تاریخ، تئوری و نقد معماری

وبلاگ پشتیبان دروس تئوری و طرح معماری دکتر ایمان رئیسی

چرا معماران پی.اچ.دی می گیرند؟

بازخوانی اندیشه‌های پیتر آیزنمن در معماری امروز

نوشته ی ایمان رئیسی، منتشر شده در شماره 21 فصلنامه همشهری معماری، زمستان 91، با سپاس از آرش بصیرت، سردبیر محترم وبسایت اتووود

"چرا معماران پی.اچ.دی می‌گیرند؟ معمولا چنانچه به اصالت عمل در کار معماری اعتقاد داشته باشید، نیازی به پژوهش و نقد احساس نمی‌کنید، بنابراین هنگامی که یک معمار به عالی‌ترین درجه‌ی دانشگاهی که مختص پژوهش است، وارد می شود، نشانگر علاقه ی او به تحقیق و نقد است. پیتر آیزنمن را سال‌ها پیش زنده‌یاد منوچهر مزینی معمار-فیلسوف نامید، (مزینی؛ 1376: 257) لذا در این مورد با شخصیتی استثنایی مواجه هستیم که به نظرم تاثیرگذارترین معمار نیمه‌ی دوم قرن بیستم است. اگر لوکوربوزیه تاثیرگذارترین معمار نیمه‌ی اول قرن بیستم بود، این مقام در نیمه‌ی دوم قرن بیستم میلادی شایسته‌ی آیزنمن است."

   + ایمان رئیسی ; ۱۱:۳۱ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/۱٢/۱۳
comment نظرات ()

مطاحبه با کازیو سجیما

قابل توجه دوستانی که در مورد "تجربه ژاپن" و "معماری و حوزه عمومی" تحقیق می نمایند.

kazuyo sejima interview: BODW 2012 preview

   + ایمان رئیسی ; ۱:٠۳ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/٩/۱۳
comment نظرات ()

تویو ایتو در هاروارد

قابل توجه دوستانی که در مورد تجربه ی معماران ژاپنی سمینار دارند:

اینجا

   + ایمان رئیسی ; ۱٢:٠٤ ‎ق.ظ ; ۱۳٩۱/٧/٢۸
comment نظرات ()

نمونه سئوالات درس آشنایی با معماری معاصر دوره کارشناسی معماری

توضیح: سئوالات بصورت تشریحی خواهد بود و سئوالات مرتبط با معماری معاصر ایران به علت عدم ارائه در کلاس ترم جاری در امتحان نیمسال دوم 91-1390 طرح نخواهد شد.

 

طراح قصر بلورین کیست و در چه سالی ساخته شده است؟

الف:جوزف پاکستن،1900   ب:جوزف پاکستن،1851   ج:لویی سالیوان،1900   د: لویی سالیوان،1851

کدامیک از پنج اصل لوکوربوزیه نسیت؟

الف: پلان آزاد   ب: استراکچر آزاد   ج: حیاط در بام   د: پیلوتی

کدام گروه از معماران دوره ی مدرن ایران هستند؟

الف: فرمانفرماییان/سیحون/اردلان                  ب: وارطان/آبکار/فیوضی

ج: وارطان/آبکار/امانت                               د: مارکف/گورکیان/شقاقی

طراح آرامگاه بو علی سینا (همدان)کیست؟

الف: کامران دیبا   ب: نادر اردلان  ج: هوشنگ سیحون  د: حسین امانت

کدام معمار از پنج معمار نیویورک نیست؟

الف: ریچارد میر  ب: جان هیدک  ج:رابرت ونتوری  د: پیتر آیزنمن

کتاب معروف رابرت ونتوری که در نقد معماری مدرن نوشته،کدام است؟

الف: به سوی یک معماری ب:پست مدرنیسم چیست؟ ج: پیچیدگی و تضاد درمعماری د:معماری لاس وگاس

مهمترین تاثیر دو جنگ جهانی در معماری معاصر کدام بود؟

الف: شکست آرمان های معماری مدرن    ب: توسعه ی معماری مدرن در جهان

ج: رواج انبوه سازی ساختمان                د: پیشرفت تکنولوژی

سبک هر یک از آثار معماری زیر را در مقابل آن بنویسید.

الف: مرکز فرهنگی ژرژ پمپیدو  ...............................      ب: خانه دیوار .........................................................

ج: پاویون بارسلون ......................................................       د: ترمینال بندر یوکوهاما ........................................

مهمترین ویژگی معماری سانتیاگو کالاتراوا چیست؟

الف: استفاده از تکنولوژی پیشرفته                     ب: استفاده از فرم متحرک

ج: استفاده از تناسبات بدن جانوران                   د: هر سه مورد

مهمترین تاثیر مارسل دوشان بر هنر معاصر کدام است؟

الف: تغییر تعریف هنر مند      ب: توجه به مفهوم      ج: آزاد کردن هنر      د: مورد الف و ب

معماری لوکوربوزیه و هادی میرمیران چه وجه اشتراکی با هم دارند؟

الف: عملکرد    ب: فرم شاعرانه   ج: تکنولوژی پیشرفته   د: ایده

سه نویسنده ای که در مورد تاریخ معماری معاصر کتاب نوشته اند، کدامند؟

الف: لوکوربوزیه/رایت/ونتوری         ب: جانسون/فرامپتون/گیدئون

ج: گیدئون/ بنه ولو / کورتیس         د: بنه ولو / ونتوری/لویی کان

مهمترین ویژگی های دوران انقلاب صنعتی را نام ببرید؟( سه مورد )

معماری دوره مدرن و پست مدرن را با هم مقایسه کنید؟ ( دو مورد )

ویژگی های  معماری موزه هنرهای معاصر تهران را در سه مورد نام ببرید؟

استراتژی میدان (Field) را در سه ویژگی توضیح دهید و سه اثر معماری از آن مثال بزنید؟

مدرسه ی هنر های زیبا ی پاریس(بوزار) را با مدرسه باهاوس در سه مورد مقایسه کنید.

روش های طراحی، اجرا و اصول نظری معماران مکتب شیکاگو را نام ببرید.

ویلا ساووا ی کوربوزیه را با نمازخانه ی رنشان مقایسه کنید. ( با توجه به تغییر دیدگاه های کوربوزیه)

معماری دوره مدرن و معماری دوره ی پست مدرن را در سه مورد با هم مقایسه کنید و از هر دوره، دو اثر شاخص معماری را با ذکر معمار آنها، نام ببرید.

کدام گروه از معماران دوره ی پست مدرن ایران هستند؟ از هر کدام یک اثر معماری ساخته شده نام ببرید.

الف: وارطان – پل آبکار – حسین شیخ زین الدین

ب: مارکف – گورکیان – شقاقی

ج: حسین امانت – نادر اردلان – کامران دیبا

د: فرمان فرماییان – هادی میرمیران – کریم طاهر زاده بهزاد

معماری مفهومی (Conceptual) را با معماری پیشرفته(Hightech) در سه مورد مقایسه کنید و از هر نوع دو اثر معماری نام ببرید.

معماری دیکانستراکشن را با توجه به اندیشه های ژاک دریدا توضیح دهید و دو اثر از این نوع معماری را با ذکر معمار آنها نام ببرید.

مدرسه ی معماری AA لندن را با چهار ویژگی توصیف نمایید.

چهار مورد از ویژگی های قصر بلورین اثر ژوزف پاکستن را نام ببرید.

موزه ی گوگنهایم بیلبائو را با نمازخانه ی رنشان مقایسه کنید.

معماری مدرن متاخر Late Modern را توصیف نموده، دو اثر شاخص معماری این دوره را نام ببرید.

معماران یا هنرمندان ستون راست بر کدام یک از معماران ستون چپ تاثیر گذاشتند:

a: فرانک لوید رایت                                i: فرشید موسوی                         

b: لوکوربوزیه                                        j : پیتر آیزنمن

c: جان هیدک                                      k: آلوار آلتو

d: میس وندرو                                     m: تادائو آندو

e: جیووانی پیرانزی                                n: ذاها حدید

f: کازیمیر مالویچ                                  o: نادر اردلان

g: رم کولهاس                                     p: فیلیپ جانسون

h: لویی کان                                        s: دانیل لیبسکیند

معماری بن فکن (Deconstruction) را با معماری پیشرفته(Hightech) مقایسه کنید و از هر نوع معماری دو اثر نام ببرید.

گرایش بروتالیسم در معماری معاصر را شرح دهید.

 نویسنده ی کتاب های زیر را نام برده و هر یک را به اختصار، توصیف کنید:

الف: به سوی یک معماری

ب: پیچیدگی و تضاد در معماری

ج: معماری پرش کیهانی

د: حس وحدت

رویکرد معماری معماران زیر را نام ببرید:   (مثال: لوکوربوزیه: معماری مدرن)

لویی سالیوان/ شیگرو بان/ آلدو روسی/ گرگ لین

برنارد چومی/ فرهاد احمدی/ فرانک گری/ گابریل گورگیان

دو ویژگی برجسته ی آثار معماری مهدی علیزاده و بهرام شیردل را به تفکیک نام ببرید.

مدرسه ی معماری باهاوس را با چهار ویژگی توصیف نمایید.

چهار مورد از ویژگی های ساختمان شورای شهر سایناتسالو را نام ببرید.

موزه ی گوگنهایم بیلبائو را با مرکز فرهنگی ژرژ پمپیدو مقایسه نمایید.

معماری فولدینگ Folding را با توجه به اندیشه های ژیل دلوز توصیف نموده، دو اثر شاخص این جریان معماری را نام ببرید.

گرایش پنج معمار نیویورکی در معماری معاصر را شرح دهید.

رویکرد معماری معماران زیر را نام ببرید:   (مثال: لوکوربوزیه: معماری مدرن)

آدولف لوس/ دانیل لیبسکیند / بن ون برکل/ برنارد چومی/

علی اکبر صارمی/ کریم طاهر زاده بهزاد/ رضا دانشمیر / آندره گدار

معماری لوکوربوزیه و هادی میرمیران چه وجه اشتراکی با هم دارند؟ در دو مورد شرح دهید.

مهمترین ویژگی های دوران انقلاب صنعتی را نام ببرید؟( چهار مورد )

وجوه اشتراک آثار پرویز تناولی، حسین زنده رودی و کامران دیبا در چیست؟ شرح دهید.

 خانه شیشه ای فیلیپ جانسون را با خانه ی شیشه ای دیگر زینی زینول مقایسه نمایید.

 دو مورد از مفاهیمی را که رم کولهاس در معماری دهه آخر قرن بیستم مطرح کرد، نام ببرید و یکی از آنها را  به اختصار شرح دهید.

کلیسای رنشان اثر لوکوربوزیه را با قصر بلورین اثر جوزف پاکستون مقایسه نمایید.

چهار مورد از ویژگی های کارخانه وکس جانسون اثر فرانک لوید رایت را نام ببرید.

مرکز فرهنگی ژرژ پمپیدو پاریس را با موزه گوگنهایم بیلبائو مقایسه نمایید.

وجوه اشتراک آثار مارسل دوشان را با آثار رم کولهاس شرح دهید.

دو مورد از مفاهیمی را که پیتر آیزنمن در معماری امروز مطرح نموده است، شرح دهید.

مفاهیم بنیادین موزه تاریخ یهود برلین اثر دانیل لیبسکیند را شرح دهید.

رویکرد معماری تعاملی (Interactive Architecture) را شرح دهید.

برج آزادی تهران را با طاق لا دفانس پاریس مقایسه نمایید.

معماری وارتان آوانسیان را با معماری گابریل گورکیان مقایسه نمایید.

10- وجوه اشتراک آثار آیدین آغداشلو، پرویز تناولی و نادر اردلان را شرح دهید.

نویسنده ی کتاب های زیر را نام برده و هر یک را به اختصار توصیف کنید:

الف: فضا، زمان و معماری

ب: پیچیدگی و تضاد در معماری

ج: معماری پرش کیهانی

د: حس وحدت

ویژگی های آثار معماری نیکلای مارکف و وارطان آوانسیان را شرح دهید.

دو ویژگی برجسته ی آثار رم کولهاس را با توجه به آثار معماری او شرح دهید.

رویکرد معماری واسازی (دیکانستراکشن) را با ذکر نمونه شرح دهید.

رویکرد معماری پایدار را با ذکر نمونه شرح دهید.

معماری مدرن را با معماری مدرن متاخر (لیت مدرن) در چهار مورد مقایسه نمایید. (با توجه به جدول مقایسه ای چارلز جنکز).

نویسنده ی کتاب های زیر را نام برده و هر یک را به اختصار توصیف کنید:

الف: تاریخ انتقادی معماری مدرن

ب: به سوی یک معماری جدید

ج: پست مدرنیسم چیست؟

د: کوچک، متوسط، بزرگ، خیلی بزرگ

ویژگی های آثار معماری آندره گدار و گابریل گورکیان را شرح دهید.

دو ویژگی برجسته ی آثار پیتر آیزنمن را با توجه به آثار معماری او شرح دهید.

رویکرد معماری بوم گرایی را با ذکر نمونه شرح دهید.

رابطه ی معماری و کامپیوتر را با توجه به انقلاب اطلاعات شرح دهید.

معماری مدرن را با معماری پست مدرن در چهار مورد مقایسه نمایید. (با توجه به جدول مقایسه ای چارلز جنکز).

مدرسه هنرهای زیبای پاریس (بوزار) را با مدرسه باهاوس آلمان در چهار مورد مقایسه نمایید.

ویژگی های آثار معماری هوشنگ سیحون و گابریل گورکیان را شرح دهید.

چهار ویژگی برجسته ی آثار معماری فرانک گری را شرح دهید.

رویکرد معماری پایدار را با توجه به آثار رنزو پیانو و نورمن فاستر شرح دهید.

رویکرد معماری دیکانستراکشن را با تاکید بر پروژه پارک لا ویلت برنارد چومی شرح دهید.

معماری لیت مدرن (مدرن متاخر) را با معماری پست مدرن در چهار مورد مقایسه نمایید. (با توجه به جدول مقایسه ای چارلز جنکز).

 

   + ایمان رئیسی ; ۱٢:٥۸ ‎ق.ظ ; ۱۳٩۱/۳/۱۸
comment نظرات ()

فهرست منابع جهت امتحانات ترم جاری

فهرست منابع امتحانات دروسی که اینجانب در ترم جاری ارائه می دهم به شرح زیر معرفی می شود:

درس سیر اندیشه در معماری (کارشناسی ارشد)

کتاب "از زمان و معماری" نوشته ی منوچهر مزینی، انتشارات شهیدی

کتاب" بسوی یک معماری جدید" نوشته ی لوکوربوزیه، ترجمه محمدرضا جودت، نشر آرمانشهر

کتاب "ده کتاب معماری" نوشته ی ویتروویوس، ترجمه ریما فیاض، نشر دانشگاه هنر

کتاب" از مدرنیسم تا پست مدرنیسم"، ویراسته ی لارنس کهون، ترجمه عبدالکریم رشیدیان و همکاران، نشر نی، فصل های "در پاسخ به روشن نگری چیست؟" نوشته ی امانوئل کانت، "بورژوازی و پرولتاریا" نوشته ی کارل مارکس و فریدریش انگلس، "بنیاد و بیانیه ی فوتوریسم" نوشته ی مارینتی، "برگرفته ای از پیچیدگی و تضاد در معماری" نوشته رابرت ونتوری، "پایان کتاب و آغاز نوشتار" نوشته ی  ژاک دریدا، "مرگ معماری مدرن" نوشته ی چارلز جنکز، " برگرفته ای از پست مدرنیسم چیست؟" نوشته ی چارلز جنکز.

کتاب "اصفهان تصویر بهشت" نوشته ی هانری استیرلن، ترجمه جمشید ارجمند، نشر فرزان روز. 0فایل پی دی اف دو فصل از این کتاب نایاب در وبلاگ قابل دانلود است.)

کتاب "پشم و لگد از همه نوع" نوشته ایمان رئیسی، نشر کسرا، مقالات: 1. "منطقه گرایی انتقادی، معماری مدرن و هویت فرهنگی"، نوشته کنت فرامپتون، ترجمه ایمان رئیسی ص.124. 2. مطالعه تطبیقی تفکر لوکوربوزیه و ونتوری در مورد طبیعت" ص.140. 3. تحول تکنولوژی ساخت در تخت جمشید، ص. 160. 4. شادی در هنر ایران باستان، ص. 168. 5. "میدان تهی"، ص.206. 6. معماری افقی- معماری چند صدا، ص. 308

کتاب " اشتیاق تئوریک و استراتژی های طراحی در آثار هشت معمار معاصر، نوشته رافائل مونئو، ترجمه ایمان رئیسی و حسام عشقی صنعتی، نشر کسرا، فصل های ونتوری و اسکات براون، پیتر آیزنمن، رم کولهاس.

کتاب "جستاری درباره ی مهر و ناهید" نوشته محمد مقدم، نشر هیرمند

کتاب " تاریخ معماری غرب" نوشته امیر بانی مسعود، نشر خاک، فصل رنسانس: آلبرتی و پالادیو

مباحث مطرح شده در کلاس.

 

درس آشنایی با معماری معاصر ایران (کارشناسی ارشد)

کتاب " معماری معاصر ایران" نوشته امیر بانی مسعود، نشر هنر معماری قرن، از فصل "معماری دوره پهلوی اول" تا آخر

کتاب "نقد آثاری از معماری معاصر ایران" نوشته کامبیز حاجی قاسمی و همکاران، نشر وزارت مسکن و شهرسازی.

کتاب "پشم و لگد از همه نوع" نوشته ایمان رئیسی، نشر کسرا، مقالات: 1. نقد ساختمان جدید کتابخانه ملی ایران، ص. 94. 2. نقد شاختمان جدید مجلس شورای اسلامی، ص.100. 3. پنج معمار جوان در مسابقه پارک فناوری پردیسان، ص. 214. 4. رویکرد شکلی در تحلیل معماری هادی میرمیران و بهرام شیردل، ص. 220. 5. گرایش به تکنولوژی در معماری معاصر ایران، ص.250. 6. معماری افقی، معماری چند صدا، ص. 308.

مباحث مطرح شده در کلاس.

 

درس مبانی نظری معماری (کارشناسی)

کتاب " اشتیاق تئوریک و استراتژی های طراحی در آثار هشت معمار معاصر"، نوشته رافائل مونئو، ترجمه ایمان رئیسی و حسام عشقی صنعتی، نشر کسرا

کتاب "پشم و لگد از همه نوع" نوشته ایمان رئیسی، نشر کسرا،

مقالات: 1. ریخت شناسی حیاط مرکزی در خانه های بوشهر، ص. 298. 2. رویکرد شکلی در تحلیل معماری هادی میرمیران و بهرام شیردل، ص. 220. 3. فضا در جامع اردستان، ص.152. 4. راهکارهایی برای دستیابی به پایداری اجتماعی در مسکن، ص.272، 5.شادی در هنر ایران باستان، ص. 168، 6. تحول تکنولوژی ساخت در تخت جمشید، ص. 160، 7.تحلیل واژه شناختی ایده، کانسپت و واژگان مرتبط، ص. 318،

مباحث مطرح شده در کلاس.

 

درس آشنایی با تاریخ معماری معاصر (کارشناسی)

کتاب "از زمان و معماری" نوشته ی منوچهر مزینی، انتشارات شهیدی

کتاب " اشتیاق تئوریک و استراتژی های طراحی در آثار هشت معمار معاصر، نوشته رافائل مونئو، ترجمه ایمان رئیسی و حسام عشقی صنعتی، نشر کسرا، از فصل چهارم: پیتر آیزنمن، تا آخر.

کتاب "پشم و لگد از همه نوع" نوشته ایمان رئیسی، نشر کسرا، مقاله های "میدان تهی"، ص.206. و "معماری افقی- معماری چند صدا" ص. 308

مباحث مطرح شده در کلاس.

   + ایمان رئیسی ; ۱٢:٥٧ ‎ق.ظ ; ۱۳٩۱/۳/٥
comment نظرات ()

هفت عصای معماری

فیلیپ جانسون در فصلنامه معمار شماره 43 "هفت عصای معماری" را بدین شرح مطرح نموده است:

1. تاریخ 2.طراحی خوب 3.کارآیی 4.آسایش 5.ارزانی 6.خوش خدمتی به مشتری 7. ساختار

   + ایمان رئیسی ; ۳:۳٠ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/۱/٧
comment نظرات ()

خلاصه مطالب مبانی نظری معماری و معماری معاصر


مبانی نظری معماری -اینجا- در حجم 750 کیلوبایت
معماری معاصر -اینجا- در حجم 650 کیلوبایت

   + مسعود حبیبی ; ۱:٥٥ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٠/٢/۱٤
comment نظرات ()

خلاصه مطالب جلسه چهاردهم معماری معاصر

معماری امروز ایران:

هادی میرمیران: طرح کتابخانه ملی ایران را ارائه داد اما هیات داوران گفتند به دلیل هزینه های اجرا، برنده نشد و طرح یوسف شریعت زاده برنده اعلام شد. طرح فرهنگستان های ایران هم از کارهای ایشان است. میرمیران در طرح کتابخانه ملی از شعر ناصرخسرو "چون زر گدازنده که چکانیش به قیر" الهام گرفته است. او این طرح را لوح زرینی تصور کرده که در دل زمین فرو رفته است. بخش سالن مطالعه، که پوسته ای شیشه ای آن را پوشانیده است، به تعبیری اکسپرسیونیستی از دماوند ملهم است. به نظر بهرام شیردل تنها پروژه ای بود که قابلیت مطرح شدن در سطح بین المللی را در آن مسابقه داشت. اما به دلیل مسائل اجرایی و اقتصادی پذیرفته نشد. از دیگر کار های او ساختمان بانک توسعه صادرات و کانون وکلای دادگستری است.

پروژه ی بعد ساختمان سفارت ایران در توکیو کار مهندسین مشاور باوند (حسین شیخ زین الدین) است که با رویکرد ی مدرن دارای ورودی، سراسری مسقف و بخش های مورد نیاز سفارتخانه است. در مورد این بنا مواردی مطرح شده که از شهرهای سنتی الهام گرفته شده است. یکی از نقدهایی که در این روش طراحی هست، اینکه معمار باید مراقب باشد وارد داستان سرایی نشود.

بهرام شیردل: دوره ای رویکرد کارهایش به سمت معماری استریشن یا معماری نواری بود. در کارهاش از یک مجسمه ساز فنلاندی به نام رایمو اوتراینن، الهام گرفته. در مسابقه ای که جهت طراحی فرودگاه بین المللی امام خمینی در سال 1374 برگزار شد، طرح معمارانی نظیر میر میران، شیردل، پل آندرو به این مسابقه ارسال شد. شیردل رویکرد جدیدی در طراحی معماری ارائه داد. ساختمان آن بسیار افقی و کشیده طراحی شده است.
کتابخانه عمومی کانسای: کار مشترک آقایان بهرام شیردل، هادی میرمیران و رضا دانشمیر است. بهرام شیردل در سال 1374 به ایران وارد شد و در شرکت نقش جهان پارس با میرمیران به مدتی حدود 6 ماه همکاری نمود و آنها در این مدت چند پروژه مشترک دارند. جنبه های نمادینی در این پروژه وجود دارد. در این پروژه 2 جعبه وجود دارد که یکی روشن است یکی تاریک است. جعبه ی روشن قرائت خانه و جعبه ی تاریک مخزن است. در بین این دو فضای خالی است و ارتباط آنها از زیر است. این پروژه با رویکرد استریشن (معماری نواری) طراحی شده و رضا دانشمیر مسئول طراحی این پروژه بود.
ساختمان بانک توسعه صادرات ایران: که در این پروژه طرح بهرام شیردل به دلایلی برنده نشد. از دیاگرام کاسپ الهام گرفته است. این پروژه n تا نما دارد و از هر زاویه ای یک نمای تازه دارد ( به نظرم یکی از برترین آثار معماری معاصر ایران است).
طرح میرمیران برای این مسابقه برنده اعلام شد و اکنون در حال اجر است طرح میر میران حجمی مکعب شکل است که درش مقداری باز شده گفته اند که نمادی از گاو صندوق است و بسیار ساده است اما پروژه شیردل بسیار پیشرو بود.
ساختمان سفارت ایران در برزیل:
از سال 1378 وزارت امورخارجه تصمیم گرفت که طراحی ساختمانهای سفارتخانه های ایرن در کشورهای مختلف را به معماران برجسته ایرانی محول کند. جهت طراحی معمارانی نظیر میرمیران، فرهاد احمدی، شیردل، داراب دیبا و ... انتخاب شدند. نکته مهم این بود این معماران کار سایر معماران را نقد میکردند تا عیوب کار برطرف گردد. به تعبیر کامران افشار نادری شیردل با طرح خود تعریف سفارتخانه را عوض کرده است. او در فضای سفارتخانه، یک فضای عمومی و یک فضای شهری در نظر گرفته و بخش امنیتی و عمومی از یکدیگر منفکند. مسئول طراحی فاز 2 آن آقای کامران افشار نادری بود.

ساختمان فرودگاه امام خمینی:
طراحی آن کار پل آندرو بود. او معمار برجسته ی فرودگاه ساز دنیاست. او ایده طراحی اش را اینگونه بیان نموده است: می خواهم تداعی انتزاعی از آسمان شبهای کویر داشته باشم. که متاسفانه با اجرای ضعیفی مواجه شد و به دلیل اینکه کیفیت مصالح پایین بود، او معتقد است که ایده اش کاملا محقق نشده است. بخش فاز 2 و نظارت بر اجرا به مهندسین مشاور آتک محول شد که متاسفانه با ایده پل آندرو مطابقت نداشت و خوب ازکار در نیامد. مصالح نما از خارج ازکشور وارد شده. سنگهای تراورتن قرمز آذرشهر با اتصال خشک اجرا شده است
ساختمان میلاد در نمایشگاه بین المللی:
کار آقای مهدی علیزاده است. او ابتدا گرایش به پست مدرنیسم و معماری گذشته ایران داشت، سپس به سمت معماری هایتک گرایش پیدا کرد. این ساختمان در مدت 72 روز ساخته شد. کاملا صنعتی و با فلز ساخته شده است، حتی کف طبقات آن از ورق فلزی به ضخامت cm1 است. به خاطر اینکه سرعت اجرا بالا برود. ایرادش در این است که کف فلزی سر و صدا را زیاد منتقل می کند. سیستم تاسیساتی آن کاملا اکسپوز است.

فرهاد احمدی: دردوره جدید ودر آخرین کارهایش به معماری اکوتک گرایش پیدا کرده است.

رضا دانشمیر: از معماران جوان کشور ماست. او حدود 10 سال در شرکت های مختلف مهندسین مشاور کارکرد. مثلا: دفتر میرمیران، شیردل و ..... بعد از ده سال کارحرفه ای دفتری با نام خودش تاسیس کرد. او قبل از اینکه معمار بشود، نقاش برجسته ای بود. چند نمایشگاه عمومی و انفرادی ازآثار نقاشی او برگزار شد. اوسبک خاصی در نقاشی داشت که با ترسیم یک پرتره سعی در مبهم کردن آن داشت. در نقاشی شاگرد آیدین آغداشلو بود.
ای ساختمان باشگاه وزارت کشور است، که بعدها به مجموعه فرهنگستان هنر سپرده شد، اجرا، طراحی و نظارت آن کار رضا دانشمیر است اما به دلیل آنکه در دفتر مهندس اسماعیل طلایی و همکاران فعالیت داشت، به نام دفتر او تمام شد. دخل تصرفهایی در آن شده است. رامپی که به زیر زمین می رفت را مسدود کردند و زیرزمین را به سالن تبدیل کردند. در این ساختمان نشانه هایی از معماری دیکانستراکشن وجود دارد. پردیس سینمایی ملت هم از آثار رضا دانشمیر است. سینما ملت رضا دانشمیر برای چاپ در دایره المعارف معماری قرن 21 انتخاب شده است.

لازم به ذکر است که جریانی در معماری معاصر ایران توسط جوانان شروع شده است. آنان به سمتی پیش می روند که در آینده می توان حرفی برای ارائه در عرصه معماری جهان داشت.

   + مسعود حبیبی ; ۱٢:۱٧ ‎ق.ظ ; ۱۳٩٠/٢/۱٤
comment نظرات ()

خلاصه مطالب جلسه سیزدهم معماری معاصر

معماری هایتک:
این بحث با تاریخ عجین است و همواره تکنولوژی و روش ساخت دغدغه معماران بوده است. اگر به دوره ای هایتک می گویند به این دلیل است که این مقوله به نوعی در نمای ساختمان آشکارتر بیان شد. بعضی معتقدند شروع معماری هایتک از قصر بلورین است که دارای سازه اکسپوز بود. برج ایفل هم به عنوان نمادی از معماری ها یتک مطرح بود. به طور کلی درحدود دهه 60 به بعد جریانی وارد معماری شد که آن را معماری هایتک یا معماری با تکنولوژی پیشرفته نام نهادند. ریشه های شکل گیری این سبک از آشیانه های هواپیما بود. پیر لوییجی نروی، معمار ایتالیایی، تعدادی آشیانه هواپیما ساخت، که دهانه بین ستونهای آن صدوپنجاه تا دویست متر بود و سطوح عظیم بتنی سقف ها را به وجود آورد.
هایتک: یعنی اثر معماری که سازه در آن نقش اساسی دارد و نمایان است و با تکنولوژی پیشرفته می توانند کارهایی انجام بدهند که تاقبل از آن امکان نداشت.
سالن ورزشی: از دیگر کارهای پیرلوییجی نروی است که دهانه عظیم سقف آن را با استراکچ ربتنی توانسته پوشش بدهد.
باکمینستر فولر: طراح و مهندس سازه آلمانی بود. او گنبدهایی را طراحی کرد که به نام گنبد ژئودزی معروفند. گنبدی که تمام استراکچر آن در درون پوسته است و هیچ ستونی در زیر آن وجود ندارد.
گروه آرشیگرام: مغز متفکر به وجود آورنده معماری هایتک نامیده شده اند. در دهه 60 چند جوان خلاق معماری گروه آرشیگرام را با هم تاسیس کردند. مغز متفکر آنان فردی پیتر کوک بود که مباحث تئوریک را مطرح می کرد. از دیگر افراد این گروه: ریچارد راجر و رنزو پیانو بودند که بعدها در پروژه ژرژ پمپیدو تبدیل به یکی از شاخص های معماری هایتک شدند. این گروه دیدگاه صنعتی به زندگی داشتند، و اکثرا پروژه های خیالی داشتند. برجی که در آن کپسول هایی نصب شود و در این کپسول ها حداقل هایی برای زندگی وجود دارد، این کپسول های قبلیت تعویض و نصب دارد و هرکس بخواهد می تواند کپسول زندگی اش را تعویض کند و آنرا بزرگتر کند. بعدها کیشو کوروکاوا، معمار ژاپنی، خانه ای در ژاپن ساخت که به همین شکل کپسول بود.
در دهه 70 یکمسابقه بین المللی در شهر پاریس برگزار شد. اسکار نیمایر و فیلیپ جانسون از داوران این مسابقه بودند. با پروژه ژرژ پمپیدو در این مسابقه بیان شد که انقلابی درمعماری به وجود آمد. حرف اصلی آن این بود که بنای معماری مانند ماشینهای صنعتی که چیزی را از دید پنهان نمی کنند، تمام اجزا و عناصر آن در معرض دید باشد. به خاطر اینکه دربافت بسیار متضادی قرارمی گرفت (بافت تاریخی شهر پاریس) بسیار سر و صدا برپا کرد. مانند جوی که بر علیه برج ایفل ایجاد شده بود. این پروژه آن بافت از شهر را که خیلی مورد توجه نبود رونق بخشید و امروزه تعداد بازدید کنندگان آن از ایفل هم بیشتر است. نکته دیگری که وجود داشته در این پروژه، زمین پروژه بسیار وسیع بوده در طراحی نصف این زمین ساخته می شود و در جلوی آن میدان شهری بزرگی در نظر گرفته می شود. در واقع نیمی از زمین پروژه تقدیم به شهر می شود. در زیر میدان 2-3 طبقه سالن موسیقی و پارکینگ ساخته شده، اماروی آن به شهر تقدیم شد. تمام اجزاء آن در معرض دید است: سازه، تاسیسات و ... به طور تقریبی مساحت هر طبقه18000 متر است. در سقف هم همه ی استراکچر، کانال هوا و تاسیسات اکسپوز است.
طاق لا د فانس: در شهر پاریس است. منطقه لا د فانس در فرانسه که به نام نیویورک پاریس معروف است. تمام آسمانخراشها در آن منطقه واقع است. چون شهر پاریس شهر تاریخی است اجازه ساخت و ساز فراتر از خط آسمان شهر را صادر نکرده اند. تمام آسمانخراشهای آن در منطقه لا دفانس است. طاق لا د فانس نماد شهر پاریس است، که در امتداد محور تاریخی شهر ساخته شده. ابعادش 100×100×100 است. دهانه ان 70 متر است – اجرای آن بسیار طولانی شد. چون دهانه آن بسیار عظیم بود. معمار گمنام آن اسپره کلسن بود. معمارش اواخر طراحی این پروژه مرد و معمار برجسته فرانسوی، پل آندرو طراحی آن را تکمیل کرد. پل آندرو متخصص طراحی فرودگاه در دنیاست و فرودگاه خمینی ایران را پل آندرو طراحی کرده – او بیش از 50 فرودگاه ساخته است.
هرم لوور (در حیاط موزه لوور): جزء معماری هایتک محسوب می شود واقع در پاریس. در مورد این موزه ی عظیم گفته اند که اگر یک دونده دو ماراتن به مدت یک هفته بدود، نمی تواند همه جای آن را ببیند. سطوح گالریهای آن بسیار عظیم است. این موزه فرم u شکل دارد به دلیو ل سردرگمی که بازدید کننده ممکن است دچار آن شود، نشانه ای دروسط حیاط موزه طراحی شد که ورودی باشد و بازدیدگان را به طبقه زیرین هدایت کند و سپس با کمک نشانه های راهنما مسیر خود را بیابند. این هرم از کارهای آی ام پی، مهندس چینی و ساکن آمریکا است. جنبه سازه ای این پروژه بسیار خاص است و تماما از شیشه ساخته شده است.
ژان نوول: از معماران سبک هایتک است. فرانسوی است. پروژه ای که باعث شهرت او شد، انیستیتو دنیای عرب، شرکتی در پاریس که متعلق به عربها بوده، است. ساختمان دارای یک نمای بسیار ساده است و یک مدول تکرار شونده دارد. هرکدام از این مدولها، دیافراگم است که به نور حساس است و بسته به نوری که فضا نیاز دارد باز و بسته می شود و میزان نور فضا را تنظیم می کند. این پروژه در اواسط دهه 90 ساخته شد، بسیار مورد توجه بود.
استادیوم المپیک مونیخ: کار فرای اوتو است که از نظر سیستم سازه ی چادری در زمان خود بسیار پیشرفته بود، ارتش آلمان در مدت زمان 7-6 ماه این پروژه را ساخت. این پروژه هم از نظر تکنولوژی ساخت و زمان ساخت بسیار شاخص است در سبک معماری هایتک .


