروژه از دو مکعب تشکیل شده، مکعب داخلی رو به قبله چرخیده، دو شکاف در آن قرار دارد که ضلع مهراب است. بسیار مینیمالیستی و ساده طراحی شده .
شهرک دانشگاهی جندی شاپور در اهواز: از کارهای دیگر کامران دیباست. اسم شرکت آنها مهندسین مشاور داض بود. مخفف دیبا و امجد و ؟ بود. مجموعه های مسکونی که جهت اساتید طراحی کرد، فضاهای سایه انداز در نمای جلو دارد. ساختمان اداری دانشگاه که دارای حیاط مرکزی مسقف است و مسجد دانشگاه که او در این ساختمان بدعت تازه ای آورد و گریو گنبد را تا پایین و روی زمین ادامه داد.
فرهنگسرای نیاوران: از دیگر آثار اوست. رویکردی شبیه به موزه هنرهای معاصر دارد. او جزء اولین کسانی بود که از سنگ مرمر برای نوررسانی به محیط داخل با کیفیت متفاوت استفاده کرد. او در این پروژه از بتن اکسپوز بیشتر استفاده کرد. مجله معمار شماره 10 مجموعه آثار کامران دیبا را معرفی کرده است.

مهدی علیزاده: از حدود دهه 40 در معماری ایران حضور جدی داشت. در دوره اول کارهای معماریش گرایش به معماری گذشته ایران داشت. بعد از انقلاب در خارج از ایران بود و با شرکت های بزرگ دنیا همکاری می کرد. مانند شرکت som که آسمان خراش در دنیا می سازد. گرایش او بعد از انقلاب به سمت معماری هایتک است. حمامی در سر بندر، که از شهرهای خوزستان است، طراحی کرد. در آن فرم های گنبدی را با رویکرد مدرن نسبت به گنبدهای معمولی استفاده کرده است. ساختمان شهرداری سربندر از دیگر کارهای اوست. در آن از طاقها و حیاط مرکزی با رویکرد نوین استفاده کرد. او یکی از اولین آپارتمان های ضد زلزله با استراکچر فلزی در تهران را طراحی کرد که استراکچر آن اکسپوز است .
حیدر غیایی: به صورت مشترک با محسن فروغی ساختمان مجلس سنا را طراحی کردند. بعد از انقلاب به ساختمان مجلس اسلامی تبدیل شد و اکنون مجلسی خبرگان رهبری است. شاخص ترین عنصر این مجموعه زنجیر عدل انوشیروان است. (در تاریخ آمده است که انوشیروان بسیار عادل بود و زنجیری را به در خانه آویزان کرده بود و هر کس به او ظلمی شده بود اجازه داشته در هر ساعت از شبانه روز آن را به صدا در آورد و انوشیروان به داد او رسیدگی میکرد. (انوشیروان عادل) آقای حیدر غیایی مفهوم زنجیر عدل را به صورت کاملا انتزاعی استفاده کرده است. به صورت 2 ستون که کاملا دکوراتیو هستند، به کار می برد. هندسه، نظم و تقارن از مشخصه های کار او در دوران پست مدرن است. به دلیل بی ذوقی سازمان صدا و سیمای ما سقف این مجموعه تا به حال مورد توجه قرار نگرفته. این سقف از بخشهای مهم این مجموعه است که بسیار تکنولوژیک و خاص است که فرانسویها آن را با تکنولوژی بسیار پیشرفته بتن ساختند. در همان زمان حدود 35-40 سال پیش جزو شاهکارهای تکنولوژی به حساب آمد. با ظرافت و دقت اجرا شده. از آجر شیشه ای و بتن ساخته شده و نور را با کیفیت خاصی وارد فضای داخل می شد. سقف شیشه ای پارلمان مفهوم بسیار زیاد را می تواند داشته باشد، به عنوان مثال از سقف شیشه ای پارلمان آلمان، که توسط نورمن فاستر طراحی شده است، و به گنبد رایشتاک معروف است، مردم می توانند از بالا به کار نمایندگانشان نظارت داشته باشند. به نوعی تمثیل است به این معنی که نور بر کار نمایندگان بتابد و کارهای آنها شفاف و آشکار باشد، بی هیچ پنهان کاری.

