تاریخ، تئوری و نقد معماری

وبلاگ پشتیبان دروس تئوری و طرح معماری دکتر ایمان رئیسی

خلاصه کتاب "آفرینش نظریه معماری" نوشته جان لنگ

آفرینش نظریه معماری، نقش علوم رفتاری در طراحی محیط، نوشته ی جان لنگ، ترجمه علیرضا عینی فر، نشر دانشگاه تهران

در این کتاب کوشش شده است که چارچوب توسعه نظری طراحی و به ویژه نقش علوم رفتاری در نظریه معماری تبیین شود. طی سالهای گذشته شماری از مردم شناسان ، جامعه شناسان و روان شناسان به مطالعه حرفه های طراحی ، طراحان و مساله مورد نظره معماران پرداخته اند .علاوه بر این تعداد روز افزونی از افراد حرفه ای در رشته های طراحی داخلی، معماری ، طراحی منظر و طراحی شهری ، با استفاده از فنون علوم رفتاری مطالعته سازمان یافته را انجام داده اند .

هر دو گروه احساس کرده اند که علوم رفتاری میتواند نظریه های محتوایی ، مدلها و مفاهیمی را که به درک روشنی از فرایند طراحی و ماهیت ربطی انسان-محیط منجر میشود توسعه دهد.

هر دو گروه معتقدند که نظریه ها با تحقیق غنی میشوند. هدف بالا بردن توانایی های طراحان برای طراحی فضاهای داخلی ، ساختمانها ، مجموعه های ساختمانی و محیط و منظر است. فرضیه اصلی اینست که علوم رفتاری از طریق ساخت نظریه حرفه ای طراحی را حمایت و تامین میکند ، آزمون فرضیه کار ساده ای نیست .

رفتار شناسانی که معتقد اند که محیط ساخته شده بر زندگی بشر اسر جزئی دارد و ارزش توجه را ندارد بعضی از طراحان نیز معتقدند که علوم رفتاری چیزی بیش از طرح واژه های پیچیده برای مساله ساده نیست. به نظر آنها این علوم پاره ای مطالب کم ارزش شبه علمی را مطرح میسازد که نمیتواند پاسخ گوی کیفیت نگارهای تدوین شده از طریق درک عمومی باشد.

شاید نقش اصلی علوم رفتاری در نظریه طراحی محیط ، روش نگارش به جهان هستی باشد . این علوم آموزشی را فراهم می آورد که در ان قواعد مفهومی با تجربه واقعی مواجه و مقایسه میشوند ، و فرضیه ها به جای اینکه فقط تولید شوند و به باور در آیند ، آزموده میشوند . از طریق کیفیت حرفه های طراحی محیط از حرفه هایی که علم و تحقیق را اساس کار حرفه ای قرار داده اند بالاتر میروند . افراد زیادی این حرفه ها را موفق تر از حرفه های طراحی یافته اند.

بسته به ماهیت پدیده مورد نظر روی کرد های متفاوتی در وسعت بخشیدن به نظریه معماری وجود دارد. کاربرد روش های تحقیق علمی در مطالعه زیبایی شناسی و در مطالعه مواضع هنجاری معماران نسبت به مطالعه موضوع آتی چون رفتار فضایی مشکل تر است . طراحی و مطالعه رفتار فضایی نیز از مطالعه فرایند طراحی یا مطالعه باور های یک معمار یا مطالعه زیبایی شناسی آسانتر است . دلیل ان روشن است هم در زمینه هایی چون زیبایی شناسی بیش از آنچه معرفی کردیم تحقیق وجود ندارد این ثمره ی دانش بازی از نسلهای جهان است و تبین هایی را پیشنهاد کرده که میتواند از مواضع مختلف نظری مو شکافی شود. در تدوین نظریه اثباتی برای طراحی محیط تحلیل مشاهدات و موارد مناسب باره تحقیق تحت تاثیر جهان بینیها قرار میگیرد .

به همین دلیل نظریه های اصلی فرایند های ادراک ، شناخت و عاطفه و رفتار فضایی در این کتاب مورد بحث قرار گرفته اند . 

 ارزش تحقیق و بنای نظریه

در این کتاب شیوه ارایه نظریه طراحی محیطی تابعی از مدل نظریه پیشنهاد شده است و تمام مطالب کتاب بر اساس این مدل شکل گرفته است . تدوین دانش و مدل های مفهومی زمینه های مورد نظر طراحان نیز پیشرفت زیادی نکرده است . کیفیت دانش به دست آماده همیشه متناسب با انرژی صرف شده برای تحقیق نیست .

با اینکه طی صد سال گذشته معماران و روانشناسان برای درک زیبایی شناسی فرمی کوشش زیادی کرده اند ، باز هم فهم ما از این زمینه محدود است گرچه تحقیق جدی و مرتبط با محیط ساخته شده روی عناوینی چون خلوت و قلمرو مربوط به سالهای اخیر است ، ولی با این حال موضوع های قابل درکی به نظر میرسند برای