رنزو پیانو: او با همکاری ریچارد راجرز مرکز ژرژ پمپیدو را طراحی کرد و بعد از آن از پرچمداران معماری هایتک شناخته شده اند. از آثار او فرودگاه کانسای واقع در ژاپن است. محدودیت زمین داشتند و مجبور به ساخت جزیره بر روی اقیانوس جهت ساخت فرودگاه شدند. سپس با پل ارتباط با مترو را از رو و زیر ایجاد کردند. ایجاد بستری به نام جزیره بر روی اقیانوس بسیار کار ارزشمند و مهمی بود. معماران هایتک سعی در استفاده از ساختارهایی دارند که در دل طبیعت وجود دارد. مثلاًدر پروژه ژرژ پمپیدو از سیستم مفصل آرنج دست انسان الهام گرفته شده برای طراحی یک کنسول. یعنی دهانه های پروژه 60 متر است و سیستم استراکچر برای آن شبیه به آرنج انسان جهت تحمل وزن طراحی کردند. در پروژه فرودگاه کانسای رنزو پیانو از استراکچر دایناسور الهام می گیرد. (سئوال: استراکچر یک دایناسور که وزن سنگینی بیش از 10 تن آن را به خوبی تحمل می کند، چیست؟)
بانک لویدز در لندن: از کارهای ریچارد راجرز است که بارویکردهای تک طراحی شده است. سیستم طراحی آن صنعتی است . void مرکزی آن معماری صنعتی را به خوبی تداعی می کند.
آسمانخراش جان هنهاک: کارگروه s.o.m است که به آسمانخراش سازی در دنیا معروفند. بلندترین آسمان خراش دنیا در دبی کار این گروه است. در حدود 850 متر این آسمان خراش ارتفاع دارد. آسمان خراش جان هنهاک در آمریکاست. حجم آن مکعب است و 500 متر ارتفاع دارد و سالها جز بلندترین آسمان خراشهای دنیا بود. سیستم استراکچر آن بسیار قوی و پوسته مانند است و استراکچر را به صورت اکسپوز در فضای داخلی می توان دید.
در دهه 90 گرایشی از معماری هایتک به سمت معماری پایدار ایجاد می شود. یعنی معماری هایتکی که سعی می کند الگوهای طبیعی را بیشتر استفاده کند و با طبیعت بیشتر سازگار باشد. اصطلاحا آن را اکوتک می نامند. یعنی محیط با تکنولوژی ترکیب می شود. رنزو پیانو، نورمن فاستر، کالاتراوا، ریچارد راجرز به سمت معماری اکوتک گرایش پیدا کردند. ساختمان مجلس آلمان (گنبد رایشتاک) که به توپ بسته شد در جنگ های جهانی و سالها بلا استفاده بود، بعد از اتحاد آلمان شرقی و غربی تصمیم به احیای آن گرفتند. در مسابقه طراحی آن نورمن فاستر برای طراحی گنبد آن برنده شد. که از نمونه های شاخص معماری هایتک است. یکی از ویژگیهای شاخص بنا اینست که به مردم اجازه می دهد به بالای سر نمایندگان بروند و نظارت کنند بر بحث های آنان و به حالت نمادین دموکراسی را بیان می کند. شیشه های آن ضد گلوله است.
به این دلیل مادر ایران معماری هایتک نداریم چون برای ساختن هر یک از جزئیات خط تولید کارخانه نیاز است، که باید راه اندازی شود. (مقاله ی "گرایش به تکنولوژی در معماری امروز ایران" فصل نامه آبادی شماره 52 نوشته ی ایمان رئیسی را ببینید.)
مرکز فرهنگی ژان مری تجیبائو: اثر رنزو پیانو که از اکوتک بسیار شاخص است. در جزایر اقیانوس آرام واقع است. ژان مری تجیبائو قهرمان ملی آنان بود. این پروژه با استفاده از ویژگیهای اقلیمی آن منطقه طراحی شده است. فرم آن از مسکن سنتی رایج در آن منطقه الهام گرفته شده است. (مسکن سنتی با نام کاناک که با شاخ و برگ درختان سقف را پوشش می دادند و بدنه آن هم چربی بوده است.) مصالح هم از چوب انتخاب شده و از مان فرم مسکن سنتی ملهم است. بخش اعظم سیستم تهویه این پروژه طبیعی است که از طریق هدایت بادهای اقیانوس تامین می گردد.

کوی پوتسدام: در برلین منطقه شهری بزرگی است که طرح طراحی شهری آن را به مسابقه می گذاراند و رنزو پیانو برنده می شود. کار جالب او پس از طراحی شهری، این است که هریک از ساختمانها را به یک معمار معروف دنیا می دهد. جهت طراحی از معمارانی نظیر: ریچارد راجرز، کیشوکوروکاوا، هانس هولاین. ساختمان شرکت دایملر و کرایسلر سابق توسط رنزو پیانو طراحی شده است. او در طراحی این ساختمان از سیستم نمای آجری خشک استفاده کرده و سیستم نما کاملا هوشمند است. اگر نور ساختمان زیاد شود، پرده ها بصورت الکترونیک بسته می شود و نور را تنظیم میکند.
سیستم نمای آجر: بدون ملات است و با پیچ و مهره محکم شده که هنگام زلزله مشکلی به وجود نیاید.
شیگرو بان هم در زمینه معماری هایتک فعالیت داشته است و با همان معماری کاغذی دهانه های عظیمی را به وجود آورد.
سیستم اتصال این لوله های کاغذی بست چوبی است.
طرح توسعه موزه ژرژ پمپیدو در پاریس: کار شیگرو بان است که در آن از استراکچر چوبی الهام گرفته که شبیه کلاه سنتی است در چین. این کار اخیرا افتتاح شد.
مبحثی به نام معماری متحرک در معمای هایتک وجود دارد که توسط سانتیاگو کالاتراو معمار برجسته سازه دنیا بسیار تعقیب شده است. او هم معماری را می داند هم دکترای سازه دارد. او در کارهایش بسیار از پدیده های طبیعی الهام می گیرد. مثلا طرحی شبیه چنگال حیوان که قابلیت باز و بسته شدن دارد یا در ورودی ایستگاه مترو که متحرک است یا سقف ساختمان عظیمی که می تواند باز، بسته یا نیمه باز شود. کلیسای سال 2000 از طراحی های اوست که این قابلیت را داشت که کاملا باز، نیمه باز یا بسته شود. او استاد طراحی پل است. او پل پیاده ای را در نزدیکی بیلبائو بر روی رودخانه طراحی کرده کف آن شیشه سند بلاست شده است که در شب نور پردازی میشود و بسیار زیباست.

   + مسعود حبیبی ; ۱٢:۱٥ ‎ق.ظ ; ۱۳٩٠/٢/۱٤
comment نظرات ()

خلاصه مطالب جلسه دوازدهم معماری معاصر

هنر و معماری مفهومی:
هنر مفهومی اساسا مدیون مارسل دوشان است. او نقاش، مجسمه ساز و هنرمند بسیار چیره دست معاصر است. او توانست ذهن مخاطب را در هنگام دیدن اثر هنری مشغول به اثر کند. نقدی که مارسل دوشان بیان می کند اینست که تمام تاریخ هنر تا امروز در راستای مسائل بصری پیش رفته، یعنی آثار هنری به گونه ای بودند که چشم بیننده را به خدمت می گرفتند، حالا من می خواهم لذت ذهنی به مخاطبانم بدهم و دیگر زیبایی بصری اثر برایم مهم نیست.
به تعبیر اکتایو پاز، هنر مدرن بین دو نقطه بی نهایت زندگی کرده 1- پابلو پیکاسو 2- مارسل دوشان. مارسل دوشان با آزاد کردن اثر هنری از قید مسائل بصری و توجه به مسائل ذهنی. تفاوت پیکاسو و مارسل دوشان در این است که از پیکاسو در حدود 3000 اثر هنری به جا مانده، اما مارسل دوشان دارای 30-40 اثر است. پیکاسو با پرکاری به شهرت رسید مارسل دوشان با توجه به مسائل ذهنی. مارسل دوشان در خانواده هنرمندی به دنیا آمد. در پاریس به دنیا آمد و فرانسوی است دارای دو برادر نقاش و هنرمند که مشهور بودند در فرانسه. از آثار او "برهنه از پلکان پایین می آید" ترکیبی از کوبیسم و فوتوریسم (فوتوریسم نهضتی بود در هنر که سرعت و پویایی و حرکت را نشان می داد و کوبیسم هم از زوایای مختلف به شی نگاه می کرد) است. این اثر قبل از مطرح کردن هنر مفهومی توسط او نقاشی شد. سال 1913 تمام تاریخ هنر را کنار می گذارد و ابراز می کند: هنرمند می تواند فکر کند و یک چیدمان انجام دهد و آن چیدمان اثر هنر ی او باشد، نه اینکه ساعت ها وقت خود را با بوم و رنگ سپری کند. او تعریف هنرمند را عوض می کند. او بحث حاضر آماده را در هنر مطرح می کند. هنرمند فقط از چیزهای آماده که در اطرافش موجود است انتخاب می کند و کنار هم قرار می دهد و اثر هنری به وجود می آورد. مثال: بر روی چهار پایه یک چرخ دوچرخه را پیچ می کند و آن را اثر هنری می نامد. از دیگر کارهای او در سال 1917 اثری به نام چشمه است، که شامل یک کاسه توالت است که آن را به نام آر.مات امضا می کند و ارسال می کند برای نمایشگاه مجسمه سازی در پاریس. او با ارسال این کاسه توالت قصد داشت سطح شناخت داوران را محک بزند. او از طریق اسمی که برای این اثر انتخاب می کند، سعی می کند ذهن بیننده را درگیر کند و عکس العمل بیننده را دریابد. در این اثر او در مونالیزای داوینچی دخل و تصرف می کند و برای آن سبیل می کشد و نام بی محتوایی چون l.h.o.o.q می گذارد و در تصویر پس زمینه آن هم تغییراتی ایجاد می کند و به نوعی نماد نقاشی کلاسیک (مونالیزا) را به تمسخر می گیرد.
در واقع او زمینه ای را ایجاد می کند که هنرمند می تواند برای خلق اثر هنرمند خود را از آثار هنری خود از آثار دیگر استفاده کند. از دیگر آثار او "شیشه بزرگ" را می توان نام برد. تابلویی دوسیستمی است. او به دلیل دلزدگی که نسبت به بوم داشت نقاشی اش را بر روی شیشه ترسیم کرد و نام آن را "عروس را مجردها برهنه می کنند، حتی" می گذارد او نقاشی بود که خیلی با مسائل جنسی رابطه نزدیکی داشت. پیکاسو و هانری ماتیس هم درگیر مقوله جنسی بودند. او به مدت 8 سال برای شیشه بزرگ زحمت کشید، سپس آن را کنار می گذارد. کسی که گالری آثار او را داشت تصمیم گرفت آن را به نمایش بگذارد در اثر حمل و نقل و بی احتیاطی می افتد و می شکند. جالب است که دوشان از این اتفاق استقبال می کند و می گوید اثر من تازه تکمیل شد ! این کار او بحث جدیدی را در هنرمند باز می کند که هنرمند در خلق اثر هنری دست اتفاق را باز بگذارد و تنها خود او در خلق اثر سهیم نباشد و به اتفاق هم امکان دخالت بدهد. بحث هنر مفهومی تا جایی پیش رفت که معتقد بودند که نفس کشیدن هنرمند هم نوعی اثر هنری است. مثلا او برای شرکت در یک نمایشگاه در نیویورک بطری را ارسال کرد که روی آن نوشته بود، چند سی سی از هوای پاریس! در واقع تولید اثر هنری از یک کار خاص که یک فرد متخصص باید آن را انجام دهد جدا می شود و تمام کارهای روزانه هم می تواند جز آثار هنری باشد. happennig (هنر اتفاق)

یک صندلی و سه صندلی اثر جوزف کوثوت: مربوط به 1965 است و متاثر از اندیشه های مارسل دوشان بو. در اثر یک صندلی به سه روش بیان، یک پدیده را به نمایش گذاشته هر سه تای آنها می خواهد صندلی را تعریف کند وسطی خود صندلی است، سمت راست تعریف صندلی از یک فرهنگ لغت و سمت چپ عکس صندلی است، از نظر ذهنی قصد دارد بیننده را در گیر کند که واقعا کدام یک از اینها صندلی است و کدام بیشتر مفهوم صندلی را می رساند.
ژوزف بویز: گرایش کانسبتچوال دارد. آمریکایی است. کارهای چیدمان با مدفوع حیوانات انجام داده است و به سمت برخی از چیزها که رد شده اند نوعی بازبینی مثبت انجام می دهد.
شاخه ای دیگر در هنر مفهومی به اسم هنر اجرا می باشد. یعنی هنرمند خودش در ساخت اثر هنری نقش دارد. با تن و بدنش(در واقع با حضور فیزیکی خودش) ژوزف بویز در یکی از آثارش پتویی را به خودش می پیچد و عصایی در دست می گیرد و با یک سگ در داخل یک اتاق قرار می گیرد و با آن عصا به کف اتاق می زند و سگ از خود عکس العمل نشان می دهد نام این اثر او "من آمریکا را دوست دارم و امریکا من را" است.
از بویز خواستند یک اثر هنری برای نمایشگاهی در پاریس ارسال کند، یک دست کت و شلوارش را به عنوان اثر هنری ارسال کرد.

هنرمندی به نام ویتا آکونچی هم یکسری تصاویر بی ربط روی تخته سیاه می کشد و جاهایی از آن پاک می کند و اثر او تکمیل می شود.

موزه تاریخ یهود: که طرح توسعه آن توسط دانیل لیبسکیند ارائه شد، بین ساختمان اصلی موزه و ساختمان قدیمی از زیر ارتباط وجود دارد. به نوعی تقابل معماری دوره رنسانس و معماری قرن 20 است. تقابل سنت و اولترا مدرن است. ستونهای بتنی که بر روی آنها درخت کاشته شده، 49 ستون بتنی به نماد 49 انسان است که در دین یهود نمادین است. پنجره ها از هندسه فرکتال تبعیت می کند.
فضا سازی آن بر اساس موزه تهی بود، اما مسئولین تصمیم گرفتند در آن نمایش اشیاء را هم داشته باشند و در آن اشیایی در ارتباط با تاریخ یهود قرار دادند. برای جلوگیری از نشستن کبوتران در پشت پنجره ها یکسری سیم قرار دادند به فاصله چهار سانتیمتر از یکدیگر تا تعادل کبوترام بر هم زده شود و زمان بسیار کوتاهی در پشت پنجره ها باشند. فضای تبعید آن پس از عبور از یک راهروی 40-30 متر و دارای سکوت کامل به یک در خیلی عظیمی که به در گاو صندوقهای بانکها شبیه است رسیده، وارد فضایی می شوید با دیوارهایی از بتن اکسپوز. پس از بستن در، درون فضایی با سکوت محض قرار می گیرید. ارتفاع دیوارهای آن 8 متر است و تقریبا فضا تاریک است و کورسویی نور از سقف می آید. در فضایی دیگر صورتک های بسیاری به شکل انسان ساخته اند که بر روی کف قرار دارند و هنگام راه رفتن بر روی آن نوعی زجر و درد انسانهایی که در درون کوره های آدم سوزی ناله می زدند را از طریق صداهایی که از این صورتک ه،ا در اثر فشار وزن بازدید کننده به وجود می آید، برای بازدید کننده تداعی می کند. تمام این موزه تجربه فضاست و درگیری ذهنی با محیط.

شیگرو بان: معمار برجسته ژاپنی، در مدرسه کوپریونیون تحصیل کرده و شاگرد جان هیدک می باشد. یکی از بحث هایی که او مطرح کرده معماری کاغذی paper architect ture است. او ویلای شخصی خود را در ژاپن تماما از کاغذ ساخته است. لوله های کاغذی را با فرمول شیمیایی خاص در کارخانه تولید کرده اند .... هم ضد حریق است هم ضد آب. به عنوان یک مصالح ساخت و ساز درسازمان مسکن شهر سازی ژاپن ثبت شده. حتی روشویی سرویسها هم از این سیستم کاغذی ساخته شده.
خانه بدون دیوار: از دیگر آثار شیگرو بان است. اودر این خانه همه چیز را open طراحی کرده، حتی سرویس بهداشتی و حمام و هیچ دیوار داخلی ندارد. در بعضی جاها می توان از پرده متحرک جهت محدود کردن فضاها استفاده کرد. او در این پروژه حتی مختصر دیواری که در خانه شیشه ای فیلیپ جانسون و کارهای میس وندرو وجود داشت را حذف کرده و تنها به قرار دادن پرده در فضایی مانند سرویس بسنده کرده. از دیگر آثار معروف او یک کلیسای کاغذی است.

رم کولهاس:
از معروفترین کارهای او ویلا دال آو است که این ویلا با الهام از ویلا ساووای لوکوربوزیه طراحی شده. ویلا ساووا دارای فرم مکعب خیلی ساده با پنجره های خطی و پیلوتی است. رم کولهاس از ویلاساووا و مشخصاتش استفاده کرده، اما در نهایت به پروژه دیگری رسیده. او مدرس دانشگاه هاروارد است.
کولهاس بحثی را در معماری مطرح می کند با نام برش آزاد (لوکوربوزیه پلان آزاد را مطرح کرد) پروژه مرکز گردهمایی آگادیر در مراکش از کارهای اوست. با این رویکرد (برش آزاد ) او معتقد است در طراحی باید به گونه ای عمل شود که آزادی داشته باشیم. مقطع را هرگونه می خواهیم طراحی کنیم (مانند بحث لوکوربوزیه در مورد پلان) یعنی پروژه برشهای متعددی داشته باشد. در دوران مدرن برشهای طبقات مانند هم بود. او از این طریق قصد دارد تنوع و جذابیت را به فضاها بدهد.
برج سی سی تی وی: در پکن (چین) از دیگر آثار رم کولهاس است. این پروژ یه او الگوی برج سازی در دنیا را تغییرداده و دارای حدود 70 متر کنسول است. سیستم آن بر اساس نوعی نوار موبیوس است.

رابرت مپلتورپ: عکاس کانسپتچوال آرت است (هنر مفهومی). از نقدهای او در مورد تبعیضات سیاه و سفید بود.

شیرین نشاط: هنرمند عکاس و کانسپتچوال آرتیست ایرانی است که اخیرا فیلم جالبی به نام "زنان بدون مردان" ساخته است. از دیگر پیروان این سبک (هنرمفهومی)در ایران می توان از عباس کیارستمی نام برد. شیرین نشاط اساس کارهایش را بر مبنای تضادهای اجتماعی موجود در جامعه قرار داده، مقوله حجاب را نقد می کند. او ساکن امریکا ست. در دوره ای ازکارهایش تکنیکی داشت که تعدادی از عکسها را تهیه می کرد و بر روی صورت آنها کلاژ انجام می داد، کلاژ را اکثرا با دعاهای مذهبی انجام می داد.

   + مسعود حبیبی ; ۱٢:۱٤ ‎ق.ظ ; ۱۳٩٠/٢/۱٤
comment نظرات ()

خلاصه مطالب جلسه یازدهم معماری معاصر

میدان های فضایی
دانشمند هواشناسی به نام ادوارد لورنتز در حوزه های مختلف هواشناسی تحقیق می کند و به این نتیجه می رسد که سیستم جهان بر اساس یک سیستم بی نظم، آشوبی و غیر پیوسته استوار است. بر خلاف تصور گذشته – او در واقع بحث افلاطون به عنوان گذشته حال آینده را مانند یک سیستم حلقوی بیان می کند که مرز قطعی بین آنها وجود ندارد، ممکن است گذشته ای 10 یا 15 سال پیش اتفاق افتاد، امروز هم به وقوع بپیوندد. بحث سیر خطی را در زمان تبدیل می کند به سیر چرخشی (دیاگرام پیچیدگی). مدام حلقه در حال تغییر از شکلی به شکل دیگر است. به نوعی بال زدن یک پروانه در برزیل می تواند باعث یک طوفان شود در کالیفرنیا. او مثالی می زند که می خواهد ویژگی میدانهای فضایی را توضیح دهد: مسجد کوردوبا (قرطبه) درجنوب اسپانیا. (کتاب "ایران دراسپانیا"، نوشته ی شجاع الدین شفا بسیار خواندنی است. او در این کتاب به این بحث می پردازد که به وجود آمدن رنسانس در اروپا، ترجمه افکار دانشمندان ایرانی بوده در اروپا) هسته اولیه مسجد بسیار ساده بوده: محراب، سیستم شبستانی ساده. در دوره های بعد مسجد را گسترش می دهند با توجه به افزایش مسلمانان در حدود 400 سال توسعه آن ادامه داشت. بحثی که ادوارد لورنتز می کند این است که: با توسعه مسجد در چند دوره ساختار آن از هم نپاشید.
یکی از ویژگیهای میدان های فضایی این است که قابلیت تکرار و توسعه دارند و دیگر اینکه بین کل و جزء رابطه برقرار است و هیچ نقطه شاخصی در یک میدان فضایی وجود ندارد. سلسه مراتب فضایی نفی می شود. این مسجد در حدود 400-300 سال است که کلیسا شده است. ادوارد لورنتز مسجد کوردوبا را با سیستم شهرسازی رنسانس مقایسه می کند و بیان می کند شهرسازی در رنسانس بر اساس هندسه استوار است، یعنی بر اساس فرم های خالص و هم هندسه به دلیل قالب های مشخص محدود است و قابلیت توسعه زیادی ندارد و اختلاف این معماری را با معماری قبلی تفاوت میان جبر و هندسه می داند. تکرار شوندگی و نامحدود بودن را جز خصوصیات جبری می داند، ولی در هندسه تنها یک راه حل وجود دارد. او ساختار شهرسازی رایج ایران را که بعدها توسط اسلام به اسپانیا رفت، بر اساس جبرمی داند. زیرا قابلیت تکرار شوندگی و گسترش دارد. ولی ساختار معماری اروپا را بر اساس هندسه می داند. به همین دلیل شهرهای دروه رنسانس وقتی ظرفیت آنها تکمیل می شد، دیگر قابلیت توسعه نداشتند. شهرهای رنسانس اکثرا ستاره ای شکل هستند. در ایران سیستم شهرسازی ارگانیک است و گسترش از هر طرف امکان پذیر است؛ که بعدها این کیفیت میدان فضایی نام گرفت.
پیرانزی همچنین از نقاشیهای جیووانی پیرانزی، که در کارهای آیزنمن تاثیرگزار بود، یاد می کند که در کارهایش به خوبی می توان میدان فضایی را لمس کرد، نقطه شاخصی در کارهای او نیست و همه جای آن دارای ارزش یکسان است.

مینیمالیسم یاحداقل گرایی
این همان بحثی است که میس وندررو درکارهایش با نام Less Is Mor
یعنی "هر چه کمتر غنایش بیشتر" مطرح کرد. یعنی با کم ترین اشیا و تکنیک ها حرف خود را در اثر هنری بزنید. یکی از هنرمندان مطرح مینیمالیست کازمیر مالویچ است. او نقاش روسی است که بعد به امریکا مهاجرت کرد. نقاشی او با عنوان مربع سیاه که در سال 1914 کشیده، یکی از نقاط اوج مینیمالیسم نام داده اند در واقع هنرمندان مینیمالیست در نقد نقاشی رئال، واقع گرایانه، این کار را انجام دادند. به دلیل رواج بیش از حد نقاشی رئالیستی، هنرمندان آن را بی ارزش شمردند و بر این باور شدند که اثر هنری باید ذهن ببینده را به خود مشغول کند، نه اینکه هر آنچه که در جهان خارج است، هم در نقاشی عینا تکرار شود. و هرکسی برداشت خودش را باید از اثر داشته باشد. موندریان هم چنین عقیده ای داشت و آثار این هنرمندان را انتزاع ناب یا تجرید خالص نام گذاری کردند. این نقاشان در اوایل قرن مبنای نقاشی مدرن را گذاشتند. تابلویی از موندریان که شهر را کشیده و آنقدر انتزاعی آن را ترسیم کرده که ممکن است
در کی از شهر در بیننده القا نکند. تابلوی برادوی اثر دیگر اوست که یکی از خیابان های معروف محله منهتن نیویورک را نمایش داده که، پر از آسمانخراش است و سیستم شهرسازی آن کاملا شبکه شطرنجی است. او انتزاع نابی از این محله را به ترسیم آورده. موندریان اصولا اساس کارهاش را بر سه رنگ اصلی: آبی، قرمز، زرد و تنالیته های سفید و خاکستری گذاشت و در این چارچوب کار می کرد.

تادائوآندو: رویکرد مینیمالیستی درمعماری دار. او معمار ژاپنی است که در مکتب لوکوربوزیه آموزش دیده. او شاگرد شاگرد لوکوربوزیه است و به صورت تجربی معماری را فراگرفته.
خانه کوشینو: او ساختار مکعب ساده را در نظر گرفته و در آن پر و خالی انجام داده. او از بتن اکسپوز در خارج پروژه استفاده کرده و همه چیز را در حداقل طراحی کرده. او با محاسبات دقیق نور طبیعی را به درون هدایت می کند و نقوشی را بر روی دیوار به واسطه ورود نور ایجاد می کند.

بروتالیسم در معماری: بسیاری معتقدند اولین بار بحث بروتالیسم توسط لوکوربوزیه مطرح شد. لوکوربوزیه مطرح کرد که ما باید مصالح را همانگونه که هستند به کار ببریم و خیلی مصالح را پرداخت یا صیقل نکنیم. یعنی سنگ باید ویژگی سنگ بودن را حفظ کند. در دهه 60 پیتر و آلیسون اسمیتسون، زن و شوهر انگلیسی، بحث بروتالیسم را به عنوان یک سبک مطرح کردند – در کارهای تادائوآندو که بتن را به شکل طبیعی در بدنه قرار داده و هیچگونه صیقلی به آن نداده، نوعی بروتالیسم را نمایش داده است. مجموعه سینما ملت اثر رضا دانشمیر هم در ایران نمونه خوبی از بروتالیسم است.

ماکسیمالیسم یا حداکثرگرایی:
برخلاف مینیمالیسم است و سعی دارد با حداکثر اشیاء و مصالح حرف خود را بیان کند. ازپیروان این سبک واسیلی کاندینسکی است. او از از اساتید نقاشی مدرن است. سالها در مدرسه باوهاوس تدریس می کرد. اصالتش روسی بود به آلمان مهاجرت کرد و بعد از آن به آمریکا رفت. او تابلویی دارد که هیچ عنوانی ندارد و به نوعی میدان فضایی کاملی است و هیچ بیانگر نیست و امکان برداشت خاصی را نمی دهد و بیشتر فضا و رابطه بین آن مهم است. نقطه شاخصی در کار وجود ندارد. قابلیت توسعه هم دارد. از کتاب های او "هنر و معنویت" و "نقطه، خط، سطح" به فارسی ترجمه شده است .
جکسون پولاک: او نماد نقاشی مدرن امریکا و از پیروان ماکسیمالیسم است. برخلاف مالویچ که با حداقل رنگ حرف خود را روی بوم می زد، پولاک با حداکثر رنگ اثر خود را نقاشی می کند. نام این نقاشان را اکشن پینتینگ (نقاشان با تحرک) گذاشته اند. جکسون پولاک برای اولین بار قلم مو را جهت نقاشی کردن حذف کرد، او به جای اینکه با قلم مو رنگ را روی بوم بگذارد، با قوطی رنگ را روی بومی می ریزد. نابغه ای بوده که در سن 38 سالگی بر اثر تصادف مرد. یکی از آثار او در موزه هنرهای معاصر ایران، که توسط کامران دیبا خریداری شده بود، موجود است. ابعاد نقاشی های پولاک بسیار بزرگ است و در مواردی به 5 در 7 متر هستند.
مارک روتکو: از دیگر نقاشان اکشن پینتینگ بود. او رنگ را به جای اینکه روی بوم بمالد، بر روی کنده درخت می مالید و سپس روی بوم می کشید.
گروه آسمان آبی (کوپ هیمل بلو): دو آرشیتکت اتریشی، خانه ای طراحی کرده اند به نام Open House یا خانه آزاد که در این پروژه با حداکثر عناصر صحبت می کنند و کارهای آنها در حوزه دیکانستراکشن قرار می گیرد. تفاوت تادائو آندو و گروه آسمان آبی در این است که آندو با حداقل عناصر فضاسازی می کرد، اما گروه آسمان آبی با حداکثر عناصر فضا سازی می کند. این گروه بحثی را با عنوان اسکیس با چشمان بسته مطرح کرد که جالب است. یعنی هنگامیکه ذهنیاتما را می خواهیم به کاغذ منتقل کنیم، اگر چشم باز باشد، تمرکز را برهم می زند. خانه آزاد آنها از همین روش اسکیس های اولیه اش زده شده.

پست مینیمالیسم:
جنبشی بودکه در نقد جنبشهای قبلی هنر شکل گرفت. مثلا چرا اثر هنری باید در گالری باشد؟ اثر هنری می تواند در دل طبیعت باشد. یا در نقد اینکه چرا اثر هنری باید قابل خرید فروش باشد؟ یا مثلا مقوله دوام اثر هنری را زیر سوال بردند. معتقدند یک اثر هنری چرا باید 400 سال عمرداشته باشد. یک اثر هنری می تواند تنها 5 دقیقه یا یک لحظه عمر داشته باشد.
والتر ماریا: هنرمند آمریکایی که دریک گالری 500 چوب به ارتفاع m 2 را در گالری چید و نام اثرش را یک کیلومتر شکسته گذاشت. او در واقع یک کیلومتر چوب را در یک گالری جای داد. بحثی به نام اینستالیشن یا چیدمان در هنر مطرح است که نحوه چیدن اثر در گالری شاخه ای از هنر می شود. از دیگر آثار شاخص ماریا، اثری به نام «آسمان و زمین» است. در این اثر، در مجدوده ای در حدود یک کیلومتر در یک کیلومتر، 400 لوله فلزی به ارتفاع ده متر را به فاصله ده متر از یکدیگر در یک سایت جای می دهد. اثر هنری او هنگامی کامل می شود که رعد و برقی از آسمان به نوک این میله ها بخورد و تصویر ویژه ای به وجود آورد. در واقع این اثر ممکن است یک لحظه کامل شود. او این سایت را هوشمندانه در جایی در مکزیک انتخاب کرده که رعد و برق ها تا سطح زمین می آیند. این اثر او قابل خرید و فروش نیست، دوام ندارد، مالکیت ندارد.
آنیش کاپور: هنرمندی هنری است که ساکن لندن است. او یکسری میدان فضایی و void خلق می کند. در این اثر تعدادی قطعه سنگ را در گالری چیده و اظهار می کند مساله اصلی فضاهای خالی بین قطعه سنگهاست. او در این اثر هیچ نقطه شاخصی قرار نداده و قابلیت گسترش را داراست و بین کل و جزء آن رابطه برقرار است.
یکی دیگر از هنرمندان پست مینیمالیسم کریستو است. تکنیک او بسته بندی کردن است. او آثار هنری و معماری را بسته بندی می کرد تا به گونه ای رمز آمیز شوند. مدتی این آثار را به صورت بسته بندی قرار می داد، و سپس آنها را باز می کر. در این اثر او مرزی را در جزیره ای به صورت مصنوعی ایجاد کرده است. در اثر دیگری آسمان خراشی در نیویورک را بسته بندی کرده. حتی یک جزیره را در اقیانوس آرام بسته بندی کرد. ساختمان مجلس آلمان (که گنبد رایشتاک اش کار نورمن فاستر است) را هم به مدت 10 سال که در حال مرمت بود، بسته بندی کرده بود.