حسین امانت: مجموعه شهیاد (مجموعه آزادی فعلی) حدود سال 1347-1348 مسابقه ای برگزار شد که معماران زیادی از سراسر دنیا شرکت کردند که در نهایت حسین امانت از معماران جوان ایرانی برنده این مسابقه شد. حسین امانت آیین بهاییت مقام بالایی داشت و فرد برجسته ای بود. او شاگر هوشنگ سیحون بود، اما مقام معنوی او آنقدر بالا بود که گفته اند هوشنگ سیحون به محض حضور او در کلاس به احترام او از جا بلند می شد . در زمان این مسابقه هوشنگ سیحون رئیس شورای شهر تهران بود، بعضی ها شایعه پراکنی کردند که به دلیل اینکه او شاگرد سیحون بوده طرحش در این مسابقه برنده شد، اما این شایعه حقیقت نداشت و ملاک قبولی این پروژه ارزشهای نهفته درآن بود.
او در این پروژه که قرار بود نمادی باشد برای تاریخ معماری ایران، از دو المان که در تاریخ معماری ایران بسیار کاربرد داشت استفاده کرد: قوس نیم بیض (قوس ساسانی) و قوس جناغی (قوس پنج و هفت) در واقع او معماری ایران را با این کار به دو دوره: 1- معماری ایران در دوران باستان و 2- معماری ایران در دوره اسلامی تقسیم کرد. اساس طراحی این پروژه قوسها هستند. بخش اعظم این مجموعه در زیر میدان قرار دارد که امروز به نام فرهنگسرای آزادی است و دارای سینما، گالری، نمایشگاه است. ورودی با پله به زیر دسترسی ایجاد می کند. از طریق پله. به دلیل مدیریت نالایق آن خیلی فعال نیست. قوس بیض ساسانی با یک کاربندی به قوس جناغی تبدیل می شود. اوایل صبح بیشتر قوس بیض دیده می شود و هنگام غروب قوس جناغی آن بیشتر دیده می شود. تکنیک ساخت آن بسیار پیشرفته توسط شرکت خارجی با پیچییدگی خاص اجرا شده. سنگ های استفاده شده در بدنه آن به صورت غیر مشابه برش خورده و چیده شده است. در درون کاربندیها انتزاعی از کاشیکاری قدیم است با بیان مدرن پرشده. تناسبات طلایی و هندسه در آن مشهود است. در اوج کار آبنما قرار داده که نشانگر اهمیت آب در فرهنگ ایران است. از مجموعه زیرین با 2 مرحله آسانسور می توان به بام رفت و چشم انداز آن بسیار زیباست. 100 متر ارتفاع دارد و از دیگر کارهای تکنولوژیک انجام شده در این پروژه اینکه از سنگ گرانیت کوه الوند در همدان که سنگ بسیار مقاومی است به عنوان قالب درجای بتن استفاده شده قالب را خارج نکردند و این باعث افزایش استحکام بنا شده استفاده. در فضای زیرین برج از نورپردازی شاخصی استفاده شده و به تعبیری گفته اند حسین امانت از تعالیم بهاییت در طراحی مجموعه زیرین استفاده کرده که شامل چند فضای تو در تو می باشد که در آیین بهاییت عارفی که می خواهد به حق برسد باید از چند مرحله عبور کند. حسین امانت در کانادا هم اکنون فعالیت معماری می کند.
ساختمان سازمان میراث فرهنگی تهران: در خیابان آزادی فعل، این مجموعه با الهام از ساختار بازار ایرانی ساخته شده. دربازارهای ایرانی 4 سوق وجود دارد که آن 4 سوق فضای تقسیم است به راسته های مختلف تقسیم می شود. در این پروژه پس از ورود به حیاط می رسید و سپس به یک4 سوق و از آنجا تقسیم فضاها می شود. یک ساختمان دیگر بعد از انقلاب به این مجموعه اضافه شده که از کارهای مهدی حجت و دکتر می باشد. هندسه، نظم و سلسه مراتب در این بنا مشهود است. پنجره در عمقی نشسته که نور متفاوتی را به داخل بدهد و در واقع شفافیت دوران مدرن در این بنا به حداقل رسیده.
موزه ملی ایران که در نزدیکی مقبره کورش هخامنشی قرار دارد از دیگر کارهای اوست که متاسفانه به پایان نرسیده و فقط اسکلت بتنی آن اجرا شده و تاکنون متوقف مانده. تمام معماری آن زیر زمین است به دلیل اینکه از خط افق مقبره کورش فراتر نرود و به نحوی احترام مقبره کورش حفظ شود در آن از دیوارهای کج بتنی استفاده کرده است.