لند آرت هم در حوزه پست مینی مالیسم است. جزیره های مصنوعی که در اقیانوس به شکل حروف الفبای انگلیسی درست شد، هم در این حوزه اند. این جزایر به دلیل جزر و مد دریا یک ماه بعد از بین رفت. دان فلاوینگ با نورهای فلورسنت فضاهایی را ایجاد کرد که خاصیت میدانها را داشت. جیمز تورل آتشفشان مصنوعی ساخت، پیتر اسمیتسون راه مصنوعی را در آب درست کرد، که یک ماه بعد جزر و مد دریا آن را از بین برد.

دوسیستمی (بینابین):
دانیل لیبسکیند در این حوزه بسیار فعالیت داشته. او دو دایره داخل هم را طراحی کرد که جدیدا آرم شرکت او هم شده است. او معتقد است اگر دوسیستم داشته باشیم به نام l , a و این دو سیستم محدوده ی هم پوشانی به نام p داشته باشند، وقتی در سیستم a هستیم احساس آزادی نمی توانیم داشته باشیم و وقتی می خواهیم وارد سیستم دیگر شویم، لحظه ای هست که شما بین دو سیستم هستید و آن لحظه ایست که می توان احساس آزادی داشته باشیم. وقتی می خواهیم وارد سیستم دیگر شویم، یک لحظه ای بینابین هست که شما بین دو سیستم هستید و آن لحظه ایست که می توان احساس آزادی کرد. وقتی در مرز بین سیستم ها حرکت کنیم، احساس آزادی خواهیم داشت نه وقتی که درون یک سیستم هستید. کولی ها که خیلی درگیر زندگی شهری نیستند، کسانی اند که همواره روی لبه ها راه می روند و آزاد ترند.
دانیل لیبسکیند می گوید: اگر ما خود را در شرایط بینابین قرار دهیم بهتر می توانیم خلاق باشیم.
جریان دو سیستمی از مارسل دوشان آغاز شده. از اثر او بنام «شیشه بزرگ یا عروس را مجردها برهنه می کنند حتی »
دیوید ساله: نقاش دیکانس تراکتیویست امریکایی است. اساس کار او دوسیستمی است و نوعی دوگانگی را به نمایش می گذارد. او دو تصویر را کنار هم می گذارد که هر کدام یک حرف میزند و بیننده باید بین آنها رابطه ایجاد کند. این هنرمند معتقد است که از طریق مشاهده این دو تصور، پیامهای بیشتری را می توان منتقل نمود و ذهنی که بینابین این دو حرکت می کند، برداشت های بیشتری دارد.

دیمن هرتز: او انگلیسی است از برترین مجسمه سازان نیمه دوم قرن 20 شناخته شده. او به مرگ توجه کرده و سعی می کند مقوله مرگ را جاودانه کند. دیمن هرتز یکسری حیوانات را در ماده فرمالین معلق می کند. این ماده باعث عدم نابودی جسم می شود و بدن را حفظ می کند. برای پیوند، یک عضو از انسان به انسان دیگری آن را در فرمالین قرار می دهند تا خاصیت خود را حفظ کند. او اثری دارد به نام مادر و فرزند جدا شده (دو نیم شده ). او گاو ماده ای که فرزندی را در شکم داشته و به دلایلی مرده را از وسط دو نیم می کند و آنها در دو جعبه ی شیشه ای که از ماده فرمالین پر است، معلق می کند و جدا از هم قرار می دهد. هنگام عبور از میان این دو
باکس شیشه ای، از وسط بدن گاوی عبور خواهیم کرد که جای بچه در درون آن خالی است این فضا، فضا ی تجربه نشده ای است.

خانه دیوار جان هیدک که به نوعی دوسیستمی است که یک طرف دیوار فضای اصلی قرار دارد و طرف دیگر دیوار فضاهای خدماتی قرار دارد .
پیتر آیزنمن مبحثی به نام همراهی انسان با کامپیوتر مطرح می کند و سعی می کند این دو سیستم را به موازات هم پیش ببرد در فرآیند طراحی. او سعی می کرد نوعی تعادل میان این دو (انسان،کامپیوتر ) برقرار شود. پروسه تولید فرم: شبکه شطرنجی ساده در اثر همراهی کامپیوتر و انسان به موازات هم به یک شکل جدید و بدیع تبدیل می شود. در واقع آیزنمن سعی می کند نقد کند روند طراحی موجود را. این روش طراحی فرآیند محور است. فرم در فرایند شکل می گیرد و از اول اطلاعاتی راجع به محصول موجود نیست.
مجموعه فرهنگی هنری استیتن آیلند: در آمریکا، پروژه در کنار اقیانوس اجرا شده. از نمونه های همراهی انسان و کامپیوتر است.

تالار همایش نارا: اثر بهرام شیردل. در سال 1992 مسابقه ای برگزار شد، معماران مختلف از سراسر دنیا طرح ارائه کردند، کار شیردل جزء 10 طرح برگزیده بود اما طرح آراتا ایسوزاکی برنده شد و اجرا شد. ساختار طرح بهرام شیردل بر اساس بینابینی بود. منتقدین ساختار معابد بودایی را به کار او نسبت داده اند. در معابد شهر نارا، اول فضایی به عنوان معبد ساخته می شد و بعد یک مجسمه بزرگ بودا در درون آن می گذاشتند. یعنی بین ظرف و مظروف رابطه دقیقی وجود ندارد. یعنی با نگاه به مجسمه بودا فضای داخلی را طراحی نمی کنند. شیردل هم در این پروژه دو سیستم متفاوت طراحی می کند. یکی مکعب ساده و منظم و دیگری پوسته ای که بر روی آن می آید و کاملا نامنظم است. از این پروژه به نام معماری فولدینگ یاد می شود بعد از این پروژه ی او بحث فولدینگ در جهان بسیار مطرح می شود و تئوریهای آن مدون می گردد.

طرح توسعه موزه یهودیان برلین: اثر دانیل لیبسکیند است. در این پروژه بینابینی و دو سیستمی وجود دارد. لیبسکیند در مدرسه کوپر یونیون تحصیل کرد. شاگرد جان هیدک بود 15 سال کار تئوری و مطالعاتی معماری انجام داد. در 15 سال اخیر در زمینه طراحی معماری وارد شده است. او استاد بهرام شیردل است. ساختمان قدیمی موزه تاریخ یهودیان برلین به شکل u است. ساختمان تاریخی است و چندین سال قدمت دارد. طرح توسعه آن را لیبسکیند ارائه داد. این پروژه از پربحث ترین پروژه های ابتدای قرن 21 است. بحث اساسی این پروژه دوسیستمی است. دارای یک سیستم پیوسته است و نامنظم و پر است که در دل آن یک سیستم ناپیوسته، منظم و خالی جای داده و این دو سیستم کاملا متضادند. در مورد فضاهای خالی گفته اند در واقع جای خالی یهودیان در شهر برلین را نشان می دهد. یکی از منابع الهام او را سمفونی موسی و هارون آرنولد شوئنبرگ می دانند. شوئنبرگ در موسیقی بحثی را مطرح کرد به نام موسیقی 12 تنی و در واقع سیستم های کلاسیک موسیقی را برهم زده و برای ذهنی که به موسیقیهای کلاسیک بتهون و باخ عادت دارد، غیر قابل تحمل و فهم است. شوئنبرگ با یک واسطه استاد علیرضا مشایخی (صاحب سبک موسیقی پلی فوینک) است.
لیبسکیند نابغه بی نظیری است. در نوجوانی رهبر ارکستر بود و موسیقیدان برجسته ای است. ایده اصلی لیبسکیند این بود که یک موزه تهی بسازد که فضاهایش بیانگر سرگذشت قوم یهود باشد نه اینکه اشیایی که درون آن قرار می دهند بیانگر باشد. در واقع موزه ای که موزه فضاست و از طریق فضاسازی معماری، آن سرگذشت تداعی شود.
بن ون برکل و گروه un استودیو: خانه موبیوس. در این پروژه فضاهای خانه را بر اساس میزان استفاده و میزان زمانی که در آن فضاها اشخاص طی می کنند، طراحی کرده اند. سیستم خانه به صورتی طراحی شده که در 24 ساعت فرد یکبار از تمام فضاهای خانه استفاده میکند. این را به عنوان نقدی بر فضاهای بلااستفاده در خانه های قدیمی دانستند. فضاهای خانه بر اساس نوع فعالیت سازماندهی شده است. این خانه در دهه آخرقرن 20 طراحی و اجرا شده است.
بیمارستان طراحی شده توسط لوکوربوزیه در شهر ونیز، هم از سیستم میدان در آن استفاده شده است. او یک مدول را برای قرارگیری 28 تخت بیمارستانی طراحی کرد و آن را در کل سایت تکثیر کرد. او در این کار قابلیت تکرار شوندگی، قابلیت گسترش، و هم ارزشی همه فضاها را به نمایش گذاشته است.

مایکرو مگا (ریزِ درشت) اثر دانیل لیبسکیند:
او این کارش را جهان بینی خودش معرفی کرده است و معتقد است امروز در چنین فضایی زندگی می گنیم.

پارک لاویلت: طرح برنادر چومی برنده شد. در طرح پیترآیزنمن از تکنیک سوپر پوزیشن (قراردادن چند لایه روی هم و رسیدن به یک طرح اتفاقی) استفاده شده است.
خانه شیشه ای فیلیپ جانسون در سال 1949-1951 ساخته شد که به عنوان بیانیه معماری مدرن است. 40 سال بعد در سال 1991 فیلیپ جانسون مسابقه بین المللی به نام "خانه شیشه ای دیگر" را برگزار می کند.سوال مسابقه این است: بعد از گذشت حدود نیم قرن از خانه شیشه ای جانسون، در پی فهیمدن این هستیم که نگاه معماری چقدر تغییر کرده؟ یا اینکه امروز معمارن راجع به خانه شیشه ای چگونه فکر می کنند؟ معماران برجسته ای از سراسر دنیا مانند: ذاهاحدید و ... شرکت می کنند یک معمار جوان اندونزیایی که مقیم پاریس است برنده شد با نام زینی زینول. او در طرح خود مکعب شیشه ای را در عرض برش هایی داد و قطعه قطعه کرد و در دل هرکدام از لایه ها فضاهایی را خالی نمود. به همین دلیل پروژه n تا سکشن (برش) دارد. پس از این کار او روشی در معماری پدید می آید با نام استریشن یا معماری نواری. معماری ای که در آن لایه های فرم به موازات هم حرکت می کنند و ساختار فرم را شکل می دهند. معمارانی نظیر: ذاها حدید، پیتر آیزنمن، بهرام شیردل و .... با این تکنیک طراحی انجام داده اند.

ترمینال بندر یوکوهاما: در 1995 طراحی شد. اثر دو معمار جوان به نامهای فرشید موسوی و آلاخاندرو زائراپلو گروه foa. موسوی ایرانی تبار است و زائراپولو اسپانیایی است. هر دوی آنها در مدرسه aa تحصیل کرده اند و کارمند دفتر رم کولهاس بودند. سپس دفتر معماران خارجی را تاسیس کردند. این پروژه را در سال 1995 طراحی کردند و برنده شدند و هر دو در سن 25 سالگی بودند. رم کولهاس جز داوران این پروژه بود. بحث اساسی در این پروژه با الهام از یک نقاش ایتالیایی به نام لوچو فونتانا شکل گرفته. لوچو فونتانا نقاش مفهوم گرایی بود که از سیستم نقاشی روی بوم خسته شده بود و فضای 2 بعدی بوم را نقد کرد و با کاتر یکسری شکاف روی بوم انداخت. در واقع او از این طریق فضای بوم را سه بعدی کرد و عمق را به وجود آورد.
طراحان این پروژه هم در بستر سایت ترمینال بندر یوکوهاما یکسری شکاف ایجاد کردند. این شکافها را در برخی جاها به پایین فشار دادند و برخی جاها آنها را بالا آوردند و در واقع تمام فضاها را بینابین این شکافها طراحی کردند. معماری در دل سایت شکل گرفته. در این پروژه کاملا ویژگی فیلد یا میدانهای فضایی رعایت شده اعم از: قابلیت گسترش، بین جزء و کل می توان ارتباط برقرار کرد و هیچ مرکز شاخصی در آن وجود ندارد. از ویژگیهای دیگر این پروژه این است که در امتداد شهر طراحی شده است و به نوعی سطح پروژه فضای شهری است و برای استفاده از معماری باید به دل شکافها رفت.

کتابخانه ژوسیو: کار رم کولهاس است. سال 1994 رم کولهاس بحثی به نام سطح پیوسته مطرح نمود. ساختار اصلی این پروژه رمپی است که دور پروژه می چرخد و بالا می آید و پروژه را سازماندهی می کند. کل پروژه یک مکعب خالص است که یک رمپ از دل آن شروع می شود و بالا می رود و پیوستگی خاصی را بین فضاها به وجود می آورد. اینجا رم کولهاس تعریف کتابخانه را تغییر می دهد. عموما کتابخانه ها شامل: مخزن و سالن مطالعه هستند او در این پروژه این دو فضا را ترکیب می کند. کل کتابخانه شامل رمپی است که هم می توان کتاب برداشت و هم مطالعه کرد. پلان هیچ طبقه ای شبیه طبقه دیگر نیست.

   + مسعود حبیبی ; ۱٢:۱۳ ‎ق.ظ ; ۱۳٩٠/٢/۱٤
comment نظرات ()

خلاصه مطالب جلسه دهم معماری معاصر

معماری پست مدرن در ایران:
از دهه 40 خورشیدی در ایران گرایشات پست مدرنیستی به وجود آمد. به دلیل تمایلات ناسیونالیستی رضا شاه و اینکه خاندان پهلوی به نوعی به تاریخ قبل از اسلام در ایران وصل شوند (هخامنشیان یا ساسانی) نوعی نگاه به گذشته و عزت و احترام برای معماری گذشته حاکم بود. در آثار ایران در دوره مدرن نیز نگاه به گذشته در معماری به خوبی مشهود است. مثلا در کارهای هوشنگ سیحون نوعی نگاه به گذشته وجود داشت با اینکه در اوج معماری مدرن بود، یا کارهای مارکوف یا کارهای کریم طاهرزاده بهزاد. این معماران به معماری گذشته نگاه می کردند که ما نام آنها را نئوکلاسیک نهادیم. اما در واقع ریشه های نگاه به گذشته از زمان پهلوی اول به معماری ایران وارد شد. اتفاق دیگری در ایران رخ داد که باعث تقویت حس ملی گرایی شد، کودتای 28 مرداد بود. پس از آن مردم دچار سرخوردگی شدند. پیش از آن ، دکتر محمد مصدق توانست حکومتی بر مبنای دموکراسی بنا نهد و ایران قدرت گرفت و صنعت نفت ملی شد و دست انگلستان از صنعت نفت ایران قطع شد، انگلستان ضربه ای اساسی خورد. تنها دورانی است که مردم ایران رنگ آزادی را به معنای واقعی دید دوران 8-9 ماهه حکومت دکتر محمد مصدق بود. پس از کودتای 28 مرداد مردم ایران سرخورده شدند، مخصوصا روشنفکران و هنرمندان. در اوایل دهه 40 جریانی در هنر ایران رخ داد که گرایش پست مدرن داشت. دراین راستا شاعرانی نظیر: شاملو و اخوان ثالث نوعی امید تازه را در خون مردم تزریق کردند. توسط اشعارشان. این گرایش تقریبا همزمان می شود با جریان پست مدرنیست در دنیا (1340 مصادف با 1960) تعدادی از هنرمندان ایرانی برای تحصیل به امریکا و اروپا رفته بودند به ایران بازگشتند.

حسین زنده رودی: لقب شارل دارد. در فرانسه زندگی می کند و بسیار تاثیر گذار بود در نقاشی نوگرای ایران به سمت جریانهای پست مدرن. او جدول اعداد و رمزها را در کارهاش قرار داد و با آنها ترکیب بندی های مدرن پدید آورد. دیگر نقاشی یک صحنه رئالیستی نبود، بلکه یک صحنه آبستره و انتزاعی شد. او در دوره ای نقاشی هایش را با سیاه مشق های خطاطی انجام داد و ترکیب های مدرنی از همان خوشنویسی سنتی ایجاد کرد.

محمد احصایی: از نقاشان معتبر ایران هستند که تحت تاثیر کارهای زنده رودی نقاشیهایی الهام گرفته از سیاه مشق های خطاطی به شکل انتزاعی ترسیم کرده است.

آیدین آغداشلو: از نقاشان برجسته معاصر ایران است. او توسط بنیاد فرح پهلوی بورس دریافت کرد و برای تحصیل به انگلستان رفت و دوره تخصصی شناخت و مرمت آثار هنری باستانی گذارند. او جزء برترین صاحب نظران عرصه آثار عتیقه است. قبل از انقلاب او سال ها رئیس موزه رضا عباسی در تهران بود و تمام آثار رضا عباسی را مرمت کرد به نحوی که مرمت آن قابل تشخیص نیست. تبحر او در مرمت مثال زدنی است. او نیز بحث پست مدرنیست را در نقاشیهایش دنبال می کند و به نحوی آشفتگی انسان امروز را بیان می کند. مجموعه آثار او تحت عنوان "خاطرات انهدام" مورد بحث امروز است. در این مجموعه سعی می کند برخورد کانسپتچوال می کند با آثار هنری، یعنی تعدادی آثار مشهور جهان غرب را می کشد و عمدا آنها را تخریب می کند. مثلا روی چشم های این نقاشی ها دوپاره مینایتور ایرانی را ترسیم می کند. این اثر او در دوران جنگ و هنگامیکه خرمشهر به دست دشمن افتاد ترسیم شده. او در واقع در کارهایش از نوعی کلاژ استفاده می کند.
بعد از اینکه فرح پهلوی همسر شاه ایران شد. به دلیل اینکه او دانشجوی سال دوم رشته معماری در فرانسه بود و با هنر آشنا بود، بسیاری از هنرمندان ایران را حمایت می کرد و همین باعث تحولی عظیم در هنر ایران آنزمان شد.

پرویز کلانتری: او برادر ایرج کلانتری معمار مطرح ایرانی است (مهندسین مشاور باوند) که نقش زیادی در معماری 30 سال اخیر داشتند. پرویز کلانتری بحث جدیدی با عنوان نقاشی بر روی کاهگل را مطرح می کند. در نقاشی در واقع نوعی رهایی از بوم را به ارمغان می آورد. موضوع نقاشیهای او عمدتا معماری ایران است (نقاشی معماری ماسوله) به نوعی مدرنیته را با سنت درهم می آمیزد.

انجمن خروس جنگی: در نقاشی ایران دهه 40 مکتبی تحت عنوان مکتب خروس جنگی به وجودآمد. یک عده از نقاشان ایرانی که به فرانسه رفتند پس از بازگشت به ایرا ن قد علم می کنند علیه نقاشی های آن روز و نقد های جدی می نویسند. یکی از اعضای برجسته این گروه استاد جلیل ضیاءپور بود. آنها مدتی نشریه ای به نام خروس جنگی داشتند که نقدهای بسیار تند و تیزی راجع به سیستم هنری ایران می نوشتند. از دل این مکتب خروس جنگی، مکتب سقاخونه به وجود آمد. این مکتب (سقا خانه) استفاده از المانهای گذشته را رایج کرد: قفل، زنجیر،دخیل، شمع، دست نمادین حضرت عباس و شبکه های توری سقاخونه که دستمایه الهام برای یک جریان نوگرا در نقاشی ایران شد که منتقدین نام آن را مکتب سقا خونه گذاشتند. به عنوان مثال: حسین زنده رودی، مسعود عربشاهی جزء این مکتب بودند. کار نقاشان مکتب سقاخونه جنبه انتزاعی داشت. کارهایشان و خیلی ذغدغه مردم و جامعه را نداشتند. احسان یارشاطر در نقدی که بر نقاشی نوگرای ایران نوشته بر این مسئله تاکید نموده است. بهمن محصص هم از نقاشان مطرح ایران است که نقدهای شدیدی نسبت به ماشینی شدن زندگی و به خصوص تاثیر زیاد مقولات جنسی در زندگی مدرن داشت.

فرح اصولی: نقاشی است که ترکیب سنت و مدرنیته را در نقاشی هایش مطرح کرده است. او اساس کارش را بر نقاشیهای موندریان قرار میدهد و آنرا با صحنه های از مینیاتور ایرانی ترکیب می کند.

پرویز تناولی: استاد مجسمه سازی ایران. او احیاگر مجسمه سازی معاصر ایران است. در قبل از اسلام مجسمه سازی د رایران بسیار رواج داشته (6000 سال پیش تا اسلام مانند مجسمه هایی که در تخت جمشید دیده ایم.) بعد از اسلام، مجسمه سازی به دلیل مسائل شرعی و جلوگیری از بت پرستی منسوخ شد. مجمسمه سازی حرام اعلام شد. یکی از دلایل پیشرفت خوشنویسی در ایران ممنوعیت مجسمه سازی بود. او اولین کسی بود که مجسمه سازی را در ایران بعد از ممنوعیتش مطرح کرد. او در اواخر دهه 30 و اوایل دهه 40 به صورت جدی به عنوان مجسمه ساز مطرح می شود. او فرهاد را که در اشعار نظامی مشهور بود و به عشق شیرین کوه را می کند، پدر مجسمه سازی ایران معرفی می کند و مجسمه ای با نقش فرهاد کوهکن تولید می کند. او از بنیاد فرح پهلوی بورس دریافت می کند و به ایتالیا می رود و دوره تخصصی مجسمه سازی با برنز را می گذراند و یک کارگاه کامل و مجهز مجسمه سازی با برنز برای او در کرج خریداری می شود و بسیار مورد حمایت قرار می گیرد. او جزء برترین مجسمه سازان ایران و مطرح در سطح جهانیست. اکثر مضامین کارهاش را از تاریخ و فرهنگ گذشته ایران گرفته مانند: تخت گاه داریوش، پرویز تناولی در دوره ای از کارش بحثی به نام «هیچ» را مطرح می کند که بار معنایی و مفهومی زیادی دارد و چندین سال این مقوله را در آثارش مطرح می کند. مانند: قفس هیچ و قفس هیچ. در پارک شفق تهران، مجموعه فرهنگی نیاورن، تئاتر شهر مجسمه هایی از آثار او قرار دارد.
همه اشخاص ذکر شده در بالا به نوعی در جنبش پست مدرن ایران قرار می گیرند، یعنی نگاه به گذشته را در کارهاشان داشتند.

کامران طباطبائی دیبا: او پسر عموی فرح دیبا بوده و به دلیل روابطی که با دربار داشت مجبور به ترک ایران شد. پیش از انقلاب بسیار در بنیاد فرح نفوذ داشت. او در آمریکا تحصیل کرد. و بعد به ایران بازگشت. وی اکنون در اسپانیا زندگی می کند. اولین کار او پس از ورود به ایران مجموعه پارک شفق در یوسف آباد تهران است که مورد توجه عموم قرار گرفت. او از معماری گذشته ایران در کارهایش استفاده کرده. مصالح آن آجر است استفاده از طاق، سه دری، قوس، آجر، رواق به عنوان عناصری ار تاریخ معماری ایران در این کار شاخص است.
مجموعه موزه هنرهای معاصر تهران از دیگر آثار اوست. به عقیده بسیاری از منتقدین، این اثر یکی از بهترین آثار 90 سال گذشته ی معماری ایران است. از مفاهیم زیادی که در معماری گذشته ایران وجود داشته در آن استفاده کرده از جمله: حیاط مرکزی، المان بادگیر که از آن استفاده فرمال کرده به شکل نورگیر. استفاده از مصالح سنتی در کنار مصالح مدرن: نمای سنگی درکنار بتن اکسپوز، از نکته های مهم دیگر این کار، تناسبات انسانی است، ساختمان افقی و کشیده است، مقوله سیر کولاسیون این موزه به خوبی حل شده و در نهایت هیچ مسیر را به صورت تکراری بیننده طی نخواهد کرد .
مجموعه شهرک شوشتر نو: از دیگر آثار اوست که باعث شد جایزه آقاخان را برنده شود. این مجموعه در خوزستان و در مجاورت شهر شوشتر کهن واقع است. صنعت اصلی خوزستان قند و شکر است و این شهرک برای اسکان کارمندان و کارگران کارخانه نیشکر طراحی شد.

جایزه آقاخان: جایزه ای است که فردی به نام آقا خان که یکی از افراد مذهبی و سیاسی است در فرقه اسماعیلیه – او سرمایه دار عظیمی است – هر چند سال به بهترین بنایی که در کشورهای اسلامی ساخته می شود، جایزه می دهند در سال 1354 این جایزه به کامران دیبا تعلق گرفت (به این مجموعه ) افرادی نظیر: ذاها حدید، فرانک گری، فرشید موسوی از داوران جایزه آقاخان بوده اند. پروژه جداره سازی دروازه قرآن در شیراز کار مهرداد ایروانیان، پارک جمشیدیه تهران، کار حسین پاسبان حضرت و فرهاد ابوضیاء نیز جایزه آقاخان را برنده شده اند. شهرک شوشتر نو با الهام از شهرسازی قدیم شوشتر و دزفول ساخته شده است. دارای مرکز محله های 2 طبقه ای است که خانمها در طبقه فوقانی قرار می گرفتند، چه در مراسم شادی و چه در عزاداریها.
نماز خانه ای در محوطه موزه فرش تهران از دیگر آثار کامران دیباست. اولین نمونه ای است که از شکاف نور به عنوان مهراب استفاده کرده. این نمازخانه در اوج سادگی طراحی شده (موزه فرش کار دفتر عبدالعزیز فرمان فرمائیان است) در کلیسای نور تادائو آندو، در ضلع مهراب صلیبی قرار داده که نور از آن می تابد، کامران دیبا قبل از او این کار را نجام داده است. این پروژه از دو مکعب تشکیل شده، مکعب داخلی رو به قبله چرخیده، دو شکاف در آن قرار دارد که ضلع مهراب است. بسیار مینیمالیستی و ساده طراحی شده .
شهرک دانشگاهی جندی شاپور در اهواز: از کارهای دیگر کامران دیباست. اسم شرکت آنها مهندسین مشاور داض بود. مخفف دیبا و امجد و ؟ بود. مجموعه های مسکونی که جهت اساتید طراحی کرد، فضاهای سایه انداز در نمای جلو دارد. ساختمان اداری دانشگاه که دارای حیاط مرکزی مسقف است و مسجد دانشگاه که او در این ساختمان بدعت تازه ای آورد و گریو گنبد را تا پایین و روی زمین ادامه داد.
فرهنگسرای نیاوران: از دیگر آثار اوست. رویکردی شبیه به موزه هنرهای معاصر دارد. او جزء اولین کسانی بود که از سنگ مرمر برای نوررسانی به محیط داخل با کیفیت متفاوت استفاده کرد. او در این پروژه از بتن اکسپوز بیشتر استفاده کرد. مجله معمار شماره 10 مجموعه آثار کامران دیبا را معرفی کرده است.

مهدی علیزاده: از حدود دهه 40 در معماری ایران حضور جدی داشت. در دوره اول کارهای معماریش گرایش به معماری گذشته ایران داشت. بعد از انقلاب در خارج از ایران بود و با شرکت های بزرگ دنیا همکاری می کرد. مانند شرکت som که آسمان خراش در دنیا می سازد. گرایش او بعد از انقلاب به سمت معماری هایتک است. حمامی در سر بندر، که از شهرهای خوزستان است، طراحی کرد. در آن فرم های گنبدی را با رویکرد مدرن نسبت به گنبدهای معمولی استفاده کرده است. ساختمان شهرداری سربندر از دیگر کارهای اوست. در آن از طاقها و حیاط مرکزی با رویکرد نوین استفاده کرد. او یکی از اولین آپارتمان های ضد زلزله با استراکچر فلزی در تهران را طراحی کرد که استراکچر آن اکسپوز است .
حیدر غیایی: به صورت مشترک با محسن فروغی ساختمان مجلس سنا را طراحی کردند. بعد از انقلاب به ساختمان مجلس اسلامی تبدیل شد و اکنون مجلسی خبرگان رهبری است. شاخص ترین عنصر این مجموعه زنجیر عدل انوشیروان است. (در تاریخ آمده است که انوشیروان بسیار عادل بود و زنجیری را به در خانه آویزان کرده بود و هر کس به او ظلمی شده بود اجازه داشته در هر ساعت از شبانه روز آن را به صدا در آورد و انوشیروان به داد او رسیدگی میکرد. (انوشیروان عادل) آقای حیدر غیایی مفهوم زنجیر عدل را به صورت کاملا انتزاعی استفاده کرده است. به صورت 2 ستون که کاملا دکوراتیو هستند، به کار می برد. هندسه، نظم و تقارن از مشخصه های کار او در دوران پست مدرن است. به دلیل بی ذوقی سازمان صدا و سیمای ما سقف این مجموعه تا به حال مورد توجه قرار نگرفته. این سقف از بخشهای مهم این مجموعه است که بسیار تکنولوژیک و خاص است که فرانسویها آن را با تکنولوژی بسیار پیشرفته بتن ساختند. در همان زمان حدود 35-40 سال پیش جزو شاهکارهای تکنولوژی به حساب آمد. با ظرافت و دقت اجرا شده. از آجر شیشه ای و بتن ساخته شده و نور را با کیفیت خاصی وارد فضای داخل می شد. سقف شیشه ای پارلمان مفهوم بسیار زیاد را می تواند داشته باشد، به عنوان مثال از سقف شیشه ای پارلمان آلمان، که توسط نورمن فاستر طراحی شده است، و به گنبد رایشتاک معروف است، مردم می توانند از بالا به کار نمایندگانشان نظارت داشته باشند. به نوعی تمثیل است به این معنی که نور بر کار نمایندگان بتابد و کارهای آنها شفاف و آشکار باشد، بی هیچ پنهان کاری.

حسین امانت: مجموعه شهیاد (مجموعه آزادی فعلی) حدود سال 1347-1348 مسابقه ای برگزار شد که معماران زیادی از سراسر دنیا شرکت کردند که در نهایت حسین امانت از معماران جوان ایرانی برنده این مسابقه شد. حسین امانت آیین بهاییت مقام بالایی داشت و فرد برجسته ای بود. او شاگر هوشنگ سیحون بود، اما مقام معنوی او آنقدر بالا بود که گفته اند هوشنگ سیحون به محض حضور او در کلاس به احترام او از جا بلند می شد . در زمان این مسابقه هوشنگ سیحون رئیس شورای شهر تهران بود، بعضی ها شایعه پراکنی کردند که به دلیل اینکه او شاگرد سیحون بوده طرحش در این مسابقه برنده شد، اما این شایعه حقیقت نداشت و ملاک قبولی این پروژه ارزشهای نهفته درآن بود.
او در این پروژه که قرار بود نمادی باشد برای تاریخ معماری ایران، از دو المان که در تاریخ معماری ایران بسیار کاربرد داشت استفاده کرد: قوس نیم بیض (قوس ساسانی) و قوس جناغی (قوس پنج و هفت) در واقع او معماری ایران را با این کار به دو دوره: 1- معماری ایران در دوران باستان و 2- معماری ایران در دوره اسلامی تقسیم کرد. اساس طراحی این پروژه قوسها هستند. بخش اعظم این مجموعه در زیر میدان قرار دارد که امروز به نام فرهنگسرای آزادی است و دارای سینما، گالری، نمایشگاه است. ورودی با پله به زیر دسترسی ایجاد می کند. از طریق پله. به دلیل مدیریت نالایق آن خیلی فعال نیست. قوس بیض ساسانی با یک کاربندی به قوس جناغی تبدیل می شود. اوایل صبح بیشتر قوس بیض دیده می شود و هنگام غروب قوس جناغی آن بیشتر دیده می شود. تکنیک ساخت آن بسیار پیشرفته توسط شرکت خارجی با پیچییدگی خاص اجرا شده. سنگ های استفاده شده در بدنه آن به صورت غیر مشابه برش خورده و چیده شده است. در درون کاربندیها انتزاعی از کاشیکاری قدیم است با بیان مدرن پرشده. تناسبات طلایی و هندسه در آن مشهود است. در اوج کار آبنما قرار داده که نشانگر اهمیت آب در فرهنگ ایران است. از مجموعه زیرین با 2 مرحله آسانسور می توان به بام رفت و چشم انداز آن بسیار زیباست. 100 متر ارتفاع دارد و از دیگر کارهای تکنولوژیک انجام شده در این پروژه اینکه از سنگ گرانیت کوه الوند در همدان که سنگ بسیار مقاومی است به عنوان قالب درجای بتن استفاده شده قالب را خارج نکردند و این باعث افزایش استحکام بنا شده استفاده. در فضای زیرین برج از نورپردازی شاخصی استفاده شده و به تعبیری گفته اند حسین امانت از تعالیم بهاییت در طراحی مجموعه زیرین استفاده کرده که شامل چند فضای تو در تو می باشد که در آیین بهاییت عارفی که می خواهد به حق برسد باید از چند مرحله عبور کند. حسین امانت در کانادا هم اکنون فعالیت معماری می کند.
ساختمان سازمان میراث فرهنگی تهران: در خیابان آزادی فعل، این مجموعه با الهام از ساختار بازار ایرانی ساخته شده. دربازارهای ایرانی 4 سوق وجود دارد که آن 4 سوق فضای تقسیم است به راسته های مختلف تقسیم می شود. در این پروژه پس از ورود به حیاط می رسید و سپس به یک4 سوق و از آنجا تقسیم فضاها می شود. یک ساختمان دیگر بعد از انقلاب به این مجموعه اضافه شده که از کارهای مهدی حجت و دکتر می باشد. هندسه، نظم و سلسه مراتب در این بنا مشهود است. پنجره در عمقی نشسته که نور متفاوتی را به داخل بدهد و در واقع شفافیت دوران مدرن در این بنا به حداقل رسیده.
موزه ملی ایران که در نزدیکی مقبره کورش هخامنشی قرار دارد از دیگر کارهای اوست که متاسفانه به پایان نرسیده و فقط اسکلت بتنی آن اجرا شده و تاکنون متوقف مانده. تمام معماری آن زیر زمین است به دلیل اینکه از خط افق مقبره کورش فراتر نرود و به نحوی احترام مقبره کورش حفظ شود در آن از دیوارهای کج بتنی استفاده کرده است.

نادر اردلان: او دردانشگاه هاروارد معماری را آموخت و فارق التحصیل شد. قبل از بازگشت به ایران با همکاری همسرش لاله بختیار،کتاب "حس وحدت" را نوشتند. این کتاب توسط دانشگاه MIT چاپ شد. آنها با الهام از سنت و مسائل فلسفی این کتاب را نوشتند. لاله بختیار در فلسفه تخصص داشت و به او کمک فراوانی کرد. پس از بازگشت به ایران توسط بنیاد فرح حمایت شد و آثار شاخصی به او محول شد. مجموعه مرکز مدیریت دولتی که تحت عنوان شعبه دانشگاه هاروارد در تهران تاسیس شد، ازکارهای نادر اردلان است. حبیب لاجوردی، یکی از سرمایه داران آن زمان، تصمیم گرفت مرکزی جهت مدیران کارخانه هایش در ایرن به نام "مرکز مدیریت دولتی" تاسیس کند. او با عقد قرار دادی با دانشگاه هاروارد ترتیبی داد تا این مرکز جهت تربیت مدیران کارخانه هایش در ایران تاسیس شود. اکنون دانشگاه امام جعفر صادق نام گرفته در نزدیکی پل مدیریت تهران. دارای ساختار باغ ایرانی است او 4 باغی طراحی کرده که در وسط آن کتابخانه ای شبیه به کوشک وجود دارد. در پیرامون آن اقامتگاه دانشجویان را به شکل 6 ضلعی با حیاط مرکزی طراحی کرد. سیستم طراحی این پروژه بر اساس سیستم آموزش حوزه های علمیه است و برخلاف سیستم آموزش مدرن که دانشجویان به صورت ردیفی می نشینند و به مدرس توجه می کنند. او این سیستم را گذاشته که دانشجویان به صورت حلقوی می نشینند و استاد یکی از اعضای این حلقه است و مدرس متکلم وحده نیست. بسیار از رنگ و بوی معماری ایران در این بنا استفاده کرده،آجر، طاق و قوس. او دریک سوئیت اقامت دانشجویان توسط نور گیری از پنجره، اتاق را به 2 قسمت مساوی تقسیم کرده . قبل از انقلاب 2 سال این دانشگاه فعالیت کرد و اساتید استادان پروازی از هاروارد می آمدند و تدریس می کردند 50-60 نفر که از این دانشگاه فارق التحصیل شده اند اکنون جزء برترین مدیران کشور هستند.
نادر اردلان سالها در دفتر عبدالعزیز فرمان فرمائیان کار می کرد برجهای سامان را نادر اردلان طراحی کرد، اما به اسم دفتر عبدالعزیز فرمان فرمائیان تمام شد. به همین دلیل از این دفتر جدا می شو.د سپس نادر اردلان و یحیی فیوضی شرکتی به نام ماندالا تاسیس می کنند. یکی از کارهای مهندسین مشاور ماندالا، کانون پرورش فکری کودکان در خیابان حجاب کنونی، کمی پایین تر از هتل لاله است. قبل از انقلاب طراحی شد و در حدود سال 1375 اجرا شد. مجموعه دانشگاه بوعلی سینای همدان از دیگر کارهای مهندسین مشاور ماندالا است.
ساختمان کانون پرورش فکری کودکان، که ساختار آن بر اساس بازار ایرانی است، دارای یک سرسرا ، دو راسته بازار که در دو طرف آن غرفه های فروش محصولات فرهنگی کودکان است. نورهایی که از سقف می آید، رواقها بسیار حس بازار ایران را تداعی می کند و زیاد با کودکان در ارتباط نیست.

یحیی فیوضی: او پس از انقلاب به دلایل مشکلات سیاسی مجبور به خروج از ایران شد و در سال 1376 ریاست جمهوری آقای خاتمی تصمیم به ساخت محلی برای برگزاری اجلاس سران کشورهای اسلامی در زمان کوتاهی گرفت. پیشنهاد طراحی این پروژه توسط یکی از شاگردان او به یحیی فیوضی داده می شود و به دلیل کم بودن زمان، عملیات طراحی و اجرا به صورت همزمان انجام شد. یحیی فیوضی قبل از انقلاب طرحی با نام مرکز موسیقی تهران انجام داد که گنبد طراحی شده آن را برای ساختمان اجلاس استفاده کرد. گنبد آن مخروطی بود که محورش به سمت یکی از اضلاع تغییر جهت داده بود. مخروط ناقص بود.
این پروژه رنگ و بوی معماری ایرانی را کاملا در خود جای داده. استفاده از آجر، هندسه و نظم در آن مشهود است. از روزنه هایی که در معماری بازارها وجود دارد، که آنرا هورنو می نامند، الهام گرفته و این روزنه ها را تکثیر کرد. و هنگامیکه نور وارد می شود به دلیل همپوشانی نورها سایه ای نمی بینیم و در طول روز نیازی به روشنایی مصنوعی ندارد. بسیاری از اجناس مورد استفاده از خارج کشور وارد شد. از ویژگیهای مهم این پروژه این است که در سال 76 از سیستم درای وال (که هم اکنون توسط شرکت کناف و ... تولید می شود) در بدنه این مجموعه استفاده شده. دور ستونها آجر شیشه ای استفاده کرده که حالت معلق بودن سقف را تداعی می کند.

علی اکبر صارمی: دکترای معماری را از امریکا گرفته. استاد راهنمای او لویی کان بوده. لویی کان تاثیر زیادی بر معماران معاصر داشت، از جمله نادر اردلان، یحیی فیوضی،کامران دیبا، علی اکبر صارمی تحت تاثیر او بودند. ویلایی که صارمی در شمال طراحی کرده برای خودش، با الهام از 5 معمار نیویورکی طراحی شده است. از آثار معروف او خانه افشار است که قبل از انقلاب طراحی شده است. این خانه هم تحت تاثیر 5 معمار نیویورکی انجام داده (5 معمار نیویورکی بحث عمق فضایی در کارهایشان بسیار مطرح بود) در این پروژه فضاها لایه لایه است و دید به عمق فضا نفوذ می کند، استراکچراکسپوز (نمایان ) است، استفاده از آجر، تداعی کننده خانه های قدیمی ایران با سایه روشنها و پرو خالی ها می باشد، عده ای کارهای صارمی قبل از انقلاب را بیشتر می پسندند و کارهای بعد از انقلاب او را قوی نمی دانند.

فرهاد احمدی: او دو دوره کاری دارد در یک دوره کاری گرایش به سمت پست مدرنیسم داشت و در دوره ی دیگر گرایش به هایتک و اکوتک و پایداری .
مجموعه فرهنگی سینمایی دزفول: که جهت جایزه آقاخان کاندید شد اما رتبه نیاورد. در سالهای 72-71 ساخته شد. در آن از المانهای معماری گذشته ایران استفاده شده، به عنوان مثال: استفاده از بادگیر عملکرد نورگیر، قوسها، حیاط مرکزی و گنبد همه و همه در آن جا داده شده. در این بنا او حتی برای راندو از تکتنیکهایی که در مینیاتور ایرانی وجود داشت، استفاده کرده است.

هادی میرمیران: به نظرم زندگی کاری او به دو بخش تقسیم می شود: 1- قبل از آشنایی با بهرام شیردل 2- بعد از آشنایی با بهرام شیردل.
در دوره اول شیفته معماری ایران بود و سالها در اصفهان رئیس طراحی شرکت فولاد مبارکه اصفهان بود. مهندسین مشاور نقش جهان پارس را تاسیس کرد در تهیه طرح جامع اصفهان نقش داشت تا سال 74 گرایش به معماری گذشته ی ایران داشت. در دوره دوم از مفاهیم معماری ایران در قالب فرم های امروزی و جدید استفاده می کرد. بعد ازپروژه کتابخانه ملی وارد دوره دوم شد .
مجموعه فرهنگستان های جمهوری اسلامی ایران: سال 1374 مسابقه ی فرهنگستانهای جمهوری اسلامی ایران برگزار شد. طرح هادی میرمیران از مهندسین مشاور نقش جهان پارس رتبه اول را کسب کرد اما به دلیل دخالت مقامات حکومتی، طرح اول اجرا نشد و طرح چهارم پذیرفته شد (کار مهندسین مشاور نقش) در آن زمان تشخیص دادند که این طرح با معیارهای اسلامی مغایرت دارد. میرمیران از عناصر معمای گذشته ایران در این پروژه استفاده کرده بود. از جمله: پلکان تخت جمشید، فرم 4 طاقی، تالار ستوندار، حیاط مرکزی، صفه. دارای سه برج برای ساختمان اصلی سه فرهنگستان جمهوری اسلامی است: 1- فرهنگستان ادب 2- فرهنگستان هنر 3- فرهنگستان علوم. بعد به صورت نمادین آنها را در بالا به هم وصل می کند و کتابخانه مرکزی را در بالا قرار می دهد که به صورت مشترک استفاده شود. این سه برج را بصورت نمادین سدی در برابر هجوم فرهنگ غرب می داند. این بنا را با الهام از مسجد کاج در اصفهان طراحی کرده بود. این مسجد در حال حاضر تخریب شده و از بقایای آن می توان این الهام را فهمید. (فصلنامه شارستان شماره 3-4)
در زمان ریاست جمهوری آقای رفسنجانی، دستور ساخت مرکز اسناد ریاست جمهوری در رفسنجان را صادر کرد ! میر میران آن را طراحی کرد یک دیوار با یک فرم مخروط بود، این ساختار دقیقا در یخچالهای مناطق کویری موجود است (برفها را در کنار دیوار جمع می کردند. و از سایه دیوار برای جلوگیری از آب شدن آنها استفاده می کردند سپس برفها را به داخل یخچال می بردند) در دولت بعدی ضرورت وجود مرکز اسناد ریاست جمهوری در رفسنجان مورد تردید قرار گرفت و این طرح به سفارش خانواده ی رفسنجانی به ورزشگاه تغییر کرد. با اینکه عملکرد تغییر کرد اما میرمیران فرم پروژه را تغییر نداد. میرمیران معتقد بود عملکرد خیلی مهم نیست و بر فرم تاکید می کرد و در تضاد با شعار "فرم از عملکرد تبعیت می کند" قرار داشت. پروژه دارای 2 استخر است. یک استخر در فضای باز و دیگری در فضای بسته -2 سالن دارد یکی سالن کشتی و دیگری سالن ورزشهای رزمی. استراکچر بتنی است.

پرویز موید عهد: ساختمان اداری دفتر کار نمایندگان مجلس توسط پرویز موید عهد طراحی شد. او سالها استاد دانشکده هنرهای زیبای تهران بود، بهایی بود و بعد از انقلاب از ایران خارج شد، هنگام ساخت مصلی تهران توسط یکی از دانشجویان، او دعوت به طراحی این مصلی می شود. این بنا نقطه تاریکی در تاریخچه کارهای اوست. تناسبات ندارد. اما در آن از المان های معماری گذشته بسیار استفاده نموده است.

ساختمان جدید مجلس شورا اسلامی: طرح اولیه آن قبل از انقلاب توسط دفتر سردار افخمی و همکاران انجام شد اما با انقلاب متوقف شد در سال 74-73 دوباره تصمیم به ساخت آن گرفته شد. آقای عبدالرضا ذکایی که قبل از انقلاب در دفتر سردار افخمی مشغول به کار بود، و بعد از انقلاب مهندسین مشاور پل میر را تشکیل داد، طراحی این پروژه به او محول شد و او هم بر اساس همان طرح قبلی سردار افخمی، طراحی را مجددا انجام داد. نقدهای زیادی راجع به آن شد از جمله: هرمی که کار شده بی ارتباط با معماری ایران است. عظمت گرایی آن خیلی زیاد است. انسان را تحقیر می کند، مقیاس انسانی ندارد. سطح این بنا قرار بود شیشه ای باشد که با مخالفت وزارت اطلاعات مصالح آن به سنگ تغییر یافت. این پروژه رویکردی دیکتاتور گونه دارد در آن نقطه شاخصی وجود دارد همه نقطه ها به آن ختم شده . یکی از ستونهای آن که در پشت سر ریاست مجلس قرار دارد، اساس سازه است و ساختمان به نوعی سازه تک محوری را داراست.

ساختمان جدید کتابخانه ملی ایران: قبل از انقلاب مسابقه ای برای آن برگزار شد یک مهندسین مشاور آلمانی به نام فن گرکان و همکاران برنده شد. با انقلاب به اجرا نرسید. رویکردی پست مدرنیستی داشت و البته مقیاس انسانی. ساختمان کاملا افقی است. حیاط مرکزی و مفاهیم معماری ایران در آن رعایت شده.
بعد از انقلاب هم مسابقه ای میان چند مهندسین مشاور ایران برگذار می کنند. مهندسین مشاوری نظیر نقش جهان پارس، مشاور نقش، دکتر صارمی، فرهاد احمدی، پیر راز و .... طرح مهندسین مشاور پیر راز که توسط یوسف شریعت زاده طراحی شده بود، برنده می شود. این طرح هم دارای مقیاس انسانی است، ساختمان کاملا افقی طراحی شده، سازه بتنی را دارد، استعاره ای از قوسهای معماری گذشته در آن وجود. نمای آجر، بتن اکسپوز. از نقدهایی که به این پروژه شده اینست که: خوانایی عملکردی ندارد و بازدید کننده برای اولین بار سردرگم می شود.

   + مسعود حبیبی ; ۱٢:۱٢ ‎ق.ظ ; ۱۳٩٠/٢/۱٤
comment نظرات ()

خلاصه مطالب جلسه نهم معماری معاصر

فلیپ جانسون:
بعد از مطرح شدن جریان پست مدرنیست، به این جنبش می پیوندد. ساختمان AT&T یا ساختمان پست و تلگراف تلفن آمریکا که نماد معماری پست مدرن شد، برج است اما رویکرد این برج متفاوت است. در آن از قوس در سطوح پایینی استفاده شده و در بالا از فرم سنتوری استفاده شده و درجه شفافیت برج کم است. کار مشترک او با میس وندروه برج سیگرام بود. موزه ملی شهر سئول در کره جنوبی هم کار اوست. سیستم سازماندهی آن بسیار عملکردی است. وارد یک هال مرکزی می شوید، سپس به گالری های مختلف هدایت می شوید (در دوره پست مدرن این آثار را داشت ). او پس از پست مدرن، به دیکاسنتراکشن روی آورد و اولین نمایشگاه دیانستراکشن را در زمینه معماری او برگزار می کند. او سالها رئیس موزه هنر مدرن نیویورک بود و در سال 1998 اولین نمایشگاه دیکانستراکتیوستها را در موزه هنر مدرن نیویورک برقرار کرد. پس از آن فیلیپ جانسون به دیکانستراکشن روی آورد. کودکستان در یک جزیره کوچک اثر فیلیپ جانسون با رویکرد دیکانستراکشن است. 4 رویکرد طراحی فرم در آن ایجاد شده، مکعب استوانه ای شکل و000 و در واقع این بحث را مطرح کرد که فرم ها برای کوکان باید دارای جذابیت باشد (بازیگوشانه). آخرین کارهایش با فرانک گری بود. ساختمان اداری و بانکی که او طراحی کرد در شهر برلین در حوزه معماری پست مدرن طراحی شد و دارای نظم و هندسه مشخص، استفاده از قوس در آن، درجه شفافیت کم، اهدای بخشی از سایت به شهر، اتصال سنگها بدون ملات (اتصال خشک) که با پیچ و مهره به استراکچرفلزی پشت وصل می شوند.

ماریو بوتا:
معمار سوئیسی است. در حوزه معماری پست مدرن فعالیت داشت. بسیار شیفته ی لوکوربوزیه بوده. او با چند ویلا و چند پروژه مسکونی به شهرت رسید. تقارن، نظم و هندسه جزء اصول کارهای اوست. نماها را از سنگ ها یا آجرهای نواری همچون معماری یونان باستان طراحی می کرد. به جزئیات بسیار دقت می کرد. شکاف ها که در احجام او وجود داشت، به یک ناودان متصل می شود و آب تراسها را به بیرن می ریزد.

اصول معماری پست مدرن:
این سبک 1960 شروع شده. هر اتفاقی را می پذیرد و ما همچنان در دوره پست مدرنیسم قرار داری. سبک به صورت دوگانه است (هم این هم آن ) پیچیدگی و تضاد، مردم پسند و پیرو عقاید جمع، معماری نشانه ای، متضاد است با معماری مدرن، موافق برداشت های تاریخی، موافق طنز و مزاح و نماد سازی، کلاژ و اختلاط عناصر گوناگون.

فراگمنتیشن:
پراکندگی، در دل پست مدرن مطرح شد. در اثر هنری با یک چیز کلی و کامل مواجه نشویم. اثر هنری را خرد کنیم و پراکنده کنیم به قسمت های مختلف و اجزاء را کنار هم ببینیم در فراگمنتیشن، فضای بین این اجزاء و روابط آنها با یکدیگر ارزشمند است، فرم دیگر مکعب خالص مدرنیسیتی نیست، مکعب را خرد می کنند. این شکستن ها و خرد کردن ها را نسبت می دهند به پیکاسو. پیکاسو یکی از معتبرترین هنرمندان قرن 20 است، اکتاویو پاز در مقاله ای راجع به هنرمدرن نوشته است: هنر مدرن بین دو نقطه نهایت زندگی کرده: یکی پابلو پیکاسو (اسپانیایی) و دیگری مارسل دوشان (فرانسوی ). پیکاسو به خاطر به وجود آوردن سبکی به نام کوبیسم در نقاشی شهرت یافت. کوبیسم: یعنی به یک شی از یک نقطه نگاه نکینم و آن را از چند جهت ببینیم. در واقع زمان را در دیدن یک اثر مطرح کنیم. دوشیزگان آوینیون ، اثر پیکاسو به عنوان اولین تابلوی کوبیسم مطرح است.
پیام اصلی در نهضت فراگمنتیشن: حذف فرم و تاکید بر فضا و روابط بینابین فضا ست. اقتدار فرم زیر سوال می رود و پراکنده می شود. در دل جنبش کوبیسیم، تکنیکی ابداع شد که آن را کلاژ می نامند. کلاژ با پست مدرن بیشتر همسو است. کلاژ در ابتدای جنبش مدرن مطرح شد، اما در دوره پست مدرن مورد توجه قرار گرفت. کلاژ: هر چیزی را می توان از هر زمان و مکانی در اثر قرار داد.

دیکانستراکشن:
توسط ژاک دریدا مطرح شد. او فیلسوف مطرح فرانسوی است. حرف اساسی او نقد فلسفه افلاطون و متافیزیک است. افلاطون بحث معروفی دارد به نام مثل افلاطون یا غار افلاطون. او معتقد است که ما در جهانی از سایه ها زندگی می کنیم. یعنی جهان ما مجازی است و سایه وار. جهان اصلی جهان دیگری است به نام جهان ایده که جهان حقیقی است. نیچه در کتاب :اراده معطوف به قدرت" گفته است تمام ادیانی که 2 تا جهان را توصیف می کنند. جهان خاکی و جهان عالی تحت تاثیر اندیشه افلاطون شکل گرفته اند. این تفکر افلاطون اساس نوعی نگاه دوگانه به جهان شد: خوب/ بد؛ زن/ مرد؛ صفر/ یک، او ارزش گذاری کرد مثلا: بین چپ و راست، راست بهتر است، بین این جهان خاکی و آن جهان عالی، جهان عالی بهتر است و .... این اندیشه 2500 سال تاریخ فلسفه را تحت تاثیر خود قرار داد. ژاک دریدا اندیشه های افاطون را نقد می کند، او می گوید: ما در جهانی زندگی می کنیم که هیچ قطعیتی وجود ندارد. به دلیل اینکه ما در جهانی از مفاهیم زندگی می کینم که آن مفاهیم وابسته به سایر مفاهیم هستند: مثلا وقتی می گوییم درخت، اجزا آن ساقه، ریشه، برگ، چوب و زمین در نظر ما مطرح می شود. برای تفسیر ساقه یک سری واژه و برای تفسیر زمین به یک سری واژه ی دیگر نیازمندیم و این تا بینهایت ادامه دارد. یعنی دریافت قطعی از هر واژه ای امکان پذیر نیست. او بحث دیگری تحت اینکه ما بسته به فرهنگ و سطح شناخت و نوع زندگی مان مفاهیم متعددی را نسبت به واژه ها به وجود می آوریم، مطرح می کند. مثلا در عربستان 16 واژه برای شتر وجود دارد، اما در سوئد فقط یک واژه برای شتر وجود دارد، ژاک دریدا می گوید در این دنیایی که اساسش عدم قطعیت است، شاید اشتباه کردیم که همیشه یک جانب را مثبت گرفته و جانب دیگر را طرد کرده ایم. اکنون بین خوب و بد، به بد توجه کنیم؛ بین انسانهای سالم و دیوانه، به دیوانه ها توجه بیشتری کنیم و صحبت های طرف ضعیف را نیز بشنویم، با توجه به این نظریه در معماری نیز بسیاری از مفاهیم تغییر کردند. مثلا استفاده از ستون کج به جای ستون صاف و ...
پیتر آیزنمن در جنبش دیکانستراکشن بحثی با عنوان فرم ضعیف را مطرح می کند WEEK FORM یعنی فرم ها حتما نباید مانند دوران مدرن فرم های قوی و مشخص باشند، می توانند فرم های ضعیف و خوابیده و افقی باشد. در خانه های آیزنمن، خانه شماره 6 عملکرد پله تغییر کرده بود.
بر این اساس دیکانستراکشن یا واسازی یعنی دوباره سازی ساختارهایی که در ذهن همه ما تاکنون شکل گرفته اند و قطعی تلقی می شدند. عده ای معتقدند از 1988-1994 سبک دیکانستراکشن مطرح شد که پیتر آیزنمن و برنارد چومی در این زمینه فعالیت کردند. بقیه نیز مانند ذاها حدید، دانیل لیبسکیند، فرانک گری نیز در این زمینه کار کردند، اما فقط پیتر آیزنمن و برنارد چومی با ژاک دریدا در ارتباط مستقیم بودند.
مسابقه ای در اواخر دهه 90 به نام پارک لاویلت در پاریس برگزار شد. سایت مخروبه ای بوده که رودخانه ای از وسط ان عبور می کرد. ژاک دریدا با برنارد چومی تصمیم گرفتند ساختار شبکه ای – شطرنجی در آنجا طراحی شود. به نوعی سلسه مراتب را در آن از بین بردند. هیچ ورودی مشخص ندارد. اساسش بر اساس فراگمنتیشن است. او می گوید: 2 فرم خالص را در نظر گرفته سپس آنها را خرد کرده و سپس بر اساس سیستم شبکه ای –شطرنجی نظم داده است. (دیکانستراکشن زیر مجموعه فراگمنتیشن است) در طرح پارک لاویلت برنارد چومی ساختار 3 قسمتی نقطه، خط، سطح را مطرح می کند و سه سطح نقطه، سطح، خط را روی همدیگر می گذارد مانند 3 لایه. این تکنیک را در معماری سوپر پوزیشن یا قرار دادن لایه های مختلف روی هم می نامند. اساس کار به این صورت است که طراحی 3 لایه به صورت جداگانه انجام می شود. سپس این 3 لایه را به صورت اتفاقی روی هم قرار داده در نتیجه یک کیفیت جدید فضایی به دست می آید.
و بسیاری از فضاهایی که ایجاد می شوند تحت کنترل معمار نیست. او در این پارک فولی هایی (دیوانگی) در درون آن جای داد. جهت حذف همه سلسه مراتب و هم ارزش شدن تمام نقاط سایت. این فولی ها اکثرا کار حجمی است و بدون هیچ کاربری. یک گذر سراسری شمال به جنوب پارک را به هم متصل می کند.
بحثی در معماری دیکانستراکشن توسط ژاک دریدا مطرح شده با نام پالیم سست. الواح گلی بودند، که ساخت آنها کار ساده ای نبود، در دوران پادشاهان مختلف روی آن نوشته می شد و در زمان پادشاه بعد این الواح رویه شان سابیده می شد و مطالب جدیدی روی آن حک می شد. بعد از 3-4 دوره نوشتن، این لوح حالت رمز گونه پیدا می کرد و لایه های مختلف زمانی بر روی آن آشکار بود. این بحث در معماری گسترش داده شد به عنوان مثال برنارد چومی، تاریخچه پارک لاویلت را جستجو می کند و در می یابد در پیشینه تاریخی سایت قبلا کشتارگاه وجود داشته و از آن تاریخچه برای طراحی کنونی پارک استفاده می کند و فولی ها را به رنگ قرمز طراحی می کند. برای یاد آوری خونهایی که در آن جا وجود داشته.

رم کولهاس:
معمار هلندی در 1944 به دنیا آمده و جایزه پرایتزکر، نوبل معماری را درسال 2000 دریافت نموده است. کولهاس نیز در مسابقه طراحی پارک لاویلت شرکت کرده و از روش سوپر پوزیشن استفاده کرد. اما در هر حال برنارد چومی طرحش برای اجرا برنده شد. فیلیپ جانسون به دلیل قوی بودن طرح کولهاس، پیشنهاد دادکه کار او در محلی دیگر اجرا شود.

فرانک گری:
معمار آمریکایی است. چارلز جنکز در مورد او بسیار مطلب نوشته (کتاب معماری پرش کیهانی ). جنکز سبک معماری او را سبک معماری پرش کیهانی می داند. اولین خانه طراحی شده توسط او در سانتا مونیکای آمریکا باعث شهرت او در سطح جهان شد. در این پروژه او یک خانه قدمی را خریداری کرد و با مصالح دور ریز ساختمانهای دیگر آن را بازسازی نمود. این در واقع نوعی نگاه دیکانستراکتیوستی در مصالح و در معماری محسوب می شود. او زیبایی شناسی جدیدی را مطرح می کند که با نام زیبایی شناسی مصالح فقیر مشهور است. کارهی او بر اساس فراگمنتیشن یا پراکندگی است. روش کار او اینست که عملکرد را خیلی ساده و ابتدایی حل می کند و فرم را بسیار پیچیده و تندیس گون به وجود می آورد. او دغدغه پلان را ندارد و بیشتر به فرم می پردازد.

دانیل لیبسکیند:
فارق التحصیل مدرسه کوپر یونیون و شاگرد جان هیدک. معمار برجسته حال حاضر دنیا. 15 سال کار مطالعاتی درمعماری انجام داد و از سال 1993 مشهور شد. نابغه ایست که پیانو را در 4-5 سالگی می نواخت. در 8-9 سالگی رهبر ارکستر بود. سپس به معماری روی آورد. اسکیسهای بی عنوان او رویکرد فراگمنتیشن دارد. پروژه او مایکرو مگا(ریز درشت) در سال 1989 طراحی شده و مفهوم دیکاستراکتیو یستی دارد. او تحت تاثیر جان هیدک اعتقاد بسیار زیادی به معماری دارد و معمار را چیزی در حد خداوند می داند. کسی که می تواند خلق کند. او معماری را اولین ساختار می داند، چیزی که خاص است و ابداع می شود. دانیل لیبسکیند معتقد است: معماری که قصد انجام کار معماری را دارد باید دارای جهان بینی باشد و دیدگاهش را نسبت به جهان هستی مشخص کند. در راستای این بحث پروژه ماکرو مگا را طراحی می کند و ابراز می کند این نوع نگاه من به این دنیا است و گفت: من جهان را پر از هرج و مرج و پر از آشوب می بینم و اغتشاش و بی نظمی در آن فراوان است. او از این پروژه 10 تصویر می سازد. همه پروژه های او از دل چنین فضایی به وجود می آید (مایکرو مگا). از کارهای او موزه جنگ در شهر منچستر است که کانسپت آن یک کره زمین انتزاعی است که در اثر انفجار کره را پراکنده کرده و سپس اجزایش را کنار هم چیده است. موزه تاریخ یهود برلین از کارهای اوست.

ذاحا حدید:
او جایزه نوبل معماری را در سال 2004 گرفته، در مدرسه aa لندن تحصیل کرده و شاگرد رم کولهاس بود و حدود 6 ماه در دفتر او کار کرد، سپس دفتر شخصی اش را تاسیس نمود. طراح مد نیز است. او با شروع جنبش دیکانستراکش همراه شد. در نمایشگاه 1988 کار ی از او ارائه شد با نام پیک هنگ کنگ. او 4-3 صفحه را به صورت معلق با سطح کنسول زیاد در دامنه کوه طراحی کرد در آن مسابقه اول شد. این پروژه اجرا نشده، اما باعث شهرت او شد. پروژه دیگر او ایستگاه آتش نشانی ویترای است که از نمونه های معماری دکانستراکشن نام گرفته است. مجموعه فرهنگی در اتریش اثر دیگر اوست که از زمین شروع می شود و به زمین باز می گردد. در معماری معاصر رویکردی به نام "معماری از زمین" مطرح شده است. معماری های قبل به صورت: معماری زیر زمین، معماری روی زمین (مقابر مصری)، معماری روی پیلوت (ویلا ساووا) مطرح شده اند. در این رویکرد، فرم معماری از دل زمین بیرون می آید و به زمین باز می گردد.

پیتر آیزنمن:
او از اعضای 5 معمار نیویورک بود و بسیار تاثیر گذار در معماری معاصر. کلیسای سال 2000 او نیز با روش فرم از زمین طراحی شده است. پروژه مرکز وکسنر که نماد معماری دیکانستراکشن است، توسط آیزنمن طراحی شد و از تکنیک پالیمسست استفاده کرده است. قلعه را از لایه های تاریخ سایت بیرون کشید. او در مطالعه تاریخ سایت متوجه می شود در گذشته قلعه ای نظامی در نزدیکی آن سایت وجود داشته، سپس او نمادی از آن قلعه را در سایت قرار میدهد و شکافی در درون آن ایجاد می کند به نوعی آن قلعه را واسازی می کند. با رویکرد دیکانستراکشن آن را طراحی می کند. سپس با ایجاد یک راهروی سراسری و شیشه ای کل پروژه را سازماندهی نمود. آیزنمن در این پروژه هم عملکرد را به تمسخر گرفت. مثلا کارفرما یک گالری نقاشی می خواست، اما آیزنمن گفت به جای تابلو های نقاشی، مجسمه به نمایش بگذارید چون این گالری تماما شیشه ایست و مکانی برای نصب تابلو نقاشی ندارد. این پروژه نماد شاخصی از کارهای او در زمینه ضد عملکرد گرایی است. ضمنا مفاهیمی نظیر ستون را به ستون معلق و تزیینی و تیر را به تیر دکوراتیو تغییر داد.
پروژه دیگر مرکز گردهمایی کولمبوس از آثار آیزنمن است. به موازات این پروژه مبحث فولدینگ مطرح می شود. ژیل دلوز بحث فولدینگ را در فلسفه مطرح کر. او اندیشه افلاطون را نقد می کند. او عقیده دارد که افلاطون یک ساختار عمودی را در اندیشه پایه گذاری کرد و معتقد است راههای موازی زیادی برای شناخت پدیده ها وجود دارد. بحث اندیشه افقی را مطرح می کند که در تضاد با سلسه مراتب عمودی در اندیشه ی افلاطون است. این بحث او به معماری راه می یابد و معماری افقی را گسترش می دهد. یعنی معماری که به صورت عمودی رشد نمی کند. برج سیرز افقی اثر گرگ لین با این رویکرد طراحی شده است. برجی در آمریکاست بنام سیرز که از یکسری نوار عمودی تشیکل شده، گرگ لین ایده نوارهای عمودی را به صورت افقی در آورد که به یکی از آثار مشهور معماری فولدینگ تبدیل شد.
در کولمبوس، معماری آیزنمن نوعی معماری افقی است، سطح زیر بنا بسیار وسیع است، اما مقیاس انسانی دارد. در نما هم بحث دیکانتراکشن را در نظر داشته، نظم و تقارن در نما وجود ندارد. واژه ی فولد به معنی چین و تاخوردگی است.