نادر اردلان: او دردانشگاه هاروارد معماری را آموخت و فارق التحصیل شد. قبل از بازگشت به ایران با همکاری همسرش لاله بختیار،کتاب "حس وحدت" را نوشتند. این کتاب توسط دانشگاه MIT چاپ شد. آنها با الهام از سنت و مسائل فلسفی این کتاب را نوشتند. لاله بختیار در فلسفه تخصص داشت و به او کمک فراوانی کرد. پس از بازگشت به ایران توسط بنیاد فرح حمایت شد و آثار شاخصی به او محول شد. مجموعه مرکز مدیریت دولتی که تحت عنوان شعبه دانشگاه هاروارد در تهران تاسیس شد، ازکارهای نادر اردلان است. حبیب لاجوردی، یکی از سرمایه داران آن زمان، تصمیم گرفت مرکزی جهت مدیران کارخانه هایش در ایرن به نام "مرکز مدیریت دولتی" تاسیس کند. او با عقد قرار دادی با دانشگاه هاروارد ترتیبی داد تا این مرکز جهت تربیت مدیران کارخانه هایش در ایران تاسیس شود. اکنون دانشگاه امام جعفر صادق نام گرفته در نزدیکی پل مدیریت تهران. دارای ساختار باغ ایرانی است او 4 باغی طراحی کرده که در وسط آن کتابخانه ای شبیه به کوشک وجود دارد. در پیرامون آن اقامتگاه دانشجویان را به شکل 6 ضلعی با حیاط مرکزی طراحی کرد. سیستم طراحی این پروژه بر اساس سیستم آموزش حوزه های علمیه است و برخلاف سیستم آموزش مدرن که دانشجویان به صورت ردیفی می نشینند و به مدرس توجه می کنند. او این سیستم را گذاشته که دانشجویان به صورت حلقوی می نشینند و استاد یکی از اعضای این حلقه است و مدرس متکلم وحده نیست. بسیار از رنگ و بوی معماری ایران در این بنا استفاده کرده،آجر، طاق و قوس. او دریک سوئیت اقامت دانشجویان توسط نور گیری از پنجره، اتاق را به 2 قسمت مساوی تقسیم کرده . قبل از انقلاب 2 سال این دانشگاه فعالیت کرد و اساتید استادان پروازی از هاروارد می آمدند و تدریس می کردند 50-60 نفر که از این دانشگاه فارق التحصیل شده اند اکنون جزء برترین مدیران کشور هستند.
نادر اردلان سالها در دفتر عبدالعزیز فرمان فرمائیان کار می کرد برجهای سامان را نادر اردلان طراحی کرد، اما به اسم دفتر عبدالعزیز فرمان فرمائیان تمام شد. به همین دلیل از این دفتر جدا می شو.د سپس نادر اردلان و یحیی فیوضی شرکتی به نام ماندالا تاسیس می کنند. یکی از کارهای مهندسین مشاور ماندالا، کانون پرورش فکری کودکان در خیابان حجاب کنونی، کمی پایین تر از هتل لاله است. قبل از انقلاب طراحی شد و در حدود سال 1375 اجرا شد. مجموعه دانشگاه بوعلی سینای همدان از دیگر کارهای مهندسین مشاور ماندالا است.
ساختمان کانون پرورش فکری کودکان، که ساختار آن بر اساس بازار ایرانی است، دارای یک سرسرا ، دو راسته بازار که در دو طرف آن غرفه های فروش محصولات فرهنگی کودکان است. نورهایی که از سقف می آید، رواقها بسیار حس بازار ایران را تداعی می کند و زیاد با کودکان در ارتباط نیست.

یحیی فیوضی: او پس از انقلاب به دلایل مشکلات سیاسی مجبور به خروج از ایران شد و در سال 1376 ریاست جمهوری آقای خاتمی تصمیم به ساخت محلی برای برگزاری اجلاس سران کشورهای اسلامی در زمان کوتاهی گرفت. پیشنهاد طراحی این پروژه توسط یکی از شاگردان او به یحیی فیوضی داده می شود و به دلیل کم بودن زمان، عملیات طراحی و اجرا به صورت همزمان انجام شد. یحیی فیوضی قبل از انقلاب طرحی با نام مرکز موسیقی تهران انجام داد که گنبد طراحی شده آن را برای ساختمان اجلاس استفاده کرد. گنبد آن مخروطی بود که محورش به سمت یکی از اضلاع تغییر جهت داده بود. مخروط ناقص بود.
این پروژه رنگ و بوی معماری ایرانی را کاملا در خود جای داده. استفاده از آجر، هندسه و نظم در آن مشهود است. از روزنه هایی که در معماری بازارها وجود دارد، که آنرا هورنو می نامند، الهام گرفته و این روزنه ها را تکثیر کرد. و هنگامیکه نور وارد می شود به دلیل همپوشانی نورها سایه ای نمی بینیم و در طول روز نیازی به روشنایی مصنوعی ندارد. بسیاری از اجناس مورد استفاده از خارج کشور وارد شد. از ویژگیهای مهم این پروژه این است که در سال 76 از سیستم درای وال (که هم اکنون توسط شرکت کناف و ... تولید می شود) در بدنه این مجموعه استفاده شده. دور ستونها آجر شیشه ای استفاده کرده که حالت معلق بودن سقف را تداعی می کند.