ژان نوول:
معمار فرانسوی است که پروژه او برای اپرای توکیو را می توان به عنوان نمادی برای ابهام در دوره پست مدرن دانست. اگر خانه شیشه ای فیلیپ جانسون، نماد معماری مدرن و شفافیت بود ، این ساختمان د راوج ابهام است، عدم شفافیت، و بسته بودن کامل سطوح خارجی بنا، کیفیتی راز آمیز و مبهم داده است. دارای 2 تالار اپرا است که از حجم بیرونی آن هیچ تصوری از داخل نمی توان داشت.

هرزوگ و دمورن:
معماران سوئیسی هستند و شاگردان آلدو روسی که در تراز اول معماری دنیا ایتاده اند. جدیدترین از آنها آشیانه پرنده بود که در المپیک پکن افتتاح شد.
یکی ازاولین ساختمان های آنها، ایستگاه سوزنبانی شهر باسل است که در سایت آن حجم عظیمی از ریل قطار وجود دارد. به دلیل میدان مغناطیسی بالایی که در آنجا وجود دارد ساختار فقس مانندی که 2 پوسته است را طراحی کردند و یکسری نوارهای مسی دور آن چرخیده است. فیلیپ جانسون در نقد این پروژه آن را مانند سیرن می داند. سیرن الهه ای بود در یونان باستان که دریا نوردان را جذب می کرد و به دریا می کشاند. اساس کار هرزوگ و دمورن در این پروژه بر اساس پوسته خارجی است و در اکثر کارهای آنها بیشتر به پوسته و سطح پیرامونی کار تاکید می کنند.
کارخانه شراب سازی دومینوس در آمریکا: از دیگر کارهای آنهاست. ساختمان آن ساده و خطی است. کار عمده ای که در این پروژه انجام شده، ساخت قفس مشبک فلزی است که داخلش قطعات سنگی ریختند و بافت متفاوتی ایجاد نمودند.

موزه گوگنهایم بیلبائو:
چارلز جنکز کلیسای رو نشان لوکوربوزیه و موزه گوگنهایم بیلبائو را برترین های معماری قرن 20 میداند. بیلبائو شهری درجه پنج بود در شمال اسپانیا ایالت باسک. شهر ناشناخته ای بود و اوضاع اقتصادی این شهر در اواخر دهه 80 بسیار بد بود. در سال 1992 بنیاد گوگنهایم تصمیم به ساخت موزه ای گرفت. این بنیاد از نهاد هایی است که بسیار از هنر مدرن حمایت کرده و در سرمایه گذاری کلان جهان هنر نیز نقش دارند. طرح آن توسط فرانک گری داده شد و آنقدر جذابیت دارد که پس از ساخت بیلبائو ، بسیاری به او مراجعه کردند برای ساخت مجدد بناهایی شبیه آن در کشورهای مختلف جهان. نمای آن از ورق های تیتانیوم است. این ورق مقاومت بالایی دارد و به ضخامت 2/0 میلیمتر ساخته می شود و گران قیمت است. بعد از ساخت این پروژه شهر بیلبائو بر روی تمام نقشه های جهان می آید و مشهور می شود. هزینه ساخت این پروژه در 3 سال پس از افتتاح، از محل درآمد های آن تامین شد. این پروژه اقتصاد این شهر را متحول ساخت. (قدرت معماری را می رساند.) رویکرد این بنا بر اساس فراگمنتیشن می باشد و می توان تصور کرد که بر اثر یک انفجار به جود آمده است. یک کل واحد را نمی توان دید. از وسط سایت بزرگراه رد می شود که فرانک گری حتی به آن طرف بزرگراه هم فکر کرد. سنگها با جزئیات خشک چسبیده شده اند (با پیچ و مهره). استراکچر آن کاملا فلزی است سال 2001 افتتاح شد و به تعبیری پلی برای انتقال معماری قرن 20 به قرن 21 بود.
تفسیرهای متفاوتی در مورد آن شده: 1- عده ای آن را یک گل شکفته نامیده اند 2- عده ای آن را ملهم از "بطری در فضا می شکند" اثر امبرتو بوچونی می دانند. (مجسمه ساز نهضت فوتوریسم اوایل قرن 20 که بحث پویایی و حرکت و سرعت را در اثر هنری دنبال می کرد.)
معماری به دلیل اینکه در مسائل اقتصادی و عملکردی و به خصوص تکنولوژی درگیر است نمی تواند، با جریانات نقاشی یا سایر هنرها به طور همزمان پیش برود. به همین دلیل نقاشان خود را پیشرو تر می دانند.
ویژگی دیگر آن در محل تقاطع احجام است. فرانک گری از یک سری باکس های شیشه ای استفاده کرده (عنصر واسطه شیشه ای) و همه جا در نقاط اتصال box شیشه ای می بینیم. تنها نقد چارلز جنکز از این پروژه اینست که ورقهای تیتانیوم پروژه منظم است، در حالیکه کل پروژه ساختاری بر اساس پراکندگی و بی نظمی دارد. فرانک گری دغدغه عملکرد ندارد و فرم را پیچیده می کند. نکته مهم این پروژه اینست که نوعی تضاد بین بیرون و درون دیده می شود. فضای بیرونی کاملا شلوغ و پرزرق و برق است اما در درون خیلی ساده و مینیمالیستی است.
مقایسه موزه گوگنهایم بیلبائو با موزه ژرژ پمپیدو در پاریس: موزه ژرژ پمپیدو در پاریس که سقف آن اکسپوز است و همه ی عناصر سازه ای و تاسیساتی را می بینید، شلوغی چشم را آزار می دهد، اما در موزه بیلبائو فضاهای داخلی کاملا ساده و مینیمالیستی است و می توان با دقت بر آثار هنری متمرکز شد.

   + مسعود حبیبی ; ۱٢:۱٠ ‎ق.ظ ; ۱۳٩٠/٢/۱٤
comment نظرات ()

هشت: معماری مدرن متاخر

معماری مدرن متاخر
چارلز جنکز این دوره را معماری مدرن متاخر نامید. این معماران جنبش معماری مدرن را دچار تغییر کردند. 5 معمار نیویورکی با هم جمع شدند و تصمیم به احیاء اندیشه های لوکوربوزیه گرفتند. درسال 1969 کنفرانسی در موزه هنر مدرن نیویورک برگزار شد تحت عنوان "کنفرانس معماران برای مطالعه از محیط".
در واقع بعد از استفاده بی رویه از سوخت فسیلی منابع محیطی دچار خطر شد. در حدود دهه 60 بحران انرژی در جهان رخ داد که همه را مجبور به تجدید نظر در نوع نگاهشان به استفاده از منابع محیطی ساخت –ساختمانهای شیشه ای که در معماری مدرن ساخته می شد بسیار مصرف انرژی داشت .
گروه پنج معمار نیویورک متشکل شده از: 1- جان هیدک 2- پیتر آیزمن 3- ریچارد مایر 4- مایکل گریوز 5- چالز گواثمی – در سال 1972 با هم این گروه را تشکیل دادند.
از ویژگیهای کارهای 5 معمار نیویورکی: سعی بر این داشتند که عمق فضا را افزایش دهند. دید بیننده هنگام نظاره نما در درون حجم نفوذ کند. از دیگر ویژگیهای آنها استفاده از استراکچر اکسپوز بود. ساختار سازه ای نمایان استفاده می کردند.

مایکل گریوز:
جز معماران لیت مدرن محسوب می شود و از پایه گذاران معماری پست مدرن هم می باشد از آثار او خانه هانزلمان می باشد. گرایش به پروژه ویلا ساووای لوکوربوزیه دارد. ( تاکید بر فرم مکعب و رنگ سفید) دارای 3 طبقه است و حیاط در بام دارد .
از دیگر آثار مایکل خانه "بناسراف"، بازسازی یک خانه قدیمی است. استراکچراکسپوز و نفوذ دید به عمق کار.
در دوره پست مدرن بر خلاف دوره مدرن می توان به گذشته نگاه کرد. یکی از دیگر ویژگیهای معماری پست مدرن، استفاده از رنگ های جیغ یا روستایی است. ساختمان شهرداری فینیکس در آمریکا از دیگر آثار مایکل گریوز است که دارای فرم ویژه ای است..هندسه، نظم و تقارن وارد معماری شده است.

ریچارد میر:
او تا اکنون به ایده آل های معماری لوکوربوزیه پایبند است. بقیه این گروه از آن عقاید اولیه منصرف شدند یا تغییر دیدگاه دادند. او معماری حرفه ای با جزئیات بسیار دقیق است . خیلی تاثیر گذار و جریان ساز نبوده. علاوه بر حجم مکعب به حجم منحنی علاقه مند بود و اغلب در کنار حجم مکعب حجم با سطوح منحنی ایجاد می کند. ویژگی ویلاهای میر این است که اکثرا نشیمن خانه مرتفع است و در دو طبقه ساخته می شود. شومینه همیشه حضور دارد. خانه اسمیت از معروفترین کارهای میر است. نشمین با ارتفاع دوبل و فضاهای داخلی سفید رنگ و در نهایت سادگی است.

چالز گواثمی:

خیلی سریع مسیر خود را از این 5 نفر جدا کرد و به سمت ساخت و ساز روی آورد. خانه شخصی خود او در هنگام همکاری با این گروه با همان عقاید لوکور بوزیه ساخته شده است.

جان هیدک:
استاد مدرسه کوپر یونیون بود – 10 سال تدریس کرد – حدودا 20 سال رئیس آن بود تا آخر عمر. (2001 فوت کرد) او تاثیر زیادی بر روی دانشجویان معماری گذاشت از جمله دانیل لیبسکیند از شاگردان او بود. شیگرو بان و بهرام شیردل از شاگردان او بودند. او بحثی مطرح کرد تحت عنوان معماری معماری یا همان علم معماری یا رشته معماری. او معتقد بود رشته چیزیست که ما از طریق تحقیق و پژوهش می توانیم آن را به دست آوریم و در نقطه مقابل حرفه معماری قرار می گیرد. حرفه کاری است که یاد می گیریم از طریق تکرار آن را ادامه می دهیم و به تحقیق دست نمی زنیم و این جدای از رشته معماری است. او بحث تئوری را در مدرسه کوپر یونیون بسیار جدی پی می گرفت.
در این پروژه او 3 فرم را در نظر گرفت تا ببیند آیا فرم از عملکرد تبعیت می کند یا نه. او کیفیت فضاها را در فرم های مختلف را بررسی نمود. در خانه الماس 1967 پوسته پیرامون را 45 درجه نسبت به شبکه ستونها چرخاند و به بررسی کیفیت فضاهای آن پرداخت. اکثر پروژه های او در حد تحقیق و تئوری بود و ساخته نشده اند. خانه ای برای یک شاعر. او بحثی در نقد معماری مدرن مطرح می کند که باید به طراحی تخصصی فضاها دست زد. بر خلاف عقاید معماران مدرن که معتقد به یک خانه شیشه ای و تکرار آن در جهان بودند. او معماری را می پسندید که به طور تخصصی به نیازهای مصرف کننده توجه کند. او خانه ای برای یک زن و شوهر طراحی کرده که از یکدیگر طلاق گرفته اند و بخاطر کودکشان نمی خواستند جدا از هم زندگی کنند. لذا با حفره هایی که فقط کودک آنها می تواند از آن حفره ها عبور کند خانه ای خاص برای ایشان طراحی نمود. در عین باهم بودن جدا از هم زندگی می کردند.
او بحث دیگری تحت عنوان فراتر رفتن از نگاه غالب کار فرمایان را مطرح کرد. او معمار را اسیر نظرات کارفرما دانست و می گفت معماران باید به خلق عملکردهای جدید توجه کنند. ر این راستا او طراحی فضایی برای خودکشی را انجام داد و ساخت. ضمنا او به بررسی تاثیر معماران برنهادهای دولتی و قدرت پرداخت. از آثار اجرا شده او یک مجتمع مسکونی در برلین است. دو فرم مکعبی در کنار و یک استوانه در وسط. دارای شیب تیز به سمت داخل است و آب باران را جمع آوری می کند و در محلی ذخیره می کند، تا برای آبیاری مورد استفاده قرار گیرد
تراس هاوس: از دیگر آثار جان هیدک است که دارای تراسی است که قابلیت بسته شدن دارد.
خانه شماره 10: از دیگر آثار جان هیدک است . در آن فضاهای سیرکولاسیون اصل فضای خانه را تشکیل می دهد. دارای راهرو های طولانی است. در این راهروها می توانستند از مناظر اطراف لذت ببرند. به نظرم بهرام شیردل از این پروژه برای طراحی سفارت ایران در برزیل الهام گرفته است.
معروفترین اثر جان هیدک Wall House یا خانه دیوار (سال های 73-1972) نام دارد. دیواری در وسط قرار داده و در یک طرف فضاهای اصلی خانه، که به صورت فشرده وروی هم قرار دارند و در طرف دیگر فضای فرعی خانه و فضاهای خدماتی را قرار می دهد که به وسیله دیوار در دید بصری کاملا از هم جدا می شوند. این پروژه در اواخر عمر جان هیدک ساخته شد و قبل از ساخت کامل جان هیدک مرد. در این پروژه گفته می شود که جان هیدک ازشیشه بزرگ مارسل دوشان الهام گرفته (ساختار این شیشه دو بخشی است) تحلیل گران این دو قسمتی شدن کار هیدک را ملهم از شیشه ی بزرگ دوشان می دانند.

پیتر آیزنمن:
به نظرم پیتر آیزنمن مهم ترین معمار نیمه دوم قرن 20 است. اگر لوکوربوزیه را مهم ترین معمار نیمه اول قرن20 بدانیم. اوایل سبک لیت مدرن داشت و کم کم به جنبش دیکانستراکشن روی آورد سپس به جنبش فولدینگ. بعد به معماری نواری Stration روی آورد و سپس معماری پرش کیهانی یا معماری که به تعبیر چارلز جنکز از علوم روز دنیا بهره می گیرد، نظر او را به خود جلب کرد و همچنان به کار ادامه می دهد.
او دکترای معماری دارد. یکی از مهم ترین کارهای او تاسیس موسسه پژوهشی IAUS درآمریکا است که موسسه ایست برای مطالعات معماری و شهرسازی و مجله ای در آمریکا با نام اپوزیشن (مخالفان) چاپ کرد، که 10-15 سال منتشر شد و معماران صاحب نظر در آن مقاله می دادند. رم کولهاس از طریق مجله و موسسه آیزنمن حمایت و مطرح شد.
آیزنمن خانه هایی طراحی کرد که با شماره نام گذاری شده بودند: 1، 2، 3، 4، 6، ... ،.10 در تحلیلی می گویند او از شماره های سمفونی ها در موسیقی استفاده کرد. در پروژه های اولیه اش از حجم و فرم مکعب شروع می کرد. در یک فرآیند طراحی متحول می شد و شکل می گرفت. او اصالت را به فرآیند طراحی می دهد، نه به محصول نهایی. به همین دلیل وقتی شروع به کار می کرد نمی دانست در پایان به چه چیزی می رسد.
خانه شماره 1 بر اساس اندیشه های لوکوربوزیه ساخته شد. در خانه شماره 2 او بحثی را مطرح می کند تحت عنوان BLURING یا تارشدن: «شفافیت ویژگی اصلی معماری مدرن»بود. اما در معماری پست مدرن ویژگی اصلی ابهام یا تار شدن یا کدر شدن است. یعنی انسان به نوعی بعد از 2 جنگ جهانی و بحران انرژی سرخورده شده، به همین دلیل شفافیت کم کم کدر می شود. او سعی کرد به نوعی کارهایش را مبهم کند. او در این خانه از ساختار مربع 9 قسمتی را الهام گرفته- این ساختار بسیار ارزشمند است درمعماری کلاسیک (ساختار کوشک های 8 بهشت بر اساس این مربع 9 قسمتی است )
اولین شبکه را در یک طبقه می گیرد. در طبقه فوقانی این شبکه را می چرخاند و رد واقع نوعی ابهام به وجود می آورد. درخانه شماره 3 فرآیند طراحی به خوبی مشاهده می شود. ابتدا یک مکعب بعد به 3 و سپس به 9 تکه آن را تقسیم می کند. تعدادی دیوار در نظر می گیرد و از آن حجم اولیه به یک حجم جدید می رسد.
به دلیل استفاده از صفحات افقی در کارهای او منتقدین نام معماری مقوایی را بر آن نهادند. یعنی نوعی معماری سبک است. و او هم از این نام استقبال کرد. یکی ازمهم ترین خانه های او خانه شماره 6 است. او در این خانه چند نوآوری و ساختار شکنی ایجاد کرده است. مثلا مفهوم پله را تغییر می دهد. یک پله سبز رنگ و یک پله به رنگ قرمز طراحی کرده. پله سبز به طبقه اول می رود، اما پله قرمز مسدود است و به سقف بر می خورد. او عملکرد پله را تغییر می دهد. می تواند سکویی برای نشستن، محلی برای بازی بچه ها یا تندیسی در فضای داخلی باشد، اما از عملکردش تهی شده است. در این پروژه شکافی در برنه سقف و کف ایجاد کرده تا در اتاق خواب اصلی نتوانند یک تخت دو نفره قرار دهند و دو تخت یک نفره قرار بدهند. او در همه پروژهایش ساختارهای وضع موجود را می شکند. در معماری او معتقد بود فرم می تواند ضعیف باشد و نه همیشه قوی.
در مجموع ویژگیهای جنبش لیت مدرن (جدول فصل 4 کتاب "از زمان و معماری" خوانده شود) عبارتند از: سطح به صورت ناخود آگاه، واقع بین، هر فرمی که حاصل آید، اواخر نظام سرمایه داری، هنرمند تحت فشار، پر زرق و برق، تکنیکی شیک و تکنیکی پیشرفته، سادگی پیچیده، ابهام آمیز، فرم تندیس گون، ساختمان به مانند تزئینات، ضد تمثیل و استعاره و ... .

   + مسعود حبیبی ; ۱٢:٠٧ ‎ق.ظ ; ۱۳٩٠/٢/۱٤
comment نظرات ()

هفت: معماری مدرن ایران

معماری مدرن در ایران:
ایران تا دوران صفویه بر اساس اصول سنتی اداره می شد و ایرانیان از تحولات رخ داده در جهان اطلاع چندانی نداشتند.. در دوره قاجار حضور مستشاران خارجی در ایران زیاد شد و این موضوع سب توجه و آشنایی با تحولات جهان شد. پادشاه ایران در جنگ چالدران با اسلحه مواجه شد و شکست سختی خورد و در فکر به خدمت گرفتن این تکنولوژی، مستشاران آلمانی به ایران دعوت شدند و اسلحه جنگی خریداری کردند و بدین ترتیب ایران به سمت مدرنیته رفت. در زمان امیر کبیر ایرانیان جهت آشنایی با تحولات جهان تربیت شدند. اولین دوره اعزام دانشجویان برای فراگیری طب و نقاشی بود.کمال الملک در اولین دوره برای یادگیری نقاشی به فرانسه و سپس ایتالیا اعزام شد. در طی سه و چهار دوره دانشجویانی جهت یادگیری دانش های مدرن اعزام شده ,آموزش دیده و اعزام شدند.در دوره ی سوم میرزامهدی خان شقاقی برای تحصیل د ررشته معماری به فرانسه اعزام شد
او اولین معمار تحصیل کرده ایرانی بود. پدر او با دربار ناصرالدین شاه در ارتباط بود. او در زمینه راه سازی، مهندسی ساختمان و معماری تحصیل کرده و به ایران بازگشت . پس از بازگشت او به ایران پدرش درگذشت و در نتیجه ارتباط او با دربار شاه قطع شد و دیگر از طرف دربار کاری به او ارجاع نشد. او نیز از بیکاری و بی پولی به کارگری روی آورد و پس از چند سال کارگری, یک روز بصورت اتفاقی وزیر امور خارجه وقت او را دیده و شناخت و سپس او را به ناصرالدین شاه معرفی کرد. پس از این دربار سفارش طراحی سفارت ایران در استانبول را به او دادند که اجرا شده و چندین سال بعد تخریب شد. سپس مجموعه مسجد و مدرسه سپهسالار تهران در مجاورت میدان بهارستان را طراحی کرد (مدرسه مطهری کنونی) این مدرسه در ادامه معماری سنتی ایران ساخته شد، اما با نوع آوری های جدیدی همراه بود. طراحی ساختمان مجلس شورای ملی در میدان بهارستان که نقش ارزشمندی در تاریخ معاصر ایران دارد، به یک روایت طراحش میرزا مهدی خان شقاقی بوده و به روایت دیگر پیمانکار این پروژه بوده است. در این پروژه از سبک معماری کوشک های باغهای ایرانی و همچنین از سر ستونهای تخت جمشید الهام گرفته شده است. معماری آن از نوع التقاطی است (نئوکلاسیک) نگاه به معماری گذشته و طراحی با استفاده از تکنولوژ‍ی روز. این بنا در حدود سال 1369 دچار آتش سوزی شدو حدود سال 1379 بازسازی شد .

آندره گدار:
باستان شناس، تاریخ دان و معمار فرانسوی که سالها در ایران زحمت کشید، او بنیانگذار سازمان میراث فرهنگی ایران و همچنین اولین رئیس دانشکده معماری دانشکده هنرهای زیبا بود. او ذهنیت مسئولین کشور را نسبت به مسائل میراث فرهنگی حساس کرد. موزه ایران باستان که در خیابان 30 تیر واقع است، توسط گدار طراحی شده است. این بنا با الهام از طاق کسری ساخته شده است.ایوان موزه با الهام از طاق کسری ساخته شده است. مقبره حافظ شیرازی هم اثر اوست. او یک دهنه رواق که زمان کریم خان ساخته شده بود را به دو طرف تکثیر نمود، ستونهای آن از مسجد وکیل شیراز الهام گرفته شده است.
بطور کلی دو جریان در معماری معاصر ایران وجود دارد: 1- نئوکلاسیک: معماری که از المانهای تاریخی گذشته استفاده کرد و با استفاده از تکنولوژی روز ساخته شد مانند آندره گدار و نیکلای مارکف 2- مدرن: جریانی که کاملا همراه با جریان معماری مدرن در دنیا حرکت می نمود و همان جریان را نیز در ایران اجرا نمودند مانند رولان دوبرول و گابریل گورکیان.
ساختمان دانشکده معماری دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران سال 1319، یعنی 70 سال پیش، پایه گذاری شد. هوشنگ سیحون جزء اولین دانشجویان این دانشکده بود که پس از چند سال تحصیل در این دانشکده، درس را رها کرده و به مدرسه بوزار فرانسه رفت و در آنجا مشغول به تحصیل شد. دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران بر اساس الگوی مدرسه بوزار فرانسه به وجود آمد و همان سیستم آموزشی را داشت. طراحی آن به عهده رولاند دوبرول انجام گرفت. اولین رئیس آن آندره گدار بود و اسایتد آن نیکلای مارکووف، رولاند دوبرول، گابریل گورکیان بودند.

نیکلای مارکوف:
معماری اهل روسیه است که به ایران وارد شد– خانواده او در قتل عام ترکیه به ایران مهاجرت کردند. معروفترین کار او دبیرستان البرز تهران است نام اصلی آن (کالج امریکایی ها در تهران )بود – الگوی ساخت آن U شکل بوده و با الهام از بناهای آموزشی اروپا ساخته شده اما در طراحی آن از المانهای معماری ایران استفاده شده است. قوس جناغی و فرم ایوانها و پنجره ها همه الهام گرفته ازمعماری گذشته ایران است. مارکوف نیز از معماران نئوکلاسیک است .
ساختمان پست تهران هم که در مجاور خیابان سپه قبلی و خمینی کنونی واقع شده از کارهای مارکوف است.این ساختمان 2-3 سال پیش بازسازی شده و اکنون موزه پست است .
در این پروژه نیز از المانهای معماری ایران استفاده شده است.مانند طراحی ستون هایی همنند تخت جمشید از جنس که از آجر ساخته شده اند کارخانه قند کرج نیز از دیگر کارهای اوست

کریم طاهر زاده بهزاد:
او جزء اولین دانشجویان اعزامی به آلمان جهت تحصیل در رشته معماری بود. رضا شاه از او دعوت کرد که به ایران بیاید و به معماری ایران خدمت کند. او نیز درس دکترا را رها کرده و به ایران بازگشت. در آلمان اولین کتاب هنر معاصر ایران را نوشت با عنوان «سرآمدان هنر». در ایران او دعوت به طراحی آرامگاه فردوسی شد. او طرحی ارائه می دهد که شبیه مقبره حافظ بود، سپس آندره گدار طرح مقبره فردوسی را می کشد که شکل هرمی پله پله ای را داشت. پس از ساخت از طرف انجمن آثار ملی مورد اعتراض قرار گرفته و تخریب شد. پس از ان بار دیگر این کار به کریم طاهر زاده بهزاد پیشنهاد شد و او نیز طرح کنونی را با الهام از مقبره کورش هخامنشی به شکل یک مستطبه طراحی کرد و سپس یک فرم مکعب شکل برای مقبره در نظر گرفت. از ستونهای تخت جمشید هم در نما استفاده کرد. کریم طاهر زاده بهزاد نیز جزء معماران نئوکلاسیک قرار می گیرد. ابتدا فضای مقبره فضای خیلی کوچکی بود در حدود دهه چهل، انجمن آثار ملی فضای مقبره را توسط هوشنگ سیحون گسترش داد.
از دیگر کارهای کریم طاهر زاده بهزاد طراحی بیمارستان شاه رضای مشهد است. در این پروژه از ستون های شبیه ستون تخت جمشید استفاده شده و گنبدی روی آن قرار دارد که این حجم به عنوان ورودی تعریف شده است.

گابریل گورکیان:
از معماران مطرح معماری مدرن و از دوستان لوکوربزیه و والتر گروپیوس بود.او در کنگره های سیام حضور جدی داشت و به دعوت مقامات ایرانی به ایران آمد. او معماری مدرنیست بود و از کارهای او طراحی ساختمان دادگستری و ساختمان وزارت جنگ یا همان وزارت دفاع است. ویلای ملک اصلانی را با الهام از اصول لوکوربوزیه به صورت مدرن طراحی کرد. در ویلای پناهی نیز از این اصول پیروی کرد.

پل آبکار:
ارمنی است. او به خارج از کشور می رود و به تحصیل می پردازد، سپس به ایران باز می گردد. از کارهای او ساختمان بیسیم تهران است.– این پروژه رویکرد مدرنیسیتی دارد (مقاله مینا معرفت) او معماری است که بینابین معماری مدرن و معماری نئوکلاسیک عمل می کند. آجر بهمنی، آجری قرمز رنگ است با رگه های سایه روشن که این به دلیل نحوه پخت آن است و این آجر در بافت نما استفاده می شد، او ورودی ها را ساده و انسانی طراحی می کرد.

وارتان هوانسیان:
او نیز در خارج از ایران تحصیل کرد و پس از بازگشت در چندین حوزه فعالیت داشت. هم معماری هم نویسندگی و هم در حوزه فعالیت های صنفی و اجتماعی معماری. در سال 1325 اولین ان. جی. او. ی معماری را تاسیس میکند (انجمن آرشیتکت های دیپلمه) هوشنگ سیحون،آندره گدار و .... عضو این انجمن بودند. اولین مجله معماری ایران را وارتان تحت عنوان مجله "آرشیتکت" پایه گذاری کرد در سال 1325. این مجله به سردبیری وارتان 5-6 دوره چاپ می شود بعد از مدتی چاپ آن متوقف می شود. سپس در دهه 40 مجله دیگری به نام «معماری نوین» تاسیس نمود. او به معماری مدرن گرایش داشت و تخصص ویژه ای در طراحی کنجهای ساختمان داشت (پخ وارتانی مشهور است) از کارهای او سینما نیاگارای قبلی و سینما رودکی کنونی است که جدیدا بازسازی شده است. ویژگی جالب این طرح حذف تزئینات است.این طرح دارای پیش فضای ورودی دارد.
ایستگاه راه آهن تهران توسط شرکت مهندسین مشاور کام ساکس، که از مهندسین آلمانی تشیکل شده بود، با رویکرد مدرنیسیتی ساخته شد. ایستگاه راه آهن مشهد هم با الهام از معماری لوکوربوزیه ساخته شد.

محسن فروغی:
پسر وزیر فرهنگ دولت رضا شاه بود، محمد علی فروغی فردی تاثیر گذار در حرکت ایران به سور مدرنیته بود. محسن فروغی در خارج از کشور به تحصیل معماری پرداخت و پس از بازگشت پروژه های مهمی را انجام داد از قبیل: هتل هیلتون (هتل استقلال کنونی ) در چهار راه پارک که با رویکرد معماری مدرن طراحی شده است.از دیگر کارهای او فرودگاه مهرآباد تهران است. طراحی مقبره سعدی از دیگر کارهای اوست. در این پروژه او از عناصر معماری گذشته ی ایران الهام گرفته است: رواق و گنبد. ضمنا برهم زدن تقارن از ویژگی های مقبره سعدی است.

هوشنگ سیحون:
او بسیار در ترسیم کروکی تبحر داشت. علی اکبر صارمی و محمد قهوه ای از شاگردان او بودند. هوشنگ سیحون شخصیت با نفوذی در دولت بود، بهایی بود و چند سال عضو شورای شهر تهران بود .او همچنین نقاش بسیار معتبری است. قبل از انقلاب در فرانسه نمایشگاهی از کارهای او و پابلو پیکاسو برپا شد. او سبکی در نقاشی به وجود آورد به نام نقاشی- خط، که با استفاده از خطوط نقاشی کشیده می شود. او گرایش نئوکلاسیک داشت.
مجموعه آرامگاه ابوعلی سینا در همدان،آرامگاه نادرشاه در مشهد، آرامگاه های خیام و کمال الملک در نیشابور از کارهای اوست. او همچنین تعدا زیادی ویلای مسکونی نیز طراحی کرده است.
مقبره ابوعلی سینا همدان: از سنگ گرانیت همدان ساخته شده است. یک طبقه است و بام آن قابل استفاده است (ایده ی باغ بام لوکوربوزیه) رواق ورودی ستوندار که ورودی ساختمان و پلان آن مدرنیستی است. دارای کتابخانه و نمایشگاه است. مقبره با 9 ستون تعریف شده است.این بنا دو پلکان دارد که به بام می رسد و از بیرون 2 رمپ موجود است که به بام دسترسی ایجاد می کند. بخش عظیمی از بام بصورت کاذب ایجاد شده و با خاک پر شده است که بتوان روی آن درختکاری انجام داد. هندسه و تناسبات طلایی درآن رعایت شده. بخش المان آن از گنبد کاووس (قابوس) در استان گلستان الهام گرفته شده است. المان دارای 12 پره بتنی است. محل اتصال ستون به کف دارای جزئیات خاصی است. نوعی قطعات پلاستیکی قرار داده تا در هنگام زلزله حرکت داشته باشد و به راحت تخریب نشود.

آرامگاه نادرشاه مشهد: در وسط باغ آرامگاه است که فرم مدرنی از گنبد ارائه شده روی بام است. مقبره موزه نادرشاه، مجسمه نادرشاه و سربازانش نیز در آن قرار دارد که توسط استاد صدیقی ساخته شده است.این بنا دارای رواق ورودی است. برای نورگیر مقبره از استراکچر فلزی با مصالح پر کننده سنگ مرمر با ضخامت کم استفاده شده است.
یادمان مقبره خیام نیشابوری: تقویم جلالی کنونی ما از ابداعات خیام است. سیحون با الهام از اندیشه های نجومی و کیهان شناسی خیام این المان را طراحی کرد. این المان کاملا بتنی است و درون آن کاشیکاری با روش خاصی انجام شده که در آن خط شکسته نستعلیق را در کاشیکاری استفاده کرده است.
مقبره کمال الملک: از نقاشان برجسته ایرانی بود.در این بنا با استفاده از قوس های نیم بیض و بیضوی ساسانی طاق زنی انجام شده و با استفاده از طرح مدرن کاشیکاری به وجود آمده است. طرح از 3 قوسی که به یکدیگر متصلند تشکیل شده و هندسه ویژه ای را به وجود آورد .
موزه طوس اطراف مقبره فردوسی و ساختمانی شبیه به کلاه فرنگی هم در همان سایت اثر هوشنگ سیحون است.