علی اکبر صارمی: دکترای معماری را از امریکا گرفته. استاد راهنمای او لویی کان بوده. لویی کان تاثیر زیادی بر معماران معاصر داشت، از جمله نادر اردلان، یحیی فیوضی،کامران دیبا، علی اکبر صارمی تحت تاثیر او بودند. ویلایی که صارمی در شمال طراحی کرده برای خودش، با الهام از 5 معمار نیویورکی طراحی شده است. از آثار معروف او خانه افشار است که قبل از انقلاب طراحی شده است. این خانه هم تحت تاثیر 5 معمار نیویورکی انجام داده (5 معمار نیویورکی بحث عمق فضایی در کارهایشان بسیار مطرح بود) در این پروژه فضاها لایه لایه است و دید به عمق فضا نفوذ می کند، استراکچراکسپوز (نمایان ) است، استفاده از آجر، تداعی کننده خانه های قدیمی ایران با سایه روشنها و پرو خالی ها می باشد، عده ای کارهای صارمی قبل از انقلاب را بیشتر می پسندند و کارهای بعد از انقلاب او را قوی نمی دانند.

فرهاد احمدی: او دو دوره کاری دارد در یک دوره کاری گرایش به سمت پست مدرنیسم داشت و در دوره ی دیگر گرایش به هایتک و اکوتک و پایداری .
مجموعه فرهنگی سینمایی دزفول: که جهت جایزه آقاخان کاندید شد اما رتبه نیاورد. در سالهای 72-71 ساخته شد. در آن از المانهای معماری گذشته ایران استفاده شده، به عنوان مثال: استفاده از بادگیر عملکرد نورگیر، قوسها، حیاط مرکزی و گنبد همه و همه در آن جا داده شده. در این بنا او حتی برای راندو از تکتنیکهایی که در مینیاتور ایرانی وجود داشت، استفاده کرده است.

هادی میرمیران: به نظرم زندگی کاری او به دو بخش تقسیم می شود: 1- قبل از آشنایی با بهرام شیردل 2- بعد از آشنایی با بهرام شیردل.
در دوره اول شیفته معماری ایران بود و سالها در اصفهان رئیس طراحی شرکت فولاد مبارکه اصفهان بود. مهندسین مشاور نقش جهان پارس را تاسیس کرد در تهیه طرح جامع اصفهان نقش داشت تا سال 74 گرایش به معماری گذشته ی ایران داشت. در دوره دوم از مفاهیم معماری ایران در قالب فرم های امروزی و جدید استفاده می کرد. بعد ازپروژه کتابخانه ملی وارد دوره دوم شد .
مجموعه فرهنگستان های جمهوری اسلامی ایران: سال 1374 مسابقه ی فرهنگستانهای جمهوری اسلامی ایران برگزار شد. طرح هادی میرمیران از مهندسین مشاور نقش جهان پارس رتبه اول را کسب کرد اما به دلیل دخالت مقامات حکومتی، طرح اول اجرا نشد و طرح چهارم پذیرفته شد (کار مهندسین مشاور نقش) در آن زمان تشخیص دادند که این طرح با معیارهای اسلامی مغایرت دارد. میرمیران از عناصر معمای گذشته ایران در این پروژه استفاده کرده بود. از جمله: پلکان تخت جمشید، فرم 4 طاقی، تالار ستوندار، حیاط مرکزی، صفه. دارای سه برج برای ساختمان اصلی سه فرهنگستان جمهوری اسلامی است: 1- فرهنگستان ادب 2- فرهنگستان هنر 3- فرهنگستان علوم. بعد به صورت نمادین آنها را در بالا به هم وصل می کند و کتابخانه مرکزی را در بالا قرار می دهد که به صورت مشترک استفاده شود. این سه برج را بصورت نمادین سدی در برابر هجوم فرهنگ غرب می داند. این بنا را با الهام از مسجد کاج در اصفهان طراحی کرده بود. این مسجد در حال حاضر تخریب شده و از بقایای آن می توان این الهام را فهمید. (فصلنامه شارستان شماره 3-4)
در زمان ریاست جمهوری آقای رفسنجانی، دستور ساخت مرکز اسناد ریاست جمهوری در رفسنجان را صادر کرد ! میر میران آن را طراحی کرد یک دیوار با یک فرم مخروط بود، این ساختار دقیقا در یخچالهای مناطق کویری موجود است (برفها را در کنار دیوار جمع می کردند. و از سایه دیوار برای جلوگیری از آب شدن آنها استفاده می کردند سپس برفها را به داخل یخچال می بردند) در دولت بعدی ضرورت وجود مرکز اسناد ریاست جمهوری در رفسنجان مورد تردید قرار گرفت و این طرح به سفارش خانواده ی رفسنجانی به ورزشگاه تغییر کرد. با اینکه عملکرد تغییر کرد اما میرمیران فرم پروژه را تغییر نداد. میرمیران معتقد بود عملکرد خیلی مهم نیست و بر فرم تاکید می کرد و در تضاد با شعار "فرم از عملکرد تبعیت می کند" قرار داشت. پروژه دارای 2 استخر است. یک استخر در فضای باز و دیگری در فضای بسته -2 سالن دارد یکی سالن کشتی و دیگری سالن ورزشهای رزمی. استراکچر بتنی است.

پرویز موید عهد: ساختمان اداری دفتر کار نمایندگان مجلس توسط پرویز موید عهد طراحی شد. او سالها استاد دانشکده هنرهای زیبای تهران بود، بهایی بود و بعد از انقلاب از ایران خارج شد، هنگام ساخت مصلی تهران توسط یکی از دانشجویان، او دعوت به طراحی این مصلی می شود. این بنا نقطه تاریکی در تاریخچه کارهای اوست. تناسبات ندارد. اما در آن از المان های معماری گذشته بسیار استفاده نموده است.

ساختمان جدید مجلس شورا اسلامی: طرح اولیه آن قبل از انقلاب توسط دفتر سردار افخمی و همکاران انجام شد اما با انقلاب متوقف شد در سال 74-73 دوباره تصمیم به ساخت آن گرفته شد. آقای عبدالرضا ذکایی که قبل از انقلاب در دفتر سردار افخمی مشغول به کار بود، و بعد از انقلاب مهندسین مشاور پل میر را تشکیل داد، طراحی این پروژه به او محول شد و او هم بر اساس همان طرح قبلی سردار افخمی، طراحی را مجددا انجام داد. نقدهای زیادی راجع به آن شد از جمله: هرمی که کار شده بی ارتباط با معماری ایران است. عظمت گرایی آن خیلی زیاد است. انسان را تحقیر می کند، مقیاس انسانی ندارد. سطح این بنا قرار بود شیشه ای باشد که با مخالفت وزارت اطلاعات مصالح آن به سنگ تغییر یافت. این پروژه رویکردی دیکتاتور گونه دارد در آن نقطه شاخصی وجود دارد همه نقطه ها به آن ختم شده . یکی از ستونهای آن که در پشت سر ریاست مجلس قرار دارد، اساس سازه است و ساختمان به نوعی سازه تک محوری را داراست.

ساختمان جدید کتابخانه ملی ایران: قبل از انقلاب مسابقه ای برای آن برگزار شد یک مهندسین مشاور آلمانی به نام فن گرکان و همکاران برنده شد. با انقلاب به اجرا نرسید. رویکردی پست مدرنیستی داشت و البته مقیاس انسانی. ساختمان کاملا افقی است. حیاط مرکزی و مفاهیم معماری ایران در آن رعایت شده.
بعد از انقلاب هم مسابقه ای میان چند مهندسین مشاور ایران برگذار می کنند. مهندسین مشاوری نظیر نقش جهان پارس، مشاور نقش، دکتر صارمی، فرهاد احمدی، پیر راز و .... طرح مهندسین مشاور پیر راز که توسط یوسف شریعت زاده طراحی شده بود، برنده می شود. این طرح هم دارای مقیاس انسانی است، ساختمان کاملا افقی طراحی شده، سازه بتنی را دارد، استعاره ای از قوسهای معماری گذشته در آن وجود. نمای آجر، بتن اکسپوز. از نقدهایی که به این پروژه شده اینست که: خوانایی عملکردی ندارد و بازدید کننده برای اولین بار سردرگم می شود.

/ 0 نظر / 48 بازدید