   + مسعود حبیبی ; ۱٢:٠٥ ‎ق.ظ ; ۱۳٩٠/٢/۱٤
comment نظرات ()

شش: فیلیپ جانسون و کنگره های سیام

فیلیپ جانسون:
او درتاریخ معماری معاصر به چند دلیل بسیار شاخص است:
1- حدود یکصد سال عمر کرد و توانست از ابتدای نهضت مدرن تا اولین سال قرن 21 حضور داشته باشد و تقریبا در طول قرن 20 زندگی کرد و حضور فعال در تمام سبک های معماری داشت. ابتدا با سبک معماری مدرن شروع کرد. شاگرد میس وندررو بود (در طراحی برج سیگرام با میس همکاری داشت) خانه شیشه ای 51-1949 را طراحی کرد، به تعبیری شاخصی برای معماری مدرن بود. بعد از شکل گیری جنبش پست مدرن، فلیپ جانسون با آن همگام می شود و معماری مدرن را نقد می کند و به یکی از پست مدرنیست های شاخص تبدیل می شود.
پروژه مرکز پست و تلگراف و تلفن آمریکا، این پروژه نیز شاخصی برای معماری پست مدرن است. سپس فلیپ جانسون همگام می شود با جنبش دیکانستراکتیویست ها و معمارانی که گرایش به سمت فولدینگ داشتند و با فرانک گری چند پروژه مشترک انجام داد و سال 2001 فوت کرد.
2- سالها رئیس موزه هنر مدرن نیویورک بود (MOMA) که از معتبرترین موزه های هنر مدرن دنیا است و نقش بسیار مهمی در شناخت و معرفی نوابغ هنری دنیا داشت. در مدتی که او رئیس این موزه بود، ساختمان این موزه را طراحی کرد و به علاوه سفر می کرد به کشورهای مختلف دنیا و استعدادهای هنری را شناسایی می کرد و در موزه هنر مدرن برای آنها نمایشگاه می گذاشت و آنها را به سطح جهانی معرفی می کرد.
Glass House یک مکعب خالص و شیشه ای است که تحت تاثیر اندیشه های میس وندررو است ( میس وندررو، استاد ترکیب آهن و شیشه بود و بسیار علاقه مند بود که عناصر معماری را به حداقل برساند و نوعی مینی مالیسم را در معماری پدید آورد.) 8 ستون فلزی دارد. بجز استوانه آجری که سرویس بهداشتی و دودکش در آن قرار دارد، سایر قسمت ها بدون دیوار است. در این پروژه مرز بین بیرون و درون از بین می رود. البته به وسیله یک سری پرده، امکان محدود کردن فضاها وجود دارد. خانه شیشه ای ویلای شخصی فلیپ جانسون بود. فضای داخلی آن دارای سطوح پارتیشن مانند چوبی است که خواب را از نشیمن جدا می سازد. مبلمان آن هم طراحی میس وندررو است.
برج سیگرام: اهدای یک بخش از سایت به شهر از ویژگیهای این برج است. رستوران آن در طبقه هم کف قرار دارد و طراحی داخلی آن تماما توسط فیلیپ جانسون انجام شد. در این پروژه فیلیپ جانسون با میس وندررو همکاری داشت .

کنگرهای معماری مدرن:
برای حمایت از حرفه معماری تشکیل نشد، هدف از این کنگره متحد ساختن معماران مدرن و رساندن صدای آنها به گوش جهانیان بود. در سال 1928 مسابقه معماری برگزار شد برای ساختمان سازمان بین الملل در ژنو که لوکوربوزیه نیز طرحی ارائه کرد ولی چون داوران این مسابقه اکثرا از اساتید مدرسه بوزار بودند و موافق جریان معماری مدرن و لوکوربوزیه نبودند،کار او را رد نموده و اثری که به سبک بوزار طراحی شده بود را برنده اعلام کردند. در این راستا لوکوربوزیه و دوستانش تلاش کردند به همراه مادام آلن دوماندرو، اولین کنگره معماری مدرن را در سال 1928 در ژنو برگزار کردند،که در این کنگره معماران مدرن راجع به اهداف خود صحبت کردند. در سال 1929 کنگره دوم با موضوع خانه های ارزان قیمت برگزار شد. اندیشه های سوسیالیستی در میان معماران مدرن رواج داشت. معمارانی مانند لوکوربوزیه و آلوار آلتو تحت تاثیر اندیشه های مارکس قرار داشتند و خیلی به اقشار محروم جامعه – کارگران و از بین بردن اختلاف طبقاتی- معتقد بودند به همین دلیل موضوع کنگره دوم خانه های ارزان قیمت شد. یعنی معمار چگونه می تواند پروژه هایی را ارائه دهد که ارزان قیمت باشد و در اختیار عموم قرار گیرد. والتر گروپیوس و آلوار آلتو در کنگره دوم، اولین بار شرکت کردند. کنگره سوم در بلژیک برقرار شد. والتر گروپیوس، لوکوربوزیه، ریچارد نوترا دراین کنگره سخنرانی کردند. کنگره چهارم قرار بود در مسکو تشکیل شود، 1933، ولی استالین اجازه نداد. به دلیل حکومت دیکتاتوری او در کشور شوروی، معماران مدرن تصمیم گرفتند که چون در نقطه ای از زمین به آنها اجازه برگزاری این کنگره را ندادند، آن کنگره را بر روی آب برقرار کنند. تصمیم می گیرند، کشتی اجاره کنند. مارسل بروئر از اساتید مدرسه باوهاوس کشتی را اجاره می کند و کنگره چهارم بر روی آب بین بندر مارسی و شهرآتن برگزارمی شود. نکته مهم این کنگره این بود که طولانی ترین و مهیج ترین کنگره سیام بود. در این کنگره، اساس شهرسازی مدرن در بیانیه پایانی کنگره ریخته شد و این بیانیه تحت عنوان "منشور آتن" ارائه شد. منشور آتن در واقع اصول شهر سازی است که لوکوربوزیه آنها را نوشت.
کنگره دهم در سال 1955- 1956 برگزار شد که گروهی از معماران جوان به نام "تیم تن" یا گروه 10، مسئول برگزاری این کنگره شدند. در این گروه پیتر و الیس اسمیتسون بودند (زن و شوهر) نگاه این گروه انتقادی بود نسبت به معماری مدرن و در همین کنگره دهم به دلیل اینکه معماران جوان مسئول برگزاری آن بودند، بسیاری از معماران مسن شرکت نمی کنند، مانند آلتو، گروپیوس و میس وندررو. لوکوربوزیه: صحبت می کند که زمانه عوض شده و ما باید دیدگاه خود را تغییر دهیم. در کنگره گروه تیم تن نقدهای اساسی بر معماری مدرن وارد کردند، از جمله نقدی بر سبک بین المللی یعنی همان سبکی که علاقه دارد که یک گونه ی معماری را در جهان تکثیر نماید. یعنی یک سبک بین المللی وجود داشته باشد که مکعب باشد با آهن و بتن یا شیشه و بتوانیم آن را در تمام دنیا تکثیر کنیم. گروه ده این سبک را به دلیل اختلاف اقلیم، عقاید و شرایط مختلف در جهان نقد می کنند. نقدهایی نیز مانند عدم توجه به منابع محیطی و انرژیهای موجود مطرح گردید. یعنی چون تکنولوژی در زمینه ی سرمایش و گرمایش پیشرفت زیادی کرده بود، و سوخت های فسیلی با قیمت ارزان و آسان بدست می آمد، کسی به اتلاف انرژی توجه نمی کرد.

مهم ترین دستاوردهای کنگره های سیام:
1- تقویت اعتقاد اعضای کنگره به اهدافی که داشتند. 2- رسیدن به اهداف مشترک. 3- رسیدن به قوانین ثابت اصول نقشه کشی ثابت در جهان. 4- از کار خود صحبت نمی کردند و به کلیات می پرداختند. 5- به بحث خانه های ارزان قیمت توجه داشتند. 6- به شهر و ابنیه تاریخی توجه کردند. (در منشور آتن اصولی وضع کردند برای نحوه برخورد با ابنیه تاریخی) 7- توجه به رابطه انسان و محیط پیرامون او.

   + مسعود حبیبی ; ۱٢:٠۳ ‎ق.ظ ; ۱۳٩٠/٢/۱٤
comment نظرات ()

پنج: رایت، لو کوربوزیه، میس وندرو، آلتو

فرانک لوید رایت:
متولد 1867 امریکا 1887، در شیکاگو شروع به کار کرد. در کارگاه لویی سالیوان (استاد محبوب) و دنکمار آدلر(کهن سرور بزرگ) کار کرد.
معماری ارگانیک: معماری که مانند سنگ و درخت و گیاه و گل از درون طبیعت می شکفد. - توجه به ویژگی تندیس گونة ساختمان - استفاه از مصالح طبیعی در کنار بتن.
ویژگی: ترجمه گرایش های قرن نوزدهم به زبان مدرن اوایل قرن بیستم - استفاده از پلان های صلیبی- قرارگیری بخاری - شومینه- در مرکز خانه
فیلیپ جانسون: رایت بزرگترین معمار قرن نوزدهم است!

لوکوربوزیه:
روح ناآرام (به تعبیر منوچهر مزینی) شارل ادوار ژانره ← 1887 تولد در سوئیس. پدر: ساعات ساز ← ابتدا آموزش ساعت سازی دید (ساعت خودش) در 13 سالگی به مدرسه صنعتی رفت ← توسط معلمش با هنر آشنا شد. 10 -1909 در آتلیه آگوست پره کار کرد ← آموزش خواص بتن مسلح. مدت کوتاهی در آتلیه پیتر بهرنس کار کرد.
سپس به مسافرت پند آموز رفت ← بالکان، آسیای صغیر، یونان، روم و پاریس. دیداری از منابع فرهنگ مغرب زمین. 1917 به پاریس بازگشت ← نقاشی در صبح و معماری در عصر. در نقاشی دائم در تحقیق بود ← اساس کارش تصور فضائی (گیدیون، ص 425)
لوکوربوزیه چنین می نویسد: " سنگ را به کار می برید از چوب و بتن استفاده می کنید و از این مصالح خانه ها و کاخها می سازید ..." (مزینی، ص 76، از زمان و معماری)
دو ویژگی لوکوربوزیه: منطق گرا و شاعر
"خانه، ماشینی برای زیستن" ← تأکید بر عملکرد و سودمندی ← منطق گرایی
" معماری بازی احجام در زیر نور" ← شاعرانه ← تندیس گونه
خانه دم اینو 1915 ← : سقف- کف – پله ← دگرگونی در مفهوم معماری - قابلیت تکثیر خانه سیتروئن 1920 ← استفاده از اصول خانه دم اینو (پلان آزاد) برای کارگران + حیاط در بام + پیلوتی ویلا ساووا: 30- 1928 ← جعبه، مکعب برای یک خانواده بورژوا ← هم منطقی و هم شاعرانه – پیلوتی نماد معماری مدرن ( فضا – زمان) - حیاط در بام - پنج اصل لوکوربوزیه - پله آزاد- گرایش تندسگرانه در ویلا ساووا ← پله - سطح شیب دار
پنج اصل لوکوبوزیه: 1- پیلوتی 2- بام، باغچه 3- پلان آزاد 4- نمای آزاد 5- پنجره های طولی
از1922 تقریبا در اکثر آثار از این اصول پیروی می کرد. توجه به معماری خانه -به خانه آزادی بیشتر دهد. - فضای داخل را به خارج متصل کند. - فضای داخل را بتوان بصورت دلخواه تغییر داد. (انعطاف پذیری)
آپارتمان های مسکونی مارسی: 52 – 1947 برای 1600 نفر طراحی شده است. ، 337 آپارتمان دارد. 23نوع آپارتمان دارد. از آپارتمان یک اطاقه تا آپارتمان برای زندگی 10 نفر (پدر، مادر، 8 فرزند) ویژگی های اصلی این مجموعه: 1- پنج اصل کوربوزیه 2- تاکید بر زندگی جمعی ← فضای تالار اجتماعات در وسط حجم. 3- وجود فروشگاهها در دو طبقه (میانی): خواربار فروشی، سبزی فروشی، قصابی، لباس شوئی، سلمانی، آرایشگاه خانمها، روزنامه فروشی، دفتر پست، رستوران و یک هتل کوچک. درتراس بام: فضاهایی برای استراحت، واستخر کم عمقی برای بازی کودکان در بام ،یک قسمت سرپوشیده در بام وجود دارد برای ورزش و امور اجتماعی والدین. استفاده از بتن مسلح - بجا گذاشتن خطوط قالب ها و میخ های آنها - استفاده از رنگ های متنوع در جدارة تراس ها : قرمز، سبز، زرد.
او در اواخر عمر اصول خودش را نقد کرد. لوکوربوزیه 5 اصل خود را در 1923 اعلام کرد و 1955 اصول خود را نقد نمود. در آخرین کنگره سیام گفته است: "آقایان دوستان به تغییر زمان توجه کنید."
نمازخانه رونشان یا کلیسای رونشان:
از شاهکارهای لوکوربوزیه در کشور فرانسه در مرز بین فرانسه و سویس در دهکده ای به نام نوتردام قرار گرفته. این نمازخانه را بدون توجه به 5 اصل خود طراحی کرد و دارای استراکچر فلزی است و قطر دیوارها در بعضی جاها به یک متر هم می رسد. به خاطر به وجود آمدن کیفیتی از نور باعث شده تا حالتی خاص در فضای داخلی به وجود آورد. دارای دو برج ناقوس است که با الهام از برج های ناقوس کلیساها ساخته شده، که در خلاف با مدرنیته است. زیرا در معمارهای مدرن استفاده از المانهای تاریخی گذشته ممنوع بود. لوکوربوزیه در نقاشی سبکی به نام پیوریسم یا ساده گرایی، خلوص گرایی داشت. عدم نظم پنجره ها در نما باعث شده که فضای روحانی در داخل ایجاد گردد. قطر زیاد دیوارها باعث شده نور با یک زاویه خاص به داخل بتابد و فضای داخل کلیسا را پر رمز و راز می کند. چارلز جنکز معتقد بود 2 اثر، شاخص ترین آثار معماری قرن 20 هستند: 1. کلیسای رونشان (لوکوربوزیه) 2- موزه گرگنهایم بیلبائو (فرانک گری)
در این کلیسا، دیوارها به سقف متصل نیستند و حدود 10 سانتیمتر با هم فاصله دارند. با این کار او توانست به نوعی معلق بودن سقف را به نمایش بگذارد. کلیسای رونشان خاتمه ی معماری مدرن است.
هیلبر زایمر ← رونشان عدول لوکوربوزیه از اصول پیشنهادی خود است.
گرایش تندیس گرایانه در رونشان مشهود است.
گرایش سازه گرایی ← کاخ شوراها، اتحاد جماهیر شوروی
سه ویژگی برجسته کوربوزیه: تندسیگرایی، سازه گرایی و بروتالیسم (توجه به ماهیت مصالح)

میس وندررو
در 27 مارس 1886 در آخن آلمان متولد شد، از 1899تا1903بعنوان طراح تزئینات دیوارهای گچی در دفاتر محلی آخن مشغول به کار شد، از 1905 تا1907دستیار و شاگرد برونو هل، طراح مبلمان بود در هیمن سالها بودکه در دانشگاه هنر مونیخ تحصیل کرد. وی در فاصله سالهای 1908 تا 1911 در دفتر پیتر بهرنس همکار طراحی بود. در سال 1910 نمایشگاه آثار فرانک لوید رایت در برلین برگزار شد و میس در این مورد گفته است: " کارهای رایت در ما معماران جوان انقلابی درونی بوجود آورد ".از سال 1911 بطور مستقل بکار معماری پرداخت و در سالهای 1921 تا 24 چهار طرح بسیار خوب برای بنا های بلند، ویلا و ادارات ارائه نمود. او بین سالهای 1925 تا30 علاوه بر یاد بود رزا لوگزامبورگ و کارل لیبک نشت خانه معروف TUNGENHHAT را طراحی و اجرا نمود. طرح این خانه بر اساس ایده پلان آزاد و فضای سیال بود و فضا ها در آن سمبلی از "فضای آزاد زندگی". وی در 1929 غرفه آلمان را در نمایشگاه بین المللی در بارسلونای اسپانیا ساخت. ورود نازیسم و بدنبال آن متهم شدن معماری مدرن به فرهنگ بلشویسم به کارهای دفتری میس در آلمان خاتمه داد، تا اینکه در 1938به شیکاگو مهجرت نمود. او تا سال 1958 مدیر دانشکده معماری موسسه آرمور ARMOUR ، که بعد ها موسسه تکنولوژی ایلی نویز شد، گردید و همزمان دفتر شخصی خودرا در شیکاگو اداره می کرد. وی در مدت فعالیت معماریش در شیکاگو پروژه های متفاوتی را طراحی نمود. از آن جمله خانه فارنس ورث FARNSWORTH در پلانو ایلی نویز، بلوکهای آپارتمانی بلند مرتبه در شیکاگو و ساختمان سیگرام SEGRAM درنیویورک سیتی. او در سالهای 1962 تا 67 نشنال گالری جدید برلین را طراحی و اجرا کرد. میس وندررو در 17آگوست 1969در سن 84 سالگی درگذشت.
در مجموع کار میس وندررو:
دقت و ریزبینی آثار بهرنس ← بکار بردن مصالح تأثیر نقشه های آزاد رایت ← لیبر پلان
تأثیر نهضت هنری دستیل بر میس← ترجمه افکار تئووان دو یسبرگ ← خانه آجری 1923 ← گسترش فرم در فضا
کوی وایسنهوف (1927) بیانیه معماری مدرن: میس، گروپیوس، لوکوربوزیه ، هانس شارون، پیتر بهرنس، هیلبر زایمر. ساختمان میس از بقیه مفصل تر است)
ویژگی ها: سطوح صاف یکپارچه بدون هیچ گونه تزیین، بدون برجستگی یا فرو رفتگی. ویژگی مجموعه: پیوند خوردن پنجره ها - تأکید بر سطوح افقی، حذف بام های شیب دار -
پاویون بارسلون (1929): (غرفه آلمان در نمایشگاه جهانی) استفاده از سطوح صاف و مسطح بدون تزیین، ترکیب فضای بیرون و درون، آزادی پلان ← استفاده از آهن و شیشه ← صداقت ← پرهیز از پرده پوشی
آسمان خراش شیشه ای 1922 / کراون هال، دانشگاه IIT ، 56-1952 / خانه فارنزورث 1945 – 1950 / آپارتمان های لیک شور
50- 1948 / برج سیگرام 58 – 1954

آلوار آلتو:
آلوار آلتو در سال 1898 به دنیا آمد و 1976 فوت کرد در شهر فنلاند. در جنگ استقلال 1917 فنلاند شرکت کرده، بسیار ناسیونالیست بوده، سال 1921 فارق التحصیل شد و 1923 اولین کار معماری را انجام داد .
در 1939 در نمایشگاه بین المللی نیویورک، پاویون فنلاند را طراحی کرد. 1940 در دانشگاه MIT تدریس معماری کرد و 1963 رئیس فرهنگستان فنلاند شد.
آلتو متخصص نوآوری و آزادی فرم بود. او از چوب بسیار استفاده می کرد (غرفه فنلاند) از ویژگی کارهای او اینکه در یک طرف حجم، یک سطح صاف را طراحی می کرد و در طرف دیگر یک سطح منحنی و نامنظم. در واقع در فضای داخلی کیفیت خاصی را به وجود می آورد. از دیگر پروژه های معروف آلتو خوابگاه دانشجویان MIT است. آلتو به آمریکا رفت و در دانشگاه MIT تدریس کرد و این پروژه (خوابگاه) را طراحی کرد. سایت این خوابگاه در کنار رودخانه قراردارد، به خاطر استفاده تمام اتاق ها از منظره رودخانه فرم را به شکل مارپیچ طراحی کرد. با مصالح آجر. از نظر سازماندهی فرم بسیار شاخص است.
از دیگر کارهای آلتو تالار شهر فنلاند است . برخلاف معماران مدرنیستی که به تزئینات خیلی معتقد نبودند، آلتو ستونها را با الیاف چوب تزیین می کرد. آلتو به نوعی پیرو سنت فرانک لوید رایت است که در دوره دوم کارهایش خیلی پایبند به اصول معماری مدرن نبود (استفاده از آجر و تزیین)

   + مسعود حبیبی ; ۱٢:٠۱ ‎ق.ظ ; ۱۳٩٠/٢/۱٤
comment نظرات ()

چهار: آموزش معماری

آموزش معماری:
به طور کلی در گذشته، سیستم آموزشی، سیستم استاد و شاگردی بود. یعنی یک استاد بعد از چندین سال تجربه می توانست تجربه خود را به دیگری منتقل کند. در معماری نیز چنین بود. یک کارگر بعد از 30 تا 40 سال به مقام معمار می رسید و او نیز می توانست معماران دیگری را تربیت کند. به همین ترتیب معمار تربیت می شد. معماری علمی است که چندین جنبه در آن دخیل است، از بحث روانشناسی تا بحث اجرایی و ایستایی و غیره ...، کسی معمار می شد که دایره اطلاعات بسیار وسیعی داشت. این روند ادامه داشت تا دوران مدرنیته. در این دوران چون سیستم زندگی متحول شد و در بحث صنعت و تکنولوژی پیشرفت های زیاد حاصل شد و نوع زندگی اساسا تغییر کرد و مقوله سرعت نکته مهمی در زندگی مردم شد، به طبع در همه رشته ها تاثیر گذاشت. یعنی نیاز به ساخت و ساز زیاد شد و تعداد معماران سنتی کافی نبود و مجبور شدند سیستم آموزش را به صورت مدرن مطرح کردند. این یعنی کلاس آموزشی داشته باشند و یک استاد به چندین نفر آموزش بدهد و سیستم استاد و شاگردی که وجود داشت، متحول شد. روابط در آموزش سنتی مرید و مرادی بود. و شاگرد حق چون و چرا کردن نداشت.
در تصوف هم این بحث به صورت جدی مطرح بود،که شاگرد حق چون و چرا کردن درباره ی استاد را ندارد و استاد اگر گفت بمیر، باید بمیرد. به عنوان نمونه می توان به داستان ابوسعید ابوالخیر اشاره نمود. وی از شاعران نامی ایران بود و دو شاگرد داشت به نام های احمد که و احمد مه. احمد که کوچکتر بود و احمد مه بزرگتر. ابوسعید احمد که را دوست تر می داشت. روزی عده ای از شاگردان او اعتراض کردند که چرا به احمدکه توجه بیشتری دارد؟ استاد می گوید: می خواهید بدانید چرا؟ احمد مه را صدا می زند و می گوید این شتر را برکمر بگیر و از پله ها بر بام رو. احمد بزرگ می گوید: حضرت استاد، این چه فرمایشی است شما می کنید، من پیرم، نمی توانم. در ضمن اگر این را بردارم و ببرم بالا، پله ها فرو می ریزد. استاد می گوید بسیار خوب. سپس استاد احمد که را صدا می زند و این دستور را به او می دهد و او بلافاصله می رود زیر شتر تا آن را بلند کند. استاد مانع او می شود و به سایر شاگردان می گوید: احمد که به من اعتقاد دارد و بی چون چرا دستورات مرا می پذیرد .
این مثال، در واقع نگاه سنتی به مقوله آموزش و رابطه استاد و شاگردی را به خوبی بیان می کند.

پس از مدرنیته بحث پرسشگری به وجود آمد و مقرر شد که ما هر چیزی را بدون چون چرا نمی پذیریم. این امر باعث شد در سیستم آموزش، استاد مقام ولایت خود را از دست داد و از مقام عالیقدری که صادرکننده رای بود، پایین آمد و تبدیل به فردی شد که کمی از دانشجویان بیشتر می داند و قصد انتقال دانش خود را دارد. این نوعی جهش است.
اما چرا آموزش معماری مهم است؟
چون ابتدا معماری مدرن و تحولات صنعتی از طرف مردم با عدم استقبال مواجه شد، زیرا همیشه انسان های سنتی در مقابل تحول و نو شدن مقاومت می کنند و انسانهای آوانگارد معمولا استقبال می کنند از تغییر و تحول، به همین دلیل آدمهای پیشرو تصمیم گرفتند با یکدیگر جمع شوند و یک مدرسه معماری را تاسیس کنند تا بتوانند در جامعه تاثیر بیشتری بگذارند. در واقع یکی از مسائلی که باعث شد آموزش معماری جدی تر شود این بود که مکانهایی برای آنها وجود داشته باشد برای هم فکری. در این مورد اکثر معماران مدرن علاوه بر حرفه معماری با مقوله آموزش معماری درگیر بودند.
به عنوان نمونه فرانک لوید رایت مدرسه شخصی داشت در آمریکا که به آموزش معماری می پرداخت. دفتر لوکوربوزیه در خیابان سور پاریس، در واقع مدرسه کوچکی بود. چون معماران بسیاری را در این دفتر آموزش داد و حوزه فعالیت شاگردان او از برزیل تا ژاپن بود.
والتر گروپیرس، اولین رئیس مدرسه باوهاوس بود و بعد از تعطیلی باوهاوس، به آمریکا رفت و مدرسه معماری هاروارد را پایه گذاری کرد. میس وند روهه، بعد از والتر گروپیوس و هانس مایر، سومین رئیس مدرسه باوهاوس بود و بعد از تعطیلی آن به آمریکا رفت و نخستین مدرسه معماری را در دانشگاه MIT پایه گذاری کرد و به این ترتیب یکی از دغدغه های معماران حرفه ای مساله آموزش بود.

دو مدرسه نقش مهمی در شکلی گیری و توسعه معماری مدرن داشتند. 1- مدرسه عالی ملی هنرهای زیبا (به تلخیص "بوزار" گفته می شود (فرانسوی) به انگلیسی Beauty Art گفته می شود. 2- خانه ساختمان در آلمان (باوهاوس لغتی آلمانی است که ترجمه انگلیسی آن "خانه ساختمان" است).
این دو مدرسه از نظر فلسفه معماری و روش تدریس در مقابل هم اند:

مدرسه بوزار:
مدرسه بوزار در سال 1648 توسط شارل لوبرول، نقاش دربار لویی چهاردهم، به صورت آکادمی نقاشی و مجسمه سازی تاسیس شده و در سال 1795 به آکادمی هنرهای زیبا (بوزار) تبدیل شد، که در آن مرحله، رشته معماری به نقاشی و مجسمه سازی اضافه شد. جهت تدریسی دروس نظری کلاس داشتند و برای دروس عملی آتلیه. کار آتلیه آنها متفاوت بود از آنچه ما امروز داریم. سیستم آنها به این صورت بود که معماران بسیار برجسته ای در مدرسه تدریس می کردند و هر معمار یک آتلیه داشت و در آن آتلیه از دانشجوی سال اول آموزش می دید تا دانشجوی سال آخر. یعنی دانشجو می توانست از قدم اول تا قدم آخر زیر نظر یک استاد درس خود را تمام کند. الگوی تاسیس دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران، مدرسه بوزار بود، که بعد از انقلاب 1357 این سیستم از بین رفت. ورود به مدرسه بوزار ساده نبود. خیلی ها امتحان می دادند و پذیرفته نمی شدند. نوابغ نقاشی مانند: مانه، مونه، ادوارد دگا، هانری ماتیس، نقاشانی بودند که از بوزار فارق التحصیل شدند.

مهم ترین ویژگی بوزار:
کمپوزسیون یا ترکیب بندی اصل و اساس بود در آموزش معماری مدرسه بوزار. تاکید اصلی بر طراحی معماری بود و در طراحی معماری ترکیب بندی بسیار اهمیت داشت. دروس نظری را به صورت جدی دنبال نمی کردند، در سال اول دروس نظری به دانشجو تدریس می شد و بعد تبدیل به دروس عملی و آتلیه می شد. از نظر سلسه مراتب تدریس:
مرحله اول: دوره مقدماتی و پنج نظم کلاسیک معماری را در این دوره آموزش می داند. پنج نظم معماری کلاسیک عبارتند از: 1- دوریک 2- یونیک 3- کرنتین 4-ترکیبی (کامپوزیت) 5- توسکانی
مرحله دوم: به دو دوره ی دروه اول و دوره دوم تقسیم می شد:
در سال اول دوره اول، دروس نظری ارائه می شد و در سال دوم دروس عملی بود تا آخر.
دوره دوم 3-5 سال طول می کشید و تماما دروس عملی بود اصل و اساس بر تقارن، ترکیب بندی و تناسب بود (بیشتر به این اصول توجه می شد تا به عملکرد پروژه ها)
کارهای عملی سه بخش داشت:
1. پروژه 2. دکور 3. اسکیس
پروژه: دو ماه یک موضوع را مطرح می کردند و مشابه سیستم امروز طراحی و کرکسیون می شد.
دکور: شامل طراحی داخلی و طراحی صنعتی بود. از طراحی یک خمیر دندان تا محل زندگی یک دانشجو. طراحی داخلی با جزئیات مد نظر بود. از طراحی دیوار، صندلی، گلدان تا لوگو یا جعبه ی خمیرداندان و ... در دکور مطرح می شد.
اسکیس: اسکیس ها کرکسیون نداشت و 12 ساعت زمان می دادند تا دانشجویان اسکیس بزنند و در این بخش راندو و گرافیک بسیار مهم بود.
روش کار مدرسه بوزار روش پارتی بود. (از یک لکه گرافیکی به یک شکل می رسیدند) یک شکل کلی طرح می کردند که گرافیک خوبی داشت بعد فضاها را در آن حل می کردند. این روش را روش پارتی می گویند. به این روش نقدهای زیادی شده است، زیرا عملکرد در آن بطور جدی مطرح نمی شود.
در اسکیس کروکی و ترسیم دست آزاد بسیار اهمیت داشت.
روش ژوژمان یا قضاوت در بوزار حالت بینابین نداشت. پروژه یا قبول می شد یا رد. بر اساس نمره نبود (مانسیون یعنی قبول و رد هم که مردود بود) هر دانشجو باید 7-8 مانسیون می داشت تا فارغ التحصیل شود.
دیگر اینکه شیت ها در قطع بزرگ کار می شد، مثلا 5×2 مترمربع قطع آن بود و دانشجویان می توانستند شب در دانشگاه بمانند و بخش عمده آموزش از همراهی دانشجویان سال بالایی با دانشجویان سال پایینی صورت می گرفت. واژه شارت (به فرانسه یعنی گاری)، یعنی فوریت کار چنان است که حتی روی گاری هایی که کار را از خانه به دانشکده حمل می کرد، هم بر شیت ها کار می کردند.
با پدید آمدن انقلاب صنعتی اساتید مدرسه بوزار در مقابل جریان مدرنیته مقاومت کردند و موافق نبودند با این تحولات، در نتیجه در جریان معماری مدرن مدرسه بوزار افت کرد. زیرا همچنان بر 5 نظم کلاسیک تاکید می کردند. در سال های 1950 توسط لویی کان و رابرت ونتوری، دو معمار برجسته اواخر دوران مدرن، تحول ساختاری در این مدرسه بوجود آوردند.
آقای هوشنگ سیحون از بوزار فرانسه فارغ التحصیل شده اند.

مدرسه باوهاوس:
از ترکیب 2 مدرسه در اوایل قرن 20 به وجود آمد، یکی دانشکده هنرهای زیبای ساکسن و مدرسه هنرهای کاربردی ساکسن. هانری وان ده ولد 1915-1906 ریاست مدرسه را برعهده داشت، والتر گروپیوس بعد رئیس آن شد.
فلسفه مدرسه باوهاوس آشتی هنر و صنعت بود. می خواسنتد پیشرفت های صنعتی را در زمینه هنر استفاده کنند. والتر گروپیوس می گوید: من می خواهم مرد عمل تربیت کنم نه مرد کتاب. هدفش "تربیت نوعی درودگر- معمار" بود. در واقع مسیر خود را از مدرسه بوزار کاملا جدا کرد.
تا 1922 تدریس معماری آغاز نشد، زیرا والترگروپیوس معتقد بود هنوز دانشجویان آماده نشدند. برای کار عملی در این 3 سال فقط از نظر تئوری دانشجویان را آماده می کردند. اصل در مدرسه باوهاوس بر ساختن بود نه بر طراحی کردن. مدرس اصلی در دروس مقدمات، یوهانس ایتن بود. اصول اولیه هنرهای تجسمی را ایتن به دانشجویان تدریس می کرد. ایتن شخصیت عجیبی داشت و بسیار منظم بود. معتقد بود تمام دانشجویان باید لباس فرم بپوشند و بسیار سختگیر بود در اواخر عمر علاقمند شد به دین زرتشتی و به بودا هم بسیار علاقه داشت و بسیاری از تعالیم بودا را در مدرسه به دانشجویان آموزش می داد. کارگاه های کارآموزی دانشجویان شامل: نجاری و مبل سازی، فلز کاری، سنگ تراشی، گچ کاری و سرامیک،نقاشی، مجسمه سازی و گرافیک. قبل از اینکه وارد معماری شوند با تمام صنایع آشنا می شدند و از نظر عملی بسیار مهارت پیدا می کردند. دروس نظری که تدریس می شد هم دروسی بود که درکار عملی کارایی داشت. مثلا روش عقد قرارداد، حسابداری و ...، یعنی تئوری آموزش داده می شد که در خدمت عمل باشد. در سیستم آموزش آلمان امتحان نداشتند و همه به ترم بعد راه می یافتند و به نوعی رقابت حذف می شد. همه پروژه ها در پایان پذیرفته می شد.
سال 1928 گروپیوس کناره گیری کرد و هانس مایر معمار و شهرساز سوسیالیست رئیس مدرسه باوهاوس شد. دولت هیتلر دل خوشی از این مدرسه نداشت به دلیل اینکه اکثر استاتیدش گرایش سوسیالیستی
داشتند. دلیل دیگر نوگرایی و آزادی خواهی آنان بود. 2 سال هانس مایر ریاست را برعهده داشت، سپس کناره گیری کرد. در زمان ریاست او دوره شهر سازی در مدرسه باوهاوس تاسیس شد. سال 1930 میس وندرو رئیس باوهاوس شد، اما به دلیل درگیری با دولت نازی داوام نیاورد. 1933 مدرسه تعطیل شد و 6 ماه میس وندرو در برلین به حیات مدرسه ادامه داد و بعد از آن به کلی تعطیل شد و اکثر اساتید باوهاس به صورت دست جمعی به آمریکا مهاجرت کردند. این مهاجرت باعث تحول اساسی در هنر و معماری آمریکا شد. میس وندرو در آمریکا، مدرسه معماری دانشگاه MIT را تاسیس کرد و والتر گروپیوس مدرسه معماری هاروارد را تاسیس کرد. موهولی ناگی، که نقاش و مدرس باهاوس بود، در شیکاگو، نیو باوهاوس را تاسیس کرد. یکی از نکات مهم مدرسه باوهاوس همگام شدن با روح زمانه است. یعنی هنر برای معماری امروز باید به زبان خودش سخن بگوید و دیگر فرم های گذشته تکرار نشود. لذا با نظرات و تئوری های جدید مخالفت نمی کردند.
کتاب اتین با عنوان "طرح و شکل" به فارسی هم ترجمه شده است.
طرح ساختمان مدرسه باوهاوس 1926 توسط والترگروپیوس ارائه شد. باوهاوس ابتدا در وایمار بود، بعد از 7 سال به دساء آمد. بازتاب شعار"فرم از عملکرد پیروی می کند"، وجود احجام خالص و حذف تزئینات در ساختمان باوهاوس مشهود است.

مدرسه معماری اروین س. چنن
(کوپر یونیون):
این مدرسه درسال 1895 تاسیس شد. آقای پیتر کوپر بنیان گذار آن بود که از نوابغ و دانشمندان آن زمان بود. او بسیار فقیر و درمانده بود. مجبور بود شبها تا صبح درس بخواند و تمام روز را کار کند. بسیار سخت درس می خواند. او پس از اتمام درس به کشفیاتی دست زد و اوضاع مالی اش بهتر شد. پس از آن تصمیم گرفت مدرسه ای را تاسیس کند که در آن نوابغی که اوضاع مالی خوبی ندارند، درس بخوانند. دانشگاه علوم و هنر کوپر را تاسیس کرد. معماران برجسته ای مثل دانیل لیبسکیند، شیگرو بان و الیزابت دیلر از این مدرسه فارق التحصیل شده اند. رشته معماری آن 5 ساله و فقط لیسانس است و فوق لیسانس و دکترا ندارد. آزمون ورودی آن بسیار سخت است و تمام مراحل تحصیل آن رایگان است. در کنکور ورودی تست هوش و خلاقیت از دانشجو می گیرند.
دراین مدرسه 3 سال درس می خوانند 1 سال کار عملی می کنند و 1 سال دوباره بر می گردند و ادامه تحصیل می دادند. مدرک مدرسه کوپر یونین اولین مدرکی بود که توسط انجمن معماری امریکا تایید شد و مدرک آن بسیار معتبر است.
اساس آموزش در این مدرسه بر مسائل فلسفی و نظری معماری بود بر خلاف دو مدرسه قبلی (بوزار و باوهاوس) تاکید بر مسائل نظری و فلسفی در معماری است. جان هیدک (10 سال تدریس می کرد بعد، رئیس این مدرسه شد تا سال 2001 که درگذشت) بحثی را مطرح کرد تحت عنوان "معماری معماری" یعنی دو مقوله داریم، یکی رشته معماری و یکی حرفه معماری. رشته معماری یک علم است و مانند سایر علوم باید تئوری پردازی شود و فلسفه آن مطرح شود تا بتواند پیشرفت کند. اما حرفه معماری چیزی است که منجر به ساخت و ساز می شود. هیدک می گوید: "حرفه چیزیست که می آموزیم و از طریق تکرار و بدون دخالت فکر بدست می آید." در واقع این مدرسه می خواست دانشجویی تربیت کند که دغدغه اش علم معماری باشد و در راستای پیشرفت آن علم باشد. شاگرد برجسته این مدرسه دانیل لیبسکیند بود که بعد از فارغ التحصیلی، حدود 15 سال کار تئوری کرد و پروژه های مطالعاتی انجام داد. شیگرو بان بحث معماری کاغذی را مطرح کرد. از دل مدرسه کوپر یونین این بحث پدید آمد و او موفق شد لوله های کاغذی را تولید کند که بتوانند نقش اسکلت یا دیوار را داشته باشند.
"رشته چیزیست که مطالعه می کنیم و امری است برای رشد و دریافت شخصی مانند تمام روشنفکران دیگر."

مدرسه AA لندن:
این موسسه معماری در قرن 19 تاسیس شد و اولین مدرسه معماری خصوصی انگلستان است. این مدرسه رویکردی مشابه مدرسه کوپر یونین دارد و دغدغه مسائل تئوری را داراست. ولی علاوه بر مسائل تئوری بر مسائل تکنولوژی و فنی هم بسیار تاکید می شود . ریچارد راجرز و نیکلاس گریم شاو ازمعماران شاخص معماری هایتک دنیا، از این مدرسه فارغ التحصیل شده اند. (AASchool.org).
این مدرسه بسیار کامل است هم دانشجویان ازنظر تئوری و هم از نظر تکنولوژی، بسیار خوب تربیت می کند.
برای مطالعه ی کامل تر، لطفا متن سخنرانی محسن مصطفوی را در مجله معمار شماره 25 و صفحه 25 مطالعه نمایید. محسن مصطفوی چندین سال رئیس مدرسه AA بود.

مقاله ی "حرفی از جنس زمان، نگاهی نوبه شیوه های آموزش معماری ایران" نوشته دکتر عیسی حجت، که در فصلنامه هنرهای زیبا شماره 12 ، زمستان 1381، ص. 50 منتشر شده است، جهت مطالعه توصیه می شود.

   + مسعود حبیبی ; ۱٢:٠٠ ‎ق.ظ ; ۱۳٩٠/٢/۱٤
comment نظرات ()

سه: جنبش های تاثیرگذار بر مدرنیسم در معماری

"قرن نوزدهم عرصة گسترده ای از کالاهای اساسی را که پیش از آن هرگز شناخته نشده بودند، نشان می دهد. اندیشه آن قرن در به دست آوردن برتری عقلانی به کل جهان متمرکز بود ... در عین حال قرن نوزدهم در نوعی تیرگی احساسات گنگ به سر می برد. قرن نوزدهم بین جریانهای گوناگون که کاملاً کورکورانه در تمام جهات به آن دست می یافت، دست و پا می زد. قرن نوزدهم رهایی اش را با فرار از گذشته جست و جو می کرد ..." بهبود بخشیدن به این دوگانگی در اندیشه و احساس، هدف اساسی جنبش مدرن در هنر و معماری بود. (شولتز، فصلنامه ما، شماره یک، ص 105)
لوکوربوزیه: "عصر مهمی آغاز شده است. روحیه جدیدی به وجود آمده است ... سنت ها و رسوم باعث سرکوب معماری شده اند. سبک ها دروغ اند ... عصر متعلق با ما و سبک متعلق به آن، روز به روز معین می شوند."
میس وندرو: "نه دیروز نه فردا ، بلکه فرم را تنها در همین امروز میتوان معین ساخت"
هانس مایر: " هر عصری فرم جدید خود را می طلبد. رسالت ماست که به دنیای جدید، شکلی جدید با معانی امروز بدهیم. اما دانش ما از گذشته باری است که بر دوش ما سنگینی می کند ..."
آنتونیوسانت الیا: " معماری با سنت قطع رابطه می کند؛ ضرورت ایجاب می کند که معماری دوباره از اول آغاز گردد ... تضاد شدید بین دنیای قدیم و دنیای مدرن با چیزی مشخص می شود که پیش از این وجود نداشت ..."(شولتز، معماری ایران، شماره یک، ص 100 تا 106)
انقلاب بصری در دهه اول قرن بیستم درهنرهای تجسمی روی داد. عدول از نمایش واقع بینانه اشیاء زندگی روزمره. کوبیسم ← دید به شئی از چند نقطه بطور همزمان ↓ فرم آزاد → درتضاد با نقش سنتی → انتزاع * بازگشت به اشیاء ← شیء و روابط بین اشیا
پل کله: " هنر آنچه را که رویت پذیر است باز گو نمی کند، بکله رویت پذیر می سازد."
کنستانتین برانکوزی:"سادگی در هنر، هدف نیست بلکه هنر زمانی به دست می یابد که انسان به مفاهیم واقعی اشیاء نزدیک شده باشد. در 1912 ← بطری در فضا می کشفد – بوچونی – اساسی ترین خصیصة جهان هر شیء در تعامل آن با زمین و آسمان نهفته است.

هنر و تولیدات صنعتی در انگلستان:
در اثر حمایت پرنس آلبرت همسر ملکه ویکتوریا از پیشرفت های صنعتی نمایشگاه های متعددی در لندن برگذار شد. آشتی بین هنر و صنعت. تاسیس موزه ویکتوریا و آلبرت، انجمن هنر و تولیدات صنعتی، مدارس هنری.

ورکبوند:
در آلمان بانی ورکبوند هرمان موتسیوس، نقد تقلیدهای رایج از کارهای دستی در صنایع ← پایه گذاری ورکبوند← مرکب از صاحبان صنایع، هنرمندان ، معماران و نویسندگان هدف: اعتلای کیفیت فرآورده های صنعتی بود. هانری وان ده ولد، پیتر بهرنس، والتر گرو پیوس، میس وندرو در آن شرکت داشتند.
پیتر بهرنس ← شرکت آ. ا. گ. ↓ سه معماردر دفتر او کار کردند: گرو پیوس، میس وندرو، لکوربوزیه
برجسته ترین اقدام ورکبوند: برگزاری نمایشگاه در 1914 در شهرکلن بود. ← کوی وایسنهوف 1927 در اشتوتگارت نتیجه همکاری معماران و طراحان صنعتی در آلمان. همچنین میس وندرو از طرف ورکبوند برای طراحی غرفه آلمان در نمایشگاه 1929 بارسلون اسپانیا انتخاب شد.

آرنوو: لغت فرانسوی آر نوو ← هنرنو ← در بلژیک و اروپا. قهرمان این نهضت: هانری وان ده ولد

ویکتور اورتا: مشخصه کارهایش: طرح های منهی وارو درهم رونده ای که به صورت گیاهان خزنده در هم پیچ و تاب می خورد. ↓ طراحی نرده ، سرستون شبکه جلو پنجره
ویوله لودوک: معمار و نظریه پرداز فرانسه: کتاب مشهور : رسالاتی در باب معماری ← صداقت در معماری - برنامه ها و نیازهای ساختمان - فن ساختمان تبلیغ کردن استفاده ای آهن.

اتو وگنر: و مکتب معماری وین "هنرمند باید آنچه را عموم باید دوست داشته باشند بیافریند نه آنچه را ایشان دوست دارند." توجه به نقش آوانگارد تاثیر اندیشه های سوسیالیستی اثر برجسته او: بانک وین 1905 مسئله مهم در فضای داخلی : استفاده از آهن و شیشه به حداقل رساندن ستونها

آدولف لوس: مخالفت شدید با تزینیات "تزیین جنایت است" ← مقاله: تزیین و جنایت در 1908 لوس معتقد است معماری فقط در دو مورد می تواند به هنر نزدیک شود: طرح مقبره ها و طرح بناهای یاد بود. در موارد دیگر چون معماری باید به عملکرد و مقصودی پاسخ دهد در مرحله هنر قرار نمی گیرد. دو ویژگی آثار لوس: - اجتناب از طرح های معمول زمانه - عریان ساختن معماری چنان که واقعاً هست.

والتر گورپیوس: در سال 1907 در دفتر بهرنس کار می کرد. شف آتلیه مهمترین اثر آغازین او ← کارخانه کفش فاگوس 1918 سرپرست مدرسه هنری ← تبدیل به مدرسه باهاوس دروایمار طراحی ساختمان مدرسه باهاس در سال 1926

کوبیسم : ← پل سزان ↓ تمام فرم های طبیعت به استوانه و کره و مخروط قابل تجزیه اند. ↓ براک و پیکاسو ↔ لکوربوزیه کوبیسم در معماری بیشتر مصداق داشت تا در نقاشی چون معماری بعد زمان را هم دارد. ↓ شکستن عملکردها در احجام مختلف ↓ پیروی فرم از عملکرد.

فوتوریسم: پویایی، حرکت، سرعت و بررسی تاثیر زمان در حجم و فضا پدیده های علم و صنعت از آهن و شیشه و سیمان تا کارخانه برق و اتومبیل انگیزه حرکت فوتوریست ها بود. "ما اعلام می کنیم که عظمت و جلال دنیا با زیبایی تازه ای غنا یافته است؛ این زیبایی تازه را سرعت پدید آورده است." معمار معروف: آنتونیو سانت الیا ← خانه گرادنیاتا، 1914 مجسمه ساز : اومبرتوبوچونی ← بطری در فضا می شکند 12-1911

کنستروکتیوسیم: از روسیه شوروی آغاز شد. زادة انقلاب اکتبر 1917 روسیه بود. کنستروکتیوسیم: یعنی سازندگی دو منظور: - هنر ناشی از الهام درونی نیست بلکه باید آگاهانه بوجود آید. - تقلید از طبیعت به هیچ صورت پذیرفته نیست معمار معروف: تاتلیت ← بنای یاد بود انترناسیونال سوم در 20-1919 کازیمیر ماله ویچ ← ماکت معمار ساخت: آرشیتکتونن
ویژگی: ترکیب حجم ها و فضاها بدین صورت و با مواد مختلف.

دستیل: در سال 1917 شکل گرفت پایه گذار تئووان دویسبرگ موندریان تاکید بر انتزاع خالص در معماری خانه ریتوله ،شرودر ،

   + مسعود حبیبی ; ۱۱:٥۸ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٠/٢/۱۳
comment نظرات ()

دو: مدرنیته، انقلاب صنعتی، قصر بلورین و مکتب شیکاگو

مدرنیته: سکولاریسم ، فرد گرایی ، خرد گرایی
آلوین تافلر : در کتاب "موج سوم :
" انقلاب صنعتی ،افزایش ناگهانی تولید ،که در قرن هجدهم با پیدایش تولید کارخانه ای و استفاده از ماشین،صورت گرفت سیمای جهان را بسیار بیش از انقلاب اجتماعی فرانسه تغییر داد "
(گیدئین، ص 152)
" در هم ریختن دورانی آرام و مطمئن بشر هنوز بعنوان آشکارترین تاثیر انقلاب صنعتی باقی مانده است، فرد در زیر قدم های تولید ماشینی بر زمین افتاده و استقلال خود را از دست داده است "
(همانجا، ص 153)
" دگرگونی سیاسی در طول سده نوزدهم از دو سیستم فکری الهام گرفت :
لیبرالیسم و رادیکالیسم. از این دو لیبرالیسم دارای سرچشمه هایی قرن هجدهمی بود و انقلاب های فرانسه و امریکا را الهام بخشیده بود.لیبرالیسم پرچم آزادی را در دست داشت ...
رادیکالیسم اندیشه حمایت از سرمایه داران صنعتی بزرگ را مقبول می دانست و رادیکالیسم هوادار مردان خودساخته بود که یک نظام مهم از ملاحظات اقتصادی بود،به ویژه از ملاحظاتی که از گرایش به صنعت مایه می گرفتند،بود.
(محمد منصور فلامکی، ص 398)

آهن قبل از صنعت
بکار رفتن آهن در یونان و روم ← ترجیج برنز بخاطر مقاومت در برابر باران .
در رنسانس هم معمول نبود ← آلبرتی ← بکار بردن مصالح درحالت طبیعی .
میکل آنژ ← در کلیسای سن پیطر ← حلقه های آهنی در گنبد نقش باربر ندارند.
دلیل عدم توجه ← مقاومت کم در برابر باران و تغیرات جوی تهیه آن به میزان ناچیز.
تهیه آن به روش صنعتی:
نخستین بار در 1740 ← شرکت داربی در انگلستان توانست شمش آهن تهیه کند← تولید انبوه میسر شد.
پل رودخانه سورن( 79-1775) توسط شرکت داربی دهانه پل 30 متر و ارتفاع 15 متر
نخستین پل چدنی
← ساخته شدن پل های متعدد،
نخستین ساختمان آهنی ← ساختمان تئاتر فرانسه 1786 سقف شیروانی تئاتر از آهن ساخته شد.
نکته مهم در قرن نوزدهم : تقلید از سبک های گذشته در معماری قرن نوزدهم است .
پیشرفت صنعت در آن دوره فقط روش هایی نو برای ساختن بناهائی که کهنه فراهم آورده بود.
جدایی معماری از پیشرفت های صنعتی بوجود آمده بود.
در حدود 1780 ستون چدنی ساخته شد.
استفاده از ستون آهنی به همراه مصالح دیگر رواج یافت.
و در تمام قرن نوزدهم ستون چدنی در ساختمانهای بسیاری بکار برده شد.
قصر بلورین، بازارهای سرپوشیده،کتابخانه ها و گلخانه ها و آسمان خراش ها در شیکاگو.
تا سرانجام در 1871 نخستین ساختمان کاملاً اسکلتی در فرانسه ساخته شد.
کارخانه شکلات سازی- تمام وزن ساختمان را چهارستون تحمل می کردند.
و می توان گفت این ساختمان نقش اساسی در شکل گیری آسمان خراش ها داشته است.
سرانجام در سال 85-1883 ویلیام لوبارن جنی اولین آسمان خراش را در شیکاگو ساخت.
(گیدئون، ص 185)

خلاصه ای از اختراعات:
سال 1853 اختراع آسانسور مسافربری توسط شرکتOtis
سال 1856 تولید فولاد آلیاژی توسط کارخانه زیمنس
سال 1867 اختراع دینام توسط زیمنس
سال 1876 اختراع تلفن
سال 1882 اختراع اولین دستگاه ترموالکتریک
سال 1883 انتقال برق به فاصله دور
سال 1884 اختراع اولین چراغ برقی توسط ادیسون
سال 1885 اختراع اولین موتور احتراقی توسط ادیسون (فلامکی، ص 409)


قصر بلورین :
به اعتقاد اکثر مورخین: این بنا نقطه آغازی در معماری مدرن است. ساختمان برای نمایشگاه جهانی 1851 لندن توسط سر جوزف پاکتسن طراحی شده بود. نقشه ای کشیده ، مستطیل شکل به طول 563 متر و عرض 124 متر سطح زیربنا 74322 متر مربع .نخستین بار از قطعات پیش ساخته استفاده شد . قطع شیشه ها تا آن زمان 25،1 متر بود. بنابراین ساختمان به گونه ای طراحی شد که جام های شیشه بدون نیاز به برش درمحل نصب شوند. قاب های شیشه از چوب بود که بر روی تپه های آهنی قرار می گرفتند. ستونهای چدنی هر طبقه بر روی ستون های طبقه زیر پیچ و مهره شده بودند در مدت زمان شش ماه ساخته شد. (گیدئون، ص218)
قصر بلورین از چند جهت حائز اهمیت است:
1. قطعات پیش ساخته
2. استفاده ازمصالح جدید ؛آهن و شیشه
3. در معرض دید بودن عناصر سازه ای (مزینی، ص10)

مکتب شیکاگو:
در ابتدا شیکاگو دارای معماری سنتی با مصالح عمدتاً‌ چوبی بود تا اینکه در سال 1871 آتش سوزی بزرگی در آن رخ داد و مرکز شهر کاملاً تخریب شد.
پس از این آتش سوزی امر ساختمان در شیکاگو رونق و رواج ناگهانی یافت و آسمان خراش هائی به ارتفاع 12 و 14 و 16 و 23 طبقه ساخته شدند...
مکتب شیکاگو بین سالهای 1883 و 1893 رشد یافت و قدرت گرفت.
اساس مکتب معماری شیکاگو به آسمان خراش های کار- یا بعبارت دیگر مراکز اداری این شهر – پیوسته است.
موسس مکتب: ویلیام لو بارون جنی، معمار و مهندس ساختمان بود.
ویژگی جنی: به جزئیات وتزئینات علاقه نداشت و نقش بسیار مهمی در تربیت معماران مکتب شیکاگو داشت حتی لوئی سالیوان هم مدتی در دفتر کار او مشغول بود.
ویژگی دیگر: ترکیب روشهای ساختمانی فرانسه با جزئیات متخصصان آلمانی ← ترکیب جالبی بود.
(گیدئون، ص 312)
نخستین آسمان خراش ← جنی ←5-1883 ← شرکت بیمه منازل بنای ده طبقه ← با اصول جدید فن ساختمان- به مقدار زیادی ضد حریق شده است-
مهمترین موارد اقتصادی دراستفاده ازآسمانخراش:
- صرفه جویی در هزینه ساخت فونداسیون ← از کاهش وزن ساختمان حاصل می شد.
- بالا رفتن امکانات تجاری ساختمان
- امکان استفاده بهینه از فضا
- کاهش نور مصرفی در طبقات پایین
- کاهش کارهای بنایی
- کم شدن زمان ساخت بنا (ماریان بولی،ص6)

همچنین پیشرفت هایی مانند:
روش تولید فولاد
ضد حریق شدن ساختمان
اختراع آسانسور
پیشرفت سیستم لوله کشی
اهمیت مکتب شیکاگو: برای نخستین بار در قرن
نوزدهم بین مهندسی و معماری آشتی برقرار شد.
ویژگی های مکتب شیکاگو:
پرهیز از فرم های پیچیده گذشته
توجه به فرم های خالص
توجه به نقش پنجره در ساختمان
اسکلت کاملاً باربر
یکپارچگی فضایی ← پارتیشن بندی
ساختمان لایتر -1889
طراح ویلیام لوبارون جنی
نخستین ساختمانی است که حتی یک دیوار باربر ندارد.
ارتفاع هشت طبقه – دارای حجمی خالص و بی پیرایه .
آشکار شدن اسکلت در نما ← مربع
این ساختمان نقطه شروع بی پیرایگی در معماری است و اهمیت آن در وحدت بین فن ساختمان و معماری آن است.
ساختمان فروشگاه کارسون ،پیری واسکات -1906-1889
طراح لویی سالیوان ← شاگرد جنی و استاد رایت
این کار مرمت و نوسازی شده است.
استفاده از فضاهای بزرگ و پیوسته .
استفاده از حداکثر نور طبیعی ← توجه به پنجره ← پنجره های شیکاگو .
پنجره های شیکاگو: در جهت افقی کشیده شده و در همآهنگی کامل با اسکلت ساختمان هستند.

   + مسعود حبیبی ; ۱۱:٥٦ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٠/٢/۱۳
comment نظرات ()

یک: روش های دسته بندی معماری معاصر، ماشین معماری

روش های دسته بندی معماری معاصر

الف: نیکولاس پوزنر، پیشگامان طراحی مدرن، ترجمه فرح اصالت، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ اول کتاب به زبان انگلیسی 1936
فهرست مطالب کتاب:
1. نظریات هنری ازموریس تا روپوش .
2. از سال 1851 تا موریس و نهضت هنر و پیشه.
3. نقاشی در سال 1890- 1900 .
4. آرنوو.
5. مهندسی و معماری در قرن نوزدهم
6. انگلستان از 1890- 1914 .
7. نهضت مدرن قبل از سال 1914
بیشتر ریشه یابی می کند و همانگونه که از نام کتاب برمی آید پایه های طراحی مدرن را تشریح می کند. تا سال 1936 .

ب: زیگفرید گیدئین، فضا، زمان و معماری
دسته بندی براساس تاریخ تحولات تا سال1960
ابتدا تحولات را بررسی می نماید، سپس به معرفی آثار معماران می پردازد.
گروپیوس، لوکوربوزیه، میس وندور، آلوارآلتو، یرن اوتزن

ج: لئوناردو بنه ولو- تاریخ معماری مدرن
جلد یک : جنبش مدرن تا پایان جنگ جهانی دوم. جلد دو: پس از جنگ جهانی دوم تا پایان دهه هشتاد.
ج. یک: -شرایط آغاز جنبش- باهاوس
- شکل گیری جنبش مدرن (27-1918)- لکوربوزیه
طرح مسائل شهرسازی:
دیدگاه گروپیویس
دیدگاه لکوربوزیه
دیدگاه سیام
معماری مدرن در آمریکا:
ریچارد نوترا
رایت
میس وندرو
ج. دو: اروپا پس از جنگ جهانی دوم- بازسازی انگلستان، شوروی ، ایتالیا
نشرجهانی معماری مدرن
تحولات دهه 60 – گروه سیام
دوران تردیدها- زمزمه های پسا مدرنیته

د: ویلیام کرتیس: معماری مدرن از 1900
1. ریشه های تشکیل دهنده معماری مدرن.
2. نظم یافتن معماری مدرن بین دو جنگ جهانی.
3. دگرگونی و انتشار پس از 1940 ، معماری مدرن آمریکا، لکوربوزیه ، آلتو
4. تداوم و تغییر در اواخر قرن بیستم.
بحث اقلیم، فرهنگ، منطقه در معماری، نقد معماری مدرن

ه: دسته بندی با رویکرد تئوری معماری:
مدرنیته ← کانت ، نیچه، بنیامین
فنومنولوژی ← تجربه گرا، حادثه گرا← مارسل دوشان
ساختارگرایی ← کانستراکتیویست های روس- یاکوبسن، چامسکی
پسامدرنیته← چارلز جنکز- لیوتار
پسا ساختارگرایی← دریدا، دلوز، فوکو

ی: دسته بندی با رویکرد فضاگرایانه:
1. استراتژی یکپارچه Monolithic
هندسی Geometric
شکل گرایانه Figurative
مجرد Abstract
مدرنیته = شفاف/ پست مدرنیسم= کدر
غیر هندسی nonGeometric
2. استراتژی پراکندگی Fragmentation
3. استراتژی میدان Field
4. استراتژی مفهومی Conceptual
سلسله مراتب تاریخی ندارد.

در مجموع :
بررسی خطی با توجه به تاریخ
بررسی سبکی: معماری مدرن، پست مدرن، لیت مدرن، ...
بررسی فضاگرایانه: یکپارچه، پراکنده، میدان، مفهومی

برنامه این دوره حاصل مجموع این دسته بندی ها + سرفصل شورای عالی انقلاب فرهنگی است.

داستان معماری
داستان معماری داستان پر رمز و رازی است. در اساطیر سرزمین کرت واقع در جنوب شرقی یونان کنونی آمده است:
"دایدالوس (Daedalus) صنعتگر افسانه ای یونان، گاوی از چوب برای پاسیفائه، زن منیوس، ساخت؛ سیفائه درون آن خوابید و مینو تاوروس را زاد، مینوس، از سرشرم از این زاده، به دایدالوس فرمان داد لابیدنت (هزار تو) را بسازد و مینو تاوروس را در آن انداخت ...."
نکته ای که از طرح این داستان نتیجه می شود اینکه، معمار برای پاسخ به یک مسئله ابتدا یک ماشین خلق می کند(پرگار) و سپس بوسیلة آن ماشین به خلق یک کانپست می پردازد (لابیرنت).
ماشین معماری"" عبارتست از تکنیک یا ابزاری که بوسیلة آن کانسپت معماری خلق می شود.

برای مطالعه بیشتر بنگرید به:
دورانت، ویل- تاریخ تمدن- جلد دوم- یونان باستان – شرکت انتشارات علمی و فرهنگی – چاپ دوم – تهران0 137صفحه 877 .
رئیسی، ایمان- ماشین معماری- مجله فضا و فضا شماره 2 – نشریه دانشکده معماری آزاد همدان ویژه سومین کنگره سراسری دانشجویان معماری و شهرسازی - صفحه 38

ماشین معماری معماری کلاسیک ، هندسه اقلیدسی و تناسبات طلایی بود. پرسپکتیو معماری رنسانس را پدید آورد و کوبیسم معماری مدرن را. معماری پست مدرن هم محصول کلاژ بود و شاید دیاگرام ادوارد لورنتز باعث پدید آمدن معماری اواخر دهه هشتاد و نود باشد.

لابیرنت → پرگار
معماری کلاسیک → هندسه اقلیدسی
معماری رنسانس → پرسپکتیر
معماری مدرن → کوبیسم
معماری پست مدرن → کلاژ
معماری قرن بیستم دو دهه آخر → دیاگرام ادوارد لورنتز

بنابراین تاریخ معماری وابسته به تاریخ تفکر است. تفکر تحت شرایط زمانی و مکانی خاص، ماشین را بوجود می آورد و ماشین هم معماری تولید می کند.

   + مسعود حبیبی ; ۱۱:٥٤ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٠/٢/۱۳
comment نظرات ()

فهرست تفکیکی تعدادی از منابع درس معماری معاصر

انقلاب صنعتی و مدرنیته:
گیدئین، زیگفرید- فضا، زمان و معماری- ترجمه منوچهر مزینی- انتشارات امیر کبیر- ص 151 تا 249 و ص 310 تا 318
بنه ولو، لئوناردو- تاریخ معماری مدرن- ترجمه حسن نیراحمدی- انتشارات مهندسان مشاور نیرستان- فصل اول
قبادیان، وحید- مبانی و مفاهیم در معماری معار غرب- انتشارات دفتر پژوهش های فرهنگی- ص 17 تا 36
بانی مسعود، امیر- تاریخ معماری غرب- نشر خاک- ص 254 تا 269

مکتب شیکاگو و معماری مدرن:
مزینی، منوچهر – از زمان و معماری- ص 43 تا 58
پوزنر، نیکولاس-پیشگامان طراحی مدرن-ترجمه فرخ اصالت-انتشارات دانشگاه تهران- ص 10 تا 36 و ص 95 تا 165
گیدئین، زیگفرید- فضا، زمان و معماری- ص 362 تا 372
قبادیان، وحید- مبانی و مفاهیم در معماری معاصر غرب- ص 36 تا 48

آموزش معماری:
مزینی، منوچهر – از زمان و معماری- ص 43 تا 58
بنه ولو، لئوناردو - تاریخ معماری مدرن- ص 37 تا 58
کاندینسکی، واسیلی- نقطه، خط، سطح- ترجمه علی پورصالح- انتشارات بهار
ایتن، یوهانس- رنگ و خط- ترجمه عریعلی شروه- نشر بهار
مصطفوی، محسن- مدرسه معماریAA – فصلنامه معمار شماره 25- ص 25
حجت، عیسی- حرفی از جنس زمان، نگاهی نو به شیوه های آموزش معماری در ایران- فصلنامه هنرهای زیبا- شماره 12- زمستان 1381- ص50
زایس، راینهارد- کیفیت برای عموم، زیبایی برای همه (سالگرد تأسیس باهاوس)-ترجمه پریسا رضایی- فصلنامه معمار شماره 8- ص 34
سایت مدرسه معماری AA www.aaschool.ac.uk
سایت مدرسه کوپریونیون www.cooper.edu
سایت مدرسه معماری هاروارد www.gsd.harvard.edu

لوکوربوزیه:
لکوربوزیه- بسوی یک معماری جدید- کتاب از مدرنیسم تا پست مدرنیسم- ویراسته ی لارنس کهون- ترجمه ی عبدالکریم رشیدیان- نشر نی- ص 202
مزینی، منوچهر- از زمان و معماری- ص 69 تا 93
گیدئین، زیگفرید- فضا، زمان و معماری-ص 329 تا 355 و ص 423 تا 462 و ص 485 تا 525
کالینز، پیتر- دگرگونی آرمانها در معماری مدرن- ترجمه حسین حسن پور- انتشارات قطره
بنه ولو، لئوناردو- تاریخ معماری مدرن- ص 157 تا 163 و ص 308 تا 314
مزینی، منوچهر- از زمان و معماری- ص 94 تا 99
گیدئین، زیگفرید- فضا، زمان و معماری- ص 485 تا 525 و ص 547 تا 553
لکوربوزیه- منشور آتن- ترجمه ی محمد منصور فلامکی- نشر فضا
ویلیام کرتیس- آلوار آلتو و مناظر اساطیری ترجمه فرزانه فرزانه طاهری- فصلنامه معمار – شماره 4- ص 70
بنه ولو، لئوناردو- تاریخ معماری مدرن – ص 135 تا 139

معماری مدرن ایران:
معرفت، مینا- پیشگامان معاری مدرن ایران- کتاب تهران، پایتخت دویست ساله- نشر انجمن ایران شناسی فرانسه
اردلان، نادر- معماری دوره پهلوی- ترجمه شیرین رضایی- معمار 15، ص 86
کیانی، مصظفی- معماری پهلوی اول- نشر موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران
شافعی، بیژن و همکاران- معماری حسین طاهرزاده بهزاد- نشر دید
دانیل، ویکتور و همکاران- معماری نیکلای مارکف- نشر دید
بانی مسعود، امیر- بناهای یادمانی، هوشنگ سیحون- فصلنامه معمار- شماره 28- ص 146
حکیم، نگار- معماری گابریل گورکیان در ایران- معمار 14، صفحه 52 و معمار 15، ص 78
رولاند دوبرول- فصلنامه معمار- شماره 11
افشار نادری، کامران- معماری صنعتی ایران بین دو جنگ جهانی- فصلنامه معمار- شماره25- ص 135
جهانیگلو، رامین- ایران در جستجوی مدرنیته- نشر مرکز
آشوری، داریوش- ما و مدرنیت- انتشارات صراط
دهقانی، محمد رضا- تاریخچه آموزش آکادمیک معماری در ایران- فصلنامه آبادی- شماره 37- ص 4

معماری پست مدرن:
مزینی، منوچهر- از زمان و معماری- ص 243 تا 266
هیداک، جان- مجله معمار- شماره 12 ، ص 66
بتسکی، آرون- چهار پدر خوانده- ترجمه آبتین گلکار- معار 12، ص 68
میر، ریچارد- ترجمه نیلوفر محوی- نشر خاک ( در حال انتشار)
جودت، محمد رضا و همکاران- تو معماری را ترسیم می کنی، ولی من آن را می سازم- نشر سمر
تافوری، مانفردو- مقدمه ی کتاب پنج معمار نیویورک- ترجمه ی محمد منصور فلامکی- در کتاب "ریشه ها و گرایش های نظری معماری"- نشر فضا- پانوشت ص 229 و ص 289 تا 299
جنکز، چارلز- پست مدرنیسم چیست؟ - ترجمه فرهاد مرتضایی- نشر مرندیز
ونتوری، رابرت- پیچیدگی و تضاد در معماری- کتاب از مدرنیسم تا پست مدرنیسم- ویراسته ی لارنس کهون- ترجمه ی عبدالکریم رشیدیان- نشر نی- ص 335
ونتوری، رابرت – پیچیدگی و تضاد در معماری- ترجمه محمود بشارتی
جورگولا، رومالدو- لویی کان- ترجمه عبداله جبل عاملی- نشر خاک
مزینی، منوچهر- معماری و مردم- معمار 18- ص 5
فتحی، حسن- ساختمان سازی با مردم- ترجمه علی اشرفی- انتشارات دانشگاه هنر.
مزینی، منوچهر- در قبول و رد مدرنیسم در معماری- فصلنامه معمار- شماره 11- ص 50

معماری دیکانستراکشن، فولدینگ و ... :
شایگان، داریوش- افسون زدگی جدید، هویت چهل تکه و تفکر سیار- ترجمه فاطمه ولیانی- انتشارات فرزان روز.
جودت، محمدرضا و همکاران- نو مدرن ها کجایند- انتشارات معانی
جودت، محمد رضا و همکاران- معماری دیکانستراکشن ، معماری دیکانستراکتیویست- نشر پیام
زاها، حدید- برآمدن طرح از زمین سار- ترجمه د. سمرقند- معمار 13- ص 81
جفری براد بنت- واسازی- ترجمه منوچهر مزینی- نشر شرکت پردازش و برنامه ریزی شهری
قبادیان، وحید- مبانی و مفاهیم در معماری معار غرب- فصل نهم و دهم
بانی مسعود، امیر- ژیل دلوز، مردی که افقی می اندیشد- فصلنامه معماری و فرهنگ- شماره 20 – ص 4
دانشمیر، رضا- شئی نامرعی- فصلنامه معماری و شهرسازی- شماره 52-53
مزینی، منوچهر- واسازی- فصنامه معمار شماره 9- ص 57 و شماره 10 ص 440
مزینی، منوچهر- از زمان و معماری- ص 284 تا 306
ضیمران، محمد- ژاک دریدا- نشر هرمس
ضیمران، محمد- میشل فوکو- نشر هرمس

معماری پست مدرن ایران:
گنجی، اکبر- سنت، مدرنیته، پست مدرن- انتشارات صراط
اردلان، نادر- آفریدن نو- فصلنامه هنر و معماری
دیبا، کامران- معرفی و تحلیل آثار معماری- فصلنامه معمار- شماره 10
فرمان فرماییان، عبدالعزیز- تحول معماری در ایران در سال های 1320تا 1357 -فصلنامه معمار- شماره 25-ص 129
فصلنامه معماری و فرهنگ، ویژه ی معماری معاصر ایران 1357- 1320- شماره 18و19
دیبا، کامران- مروری بر ربع قرن معماری عبدالعزیز فرمانفرماییان- معمار 15- ص 66
سایت حسین امانت www.amanatarchitect.com

میدان:
جنکز، چارلز- معماری پرش کیهانی- ترجمه وحید قبادیان و داریوش ستارزاده- دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز
رئیسی، ایمان- میدان تهی- فصلنامه آبادی- شماره 36- ص 20
قبادیان، وحید- مبانی و مفاهیم در معماری معاصر غرب- فصل یازدهم

هنر و معماری مفهومی:
لوسی اسمیت، ادوارد- مبانی و مفاهیم در آخرین جنبش های هنری قرن بیست- ترجمه علیرضا سمیع آذر- نشر نظر
فصلنامه معماری و فرهنگ ویژه ی مفهوم در معماری- شماره 22
دوشان، مارسل- پنجره ای گشوده بر چیزی دیگر- ترجمه لیلی گلستان- نشر فرزان روز
کولهاس، رم- کوچک، متوسط، بزرگ، خیلی بزرگ- ترجمه ایمان رئیسی- نشر خاک
رئیسی، ایمان- شیگرو بان- فصلنامه معمار- شماره 20
افشار نادری کامران- رم کولهاس- فصلنامه معمار – شماره 10

معماری هایتک:
مزینی، منوچهر- از زمان و معماری- فصل ششم
قبادیان، وحید- مبانی و مفاهیم در معماری معاصر غرب- فصل هفتم
جنکز، چارلز- حرکت تدریجی هایتک به اورگانی تک- فصلنامه آبادی شماره 36 – ص 380
موسوی، میر سعید- بوم شناسی در معماری نورمن فاستر- فصلنامه معمار- شماره 26- ص 19
فاستر، نورمن- ترجمه میر سعید موسوی- نشر خاک
افشار نادری، کامران- رنزو پیانو- فصلنامه معمار- شماره 8 ، ص 620
فصلنامه آبادی- ویژه ی معماری پایدار- شماره 42

معماری امروز ایران:
فصلنامه معماری و شهرسازی- ویژه ی معماری معاصر ایران – شماره 84
فصلنامه آبادی- ویژه ی معماری معاصر ایران – شماره 52
حبیبی، محسن- شرح جریان های فکری معماری و شهرسازی ایران- انتشارات دفتر پژوهش های فرهنگی
شیخ زین الدین، حسین- گفتگو درباره ی زبان و تکنیک – معمار 17- ص 28
رئیسی، ایمان- رویکرد شکلی به معماری هادی میرمیران و بهرام شیردل- فصلنامه شارستان- شماره 3و4
رئیسی، ایمان- پنج معمار جوان در مسابقه پارک فناوری پردیس- فصلنامه معمار- شماره 20- ص 55
رئیسی، ایمان و فیروزه امامی- گرایش به تکنولوژی در معماری معاصر ایران- فصلنامه آبادی- شماره 52

معماری در دهه آخر قرن بیستم و دهه اول قرن بیست و یکم:
کاتوزیان، شهاب- فضا و آزادی آن در آستانه ی هزاره ی سوم- فصل نامه معماری و شهرسازی- شماره 52-53
جودت، محمد رضا همکاران – شش مفهوم در معماری معاصر- انتشارات مهندسان مشاور جودت و همکاران.
جودت، محمد رضا و همکاران- فرا معماری، فضاها در عصر الکترونیک
جودیدیو، فیلیپ- معماری امروز- ترجمه حمید حسین مردی- فصلنامه آبادی- شماره 37- ص 640
رئیسی، ایمان- رویکرد نقادانه به آثار معماری گروه MVRDV- ماهنامه ی ساخت و ساز- شماره 32
آیزنمن، پیتر- سخنرانی در بیست و دومین کنگره ی اتحادیه بین المللی معماران- استانبول 2005 – فصلنامه معماری و شهر سازی – شماره 82-83 – ص 98
موسوی، فرشید و آلخاندرو زائرا پولو-پایانه بین المللی یوکوهاما- فصلنامه معمار شماره 17 ص74 و شماره 18– ص 22
آیزنمن، پیتر- سخنرانی در بیست و یکمین کنگره اتحادیه بین المللی معماران- برلین2002- فصلنامه معمار 19 -ص10
حکیم، نگار- گونه شناسی آثار فرشید موسوی و آلخاندرو زائر و پولو- فصلنامه معمار 21- ص 24
فصلنامه معماری و فرهنگ، ویژه معماری در عصر اطلاعات- شماره 20
فصلنامه معماری و فرهنگ، ویژه ی معماری در جهان امروز- شماره 17
گفتگوی چارلز جنکز با پیتر آیزنمن- گذر از جهان مکانیکی به جهان الکترونیکی- فصلنامه معماری و

   + مسعود حبیبی ; ۱۱:٥۱ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٠/٢/۱۳
comment نظرات ()

برنامه درس معماری معاصر

برنامه هفتگی:
جلسه اول: طرح مسئله و اهمیت موضوع/ تمرین طوفان ذهنی/ روش‌های دسته‌بندی معماری معاصر/ معرفی برنامه کلاس و منابع مطالعاتی.
جلسه دوم: داستان معماری/ بررسی تحولات انقلاب فرانسه و انقلاب صنعتی/ مکتب شیکاگو/ اشاره به چند تن از معماران اواخر قرن نوزدهم/ معرفی فرانک لوید رایت/ نمایش فیلم کارخانه واکس جانسن اثر رایت.
جلسه سوم: ریشه های معماری مدرن/ معرفی جریان‌ها و مکاتب تأثیرگذار، در شکل‌گیری جنبش مدرن در ابتدای قرن بیستم(آر نوو ، دستیل ، فوتوریسم و... )/ معرفی اریک مندلسون، پیتر بهرنس، والترگروپیوس/ ویژگی‌های معماری مدرن.
جلسه چهارم: آموزش معماری/ روش آموزش در مدرسه بوزار و مدرسه‌ باهاوس/ آشنایی با مدرسه کوپر یونیون نیویورک و مدرسه .A.A لندن/ نمایش فیلم کوتاه دانشکده هنرهای زیبا
جلسه پنجم: معرفی مختصر و تحلیل آثار لکوربوزیه، میس وندرو، آلوار آلتو و فیلپ جانسن / کنگره‌ های سیام/ کلیسای رنشان لکوربوزیه و تغییر آرمان های مدرنیسم/ نمایش فیلم ساختمان شورای ده ساینتا سالو اثر آلتو.
جلسه ششم: معماری مدرن ایران/آشنایی با دانشکده هنرهای زیبا / معرفی آثار گابریل گورکیان، وارطان هوانسیان، پل آبکار، عبدلعزیز فرمانفرمائیان، هوشنگ سیحون/ نمایش فیلم زندگی وآثار فرمانفرمائیان.
جلسه هفتم: معرفی و تحلیل آثار پنج معمار نیویورکی ( جان هیدک،‌ پیترآیزنمن، ریچارد میر، چارلزگواثمی و مایکل گریوز) / معرفی لویی کان/ مرگ مدرنیسم (به تعبیر چارلز جنکس) و شروع پست مدرنیسم/ ویژگی‌های معماری پست مدرن / نمایش فیلم مدرسه ی آلوارو سیزا.
جلسه هشتم: استراتژی پراکندگی (Fragmentation)/ بررسی جریان‌های دو دهه آخر قرن بیستم مانند دیکانستراکشن، فولدینگ، Blobing و …/ معرفی آثاری از دانیل لیبسکیند، رم کولهاس، برنارد‌ چومی ، تادائو آندو، هرتزوگ و دمورن و فرانک گری.
جلسه نهم: پست مدرنیسم در ایران/ بررسی آثار نادر اردلان، کامران دیبا، حسین امانت و… / نمایش فیلم های کوتاه از معماری معاصر ایران.
جلسه دهم: استراتژی میدان (Field)/ تاریخچه و نمونه‌هایی از سایر هنرها/ اشاره به رویکرد های مینیمالیسم، ماکزیمالیسم، Land Art و .../ معرفی پروژه‌های معماری که با این دیدگاه ها طراحی شده‌اند.
جلسه یازدهم: هنر مفهومی(Conceptual Art) و معماری مفهومی/ معرفی مارسل دوشان و تأثیر او بر هنر مفهومی/ معرفی آثاری از جان هیدک،‌ رم کولهاس، شیگرو بان و … / نمایش فیلم ایستگاه TGV لیون اثر کالاتراوا.
‌جلسه دوازدهم: معماری پیشرفته (Hightech)/ معرفی آثاری از باکمینستر فولر، پیر لوئیجی نروی، پیترکوک، سانتیاگو کالاتراوا، رنتسو پیانو، نورمن فاستر، ریچارد راجرز، ژان نوول و… / نمایش فیلم مرکز ژرژ پمپیدو.
جلسه سیزدهم: معماری امروز ایران/ معرفی آثار معماری مهدی علیزاده، هادی میرمیران، بهرام شیردل، حسین شیخ زین‌الدین، فرهاد احمدی، رضا دانشمیر و… / نمایش فیلم های کوتاه از معماری امروز ایران
جلسه چهاردهم: معماری در قرن بیست و یکم/ فضاها در عصر الکترونیک/ معرفی آثار متأخر فرشید موسوی، رم کولهاس، زاها حدید،‌ دانیل لیبسکیند، بن ون برکل ،MVRDV / جمع‌بندی و نتیجه‌گیری از مباحث ارائه شده.

روش ارزش‌گذاری:
مشارکت در بحث های هفتگی....................................0.5 نمره
معرفی تازه‌های معماری................................................0.5 نمره
حضور...............................................................................1 نمره
امتحان پایان ترم............................................................15 نمره
پروژه............................................................................... 3 نمره

   + مسعود حبیبی ; ۱۱:٤٧ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٠/٢/۱۳
comment نظرات ()

منابع امتحان درس آشنایی با معماری معاصر

مزینی، منوچهر (1376)، از زمان و معماری، نشر مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران
معرفت، مینا (1377)، پیش کسوتانی که به تهران مدرن شکل دادند، (فایل پی دی اف در لوح فشرده ارائه شده است.)

مونئو، رافائل (1390)، اشتیاق تئوریک و استراتژی های طراحی در آثار هشت معمار معاصر، ترجمه ایمان رئیسی و حسام عشقی صنعتی، نشر کسری، مشهد.

رئیسی، ایمان (1390)، پشم و لگد از همه نوع، مجموعه آثار، نشر کسری، مشهد. (مقالات مشخص شده توسط مدرس)

+ مطالب ارائه شده در کلاس

   + ایمان رئیسی ; ٥:٤۳ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٠/٢/۱۳
comment نظرات ()

مدرنیته: لو کوربوزیه

لوکوربوزیه در سال 1921 کتابی را تحت عنوان «به سوی یک معماری» منتشر نمود، که تحولی اساسی در نوع نگرش به معماری به وجود آورد. او در ابتدای کتاب نوشته است:
" عصر بزرگی آغاز شده است. روح جدیدی وجود دارد. انبوهی کار که با این روح جدید طراحی می‌شود در مقابل ما قرار دارد، با این امر به ویژه باید در تولید صنعتی مواجه شد. رسم و عادت معماری را دچار خفقان کرده است. سبک ها دروغی بیش نیستند. سبک وحدت اصل است که به همه‌ی کارهای یک عصر روح می‌بخشد، محصولی از حالتی ذهنی است که خصلت ویژه‌ی خود را داراست. عصر ما روز به روز سبک خودش را تعیین می‌کند. چشمان ما، متأسفانه هنوز قادر به تشخیص آن نیستند."(لوکوربوزیه؛1381: 204)

در قسمتی دیگر، در نقد معماری کلاسیک نوشته است:
"در معماری مبانی قدیمی ساختمان مرده‌اند. ما حقیقت معماری را دوباره کشف نخواهیم کرد، مگر این که مبانی جدید و شالوده‌ای منطقی را برای هرگونه ظهور معماری تثبیت کنیم. دوره‌ای بیست ساله آغاز می‌شود که مشغله‌اش خلق این مبانی خواهد بود. دوره‌ای از مسائل بزرگ، دوره‌ای از تحلیل، از تجربه، همچنین دوره‌ای از سردرگمی عظیم زیبایی شناسی، دوره‌ای که در آن یک زیباشناسی جدید ساخته و پرداخته خواهد شد. ما باید نقشه، یعنی کلید این تحول را مطالعه کنیم."( لوکوربوزیه؛ 1381 : 213)

" تاریخ معماری طی قرن ها به عنوان تغییر در ساخت و تزیین به آهستگی آشکار شده است، اما در پنجاه سال اخیر فولاد و بتون فتوحات جدیدی به بار آورده‌اند که نشانه‌ی ظرفیت بزرگ‌تری برای ساخت و نشانه‌ی یک معماری است که در آن کدهای قدیمی واژگون شده‌اند. اگر با گذشته رویارو شویم خواهیم آموخت که «سبک ها» دیگر برای ما وجود ندارند، بلکه سبکی متعلق به دوره‌ی خود ما از راه رسیده و انقلابی رخ داده است. اذهان ما آگاهانه یا ناآگاهانه این رویدادها را درک کرده‌اند و نیازهای جدیدی، آگاهانه یا ناآگاهانه سر برآورده‌اند. ماشین جامعه، کاملاً خلاص از دنده، میان یک بهبودی با اهمیتی تاریخی و یک فاجعه نوسان می‌کند. غریزه‌ی اولیه‌ی هر موجود انسانی تأمین سرپناهی برای خویشتن است. طبقات مختلف کارگران در جامعه‌ی امروزی دیگر مسکن‌هایی در خور نیازشان ندارد، پیشه وران هم همین طور. مسئله‌ای مربوط به ساختن در ریشه‌ی ناآرامی اجتماعی امروز نهفته است: معماری یا انقلاب."( لوکوربوزیه؛ 1381: 207)

او در تعریف معماری نوشته است:
" معماری بازی استادانه، صحیح و باشکوه توده‌هایی است که در روشنایی با یکدیگر جمع می‌شوند. چشمان ما برای مشاهده‌ی صورت ها (فرم ها) در روشنایی ساخته شده‌اند، نور و سایه این صورت ها را آشکار می کنند، مکعب ها، مخروط ها، کره‌ ها، استوانه ها یا هرم‌ ها صورت های بزرگ اولیه‌ای هستند که نور آن را به گونه‌ای ممتاز آشکار می‌کند، تصویر این صور در درون ما و بدون ابهام متمایز و ملموس است. به همین دلیل است که این ها صور زیبا، زیباترین صور‌اند. همه کس، از کودک گرفته تا وحشی و ما بعد الطبیعه دان با این مطلب موافق است. این امر به ماهیت هنرهای تجسمی مربوط می‌شود.

معماری مصری، یونانی یا رومی، معماری منشورها، مکعب ها و استوانه ها، هرم ها یا کره‌هاست. اهرام، معبد لوکسور، پارتنون، کولیزیوم، ویلای هادریان. معماری گوتیک، دراساس، بر کره‌ها، مخروط ها و استوانه ها استوار نیست. فقط صحن اصلی کلیسا بیان صورتی ساده اما به هندسه‌ی پیچیده‌‌ای از مرتبه‌ی دوم (قوس های متقاطع) است. به همین دلیل است که یک کلیسای جامع چندان زیبا نیست و ما در آن به دنبال معوض هایی از نوع ذهنی خارج از هنر تجسمی می‌گردیم. یک کلیسای جامع از نظر ما به عنوان راه اصلی استادانه برای مسئله‌ای دشوار جالب است. اما مسئله‌ای که فرض‌های آن به نادرست بیان شده‌اند، زیرا از صورت بزرگ اولیه (اصلی) ناشی نمی‌شوند. کلیسای جامع یک کار تجسمی نیست، بلکه یک درام است؛ مبارزه‌ای است علیه نیروی ثقیل، که احساس طبیعتی احساساتی است.

اهرام، برج های بابل، دروازه های سمرقند، پارتنون، کولیزیوم، پانتئون، پون دوگار، سانتاسوفیا (مسجد ایاصوفیه)، مساجد استانبول، برج پیزا، گنبدهای برونلسکی و میکل آنژ، پون رویال، انولید- جملگی به معماری تعلق دارند. ایستگاه که دورسی، گران پاله به معماری تعلق ندارند. معماران امروز که در باتلاق های عظیم نقشه های شان، اوراق شان، ستون های شان و سقف‌های سربی شان گم شده‌اند هرگز به درک توده‌های اولیه نایل نشده‌اند. این را هرگز در مدرسه نیاموخته اند. نه در تعقیب یک ایده‌ی معماری، بلکه صرفاً تحت هدایت نتایج محاسبه (مشتق از اصول حاکم بر جهان ما) و مفهوم یک ارگانیسم زنده است که مهندسان امروز از عناصر اولیه (اصلی) استفاده می کنند و با هماهنگ ساختن آنها موافق با قواعد در ما عواطف مربوط به معماری را بر می‌انگیزند و بدین وسیله کار انسان را در وحدت با نظم جهانی طنین انداز می‌کنند. بدین گونه با بالابرنده ها و کارخانه های غله‌ی آمریکایی یعنی نخستین ثمرات باشکوه عصر جدید روبرو ایم. مهندسان آمریکایی با محاسبات شان، معماری در حال اختصار ما را مضمحل می‌کنند." (لوکوربوزیه؛ 1381: 207و208)

" چشمان ما ساخته شده‌اند تا ما را به دیدن صورت ها (فرم‌ها) در روشنایی قادر سازند. صور اولیه (اصلی) صوری زیبا هستند، زیرا به روشنی درک می‌شوند. معماران امروز دیگر به چنین صور ساده‌ای دست نمی‌یابند. مهندسان با کار از طریق محاسبه، صور هندسی را به کار می‌گیرند و چشمان ما را با هندسه شان و فهم ما را با ریاضیات شان ارضا می‌کنند. کار آن ها در خط مستقیم هنر خوب است."( لوکوربوزیه؛1381 :203)

" معمار با آراستن صورت ها (فرم ها)یش نظمی را تحقق می‌بخشد که آفریده‌ی محض ذهن اوست؛ او با صور و اشکال، حواس ما را به شدت متاثر و عواطف تجسمی (پلاستیک) را بیدار می‌کند؛ با روابطی که می آفریند پژواک های عمیقی را در ما برمی‌‌انگیزد و معیار نظمی را به ما می‌دهد که احساس می‌کنیم با نظم جهان ما هماهنگ است. او جنبش‌های گوناگون قلب و فهم ما را تعیین می‌کند؛ آن گاه است که ما حس زیبایی را تجربه می‌کنیم." (لوکوربوزیه؛ 1381: 202)

در سال 1926 لوکوربوزیه و پیر ژانره مطلبی منتشر کردند که در آن نتیجه ی مطالعات چند ساله‌شان تحت عنوان «پنج نکته برای یک معماری جدید» مطرح شده است:
" 1- پیلوتی: جستجوهای پیاپی و سرسختانه به پدیده‌های ضعیفی که می‌توان آن را همانند دست آوردهای لابراتور در نظر گرفت، منتهی شده است. نتایج بدست آمده چشم اندازهای تازه‌یی در برابر معماری می‌گشاید. این چشم اندازها می‌توانند در شهرسازی به عنوان ابزارهایی برای مداوای بیماری بزرگ شهرهای فعلی به کار آیند. خانه روی پیلوتی! خانه در خاک فرو رفته و فضاها تاریک و بیشتر نمناک بودند. بتون آرمه پیلوتی را به ما می‌دهد. خانه در فضا و دور از زمین برپا می‌شود. باغ از زیر خانه می‌گذرد. باغ هم روی خانه است، هم روی بام.

2- بام- باغچه: از قرن ها پیش تا زمانی که خانه به وسیله بخاری گرم می شد، شیروانی سنتی، زمستان را با قشری از برف تحمل می‌کرد. با نصب شوفاژ سانترال، شیروانی دیگر مناسب نیست. بام نباید برجسته بلکه باید فرو رفته باشد. آب را باید به طرف داخل و نه به بیرون ریخت. واقعیت غیر قابل انکار آب و هوای سرد، حذف سقف شیبدار را الزامی و احداث بام- باغچه‌ی گود و هدایت آب به طرف داخل را بر می‌انگیزد. سیمان مسلح مصالحی است که ساخت سقف‌های منسجم را ممکن می‌سازد. انبساط بتن آرمه شدید است. انبساط باعث ترک خوردگی ساختمان در ساعات تغییرات شدید آب و هوایی می‌شود.
به جای سعی در تخلیه سریع آب باران باید سعی در نگاهداری رطوبت ثابت روی بتون بام و حفظ حرارت منظم در بتون آرمه کرد. عامل حفاظتی خاص، ماسه پوشیده از «دال» های ضخیم سیمانی با فواصل باز است. در این فاصله ها چمن کاشته می‌شود. ماسه و ریشه ها باعث کندی نفوذ آب می‌شوند. بام- باغچه ها از گل، درختچه و درخت ها و چمن سرشار می‌شود. دلایل فنی، اقتصادی و آسایش و دلایل احساسی، ما را به انتخاب بام مسطح بر می‌آنگیزد.

3- پلان آزاد: تا امروز دیوارهای باربر از زمین آغاز شده، بر روی یکدیگر قرار گرفته و طبقات را از همکف تا زیر شیروانی تشکیل می‌دادند. پلان، اسیر دیوارهای باربر است. بتون آرمه، پلان آزاد را به خانه می آورد. طبقات دیگر بوسیله‌ی دیوارها بر هم منطبق نیستند، طبقات آزادند. صرفه جویی زیاد در حجم ساخته شده، استفاده جدی از هر سانتی متر، صرفه جویی در هزینه… راسیونالیسم آسان پلان جدید.

4- پنجره های طولی: پنجره یکی از عناصر اصلی ساختمان است. پیشرفت، آزادی را به ارمغان می‌آورد. بتون آرمه، انقلابی در تاریخ پنجره به پا می‌کند. پنجره ها می‌توانند از سویی تا سوی دیگر نما قرار گیرند. پنجره نمونه عنصر مکانیکی خانه است. برای تمام خانه های باشکوه، تمام ویلاها، تمام خانه های کارگری و خانه های اجاره‌ایی…

5- نمای آزاد: ستون ها با فاصله از نما و در درون خانه و سقف به صورت کنسولی امتداد می‌یابد. نماها تنها اعضای سبکی تشکیل شده از دیوارهای محافظ و یا پنجره ها هستند. نما آزاد است و پنجره ها بدون قطع شدن می‌توانند از یک سو تا سوی دیگر نما قرار گیرند. " (بنه ولو: 1377؛ 66)

لوکوربوزیه در مورد مفهوم خانه نوشته است:
" مسئله‌ی خانه، مسئله‌ی این عصر است. تعادل جامعه‌ی امروز به آن وابسته است. نخستین وظیفه‌ی معماری در این دوره‌ی بازسازی، بازنگری ارزش ها و بازنگری عناصر سازنده‌ی خانه است. تولید انبوه مبتنی بر تحلیل و تجربه است. صنعت در مقیاس وسیع باید به ساختمان توجه کند و عناصر خانه را بر پایه‌ی تولید انبوه استوار سازد. ما باید روح تولید انبوه را خلق کنیم. روح ساختن خانه های تولید انبوه. روح زندگی درخانه های تولید انبوه. روح درک خانه های تولید انبوه. اگر از قلب ها و ذهن های مان همه‌ی مفاهیم مرده درباره‌ی خانه را بزداییم و به مسئله از دیدگاهی انتقادی بنگریم، به «خانه – ماشین»، به خانه‌ی تولید انبوه خواهیم رسید، که همان گونه سالم (از نظر اخلاقی نیز) و زیباست که ابزار و وسایل کارآیی که همراه زندگی ما هستند، زیبایند."( لوکوربوزیه؛ 1381: 206)

" هواپیما محصول گزینش دقیق است. درس هواپیما در منطقی قراردارد که بر طرح مسئله و تحقق آن حاکم بود. مسئله‌ی خانه هنوز مطرح نشده است. مع هذا یقیناً معیارهایی برای خانه‌ی مسکونی وجود دارد. ماشین آلات در خودش حاوی عامل اقتصاد است که به سوی انتخاب سوق می‌دهد. خانه ماشینی است برای زندگی کردن در آن."( لوکوربوزیه؛ 1381: 204)

او در نهایت عناصر تشکیل دهنده ی معماری را چنین معرفی نموده است: "عناصر معماری نور و سایه، دیوارها و فضا هستند. انسان با چشم‌هایش که 5 فوت و 6 اینچ (165 سانتیمتر) از زمین فاصله دارند به آفرینش معماری نگاه می‌کند. شخص فقط می‌تواند با اهدافی که چشم می‌تواند درک کند و مقاصدی که عناصر معماری را به حساب می‌آورند سر و کار داشته باشد. اگر مقاصدی جلوه گر شدند که به زبان معماری سخن نمی‌گویند، شما با توهم نقشه روبرو می‌شوید. شما از قواعد حاکم بر نقشه، از طریق خطای درک یا از طریق تمایلی به سوی نمایش تهی، تخطی می‌کنید."( لوکوربوزیه؛ 1381: 205) "جامعه‌ی انسانی نمی‌تواند تحمل بکند که خانواده ها از نور آفتاب محروم بوده و به این طریق محکوم به بی حالی و بی جانی گردند. طرح هایی که حتی یک واحد مسکونی را در مجموعه‌ی خانه‌هایی که در بر می‌گیرند، به علت رو به شمال بودن از آفتاب محروم می‌کنند و یا آپارتمانی را در سایه‌ی بناهای مجاور قرار داده و سبب محرومیت آن از نور آفتاب می‌گردنند، می‌بایست قویاً مردود شناخته شوند. لازم است که از همه‌ی سازندگان بناهای مسکونی خواسته شود که نمودار آفتاب گیری اتاق های منازل طرح‌های خود را در ساعات مختلف کوتاه ترین روز سال و تغییر فصل ارائه بدهند و ثابت کنند که این منازل امکان حداقل دو ساعت آفتاب گیری را دارند. هرگاه این امر صورت نگیرد، نمی‌بایست اجازه‌ی ساختمان داده شود. داخل کردن نور آفتاب در خانه های مسکونی، یک وظیفه ی نو و دستوری بزرگ برای آرشیتکت می‌باشد."(لوکوربوزیه؛ 1355: 104)

او در مورد معیار های داوری فضاهای شهری هم نوشته است:"چهارمین کنگره‌ی بین المللی معماری مدرن که در آتن تشکیل شد این اصل را تثبیت کرد. آفتاب، سبزه و فضای باز سه عنصر اصلی شهرسازی هستند. تبعیت از این اصل امکان می‌دهد که وضع موجود را قضاوت کنیم و پیش نهادهای تازه را، از یک دیدگاه حقیقتاً انسانی، مورد ارزیابی قرار دهیم."(لوکوربوزیه؛ 1355: 91و92)

منابع:
لوکوربوزیه، 1381، بسوی یک معماری، در کتاب "از مدرنیسم تا پست مدرنیسم" ویراسته ی مایکل پین و ترجمه ی عبدالکریم رشیدیان و همکاران، نشر نی
لوکوربرزیه، 1355، منشور آتن، ترجمه ی محمد منصور فلامکی، نشر فضا

   + ایمان رئیسی ; ٥:۳٦ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٠/٢/۱۳
comment نظرات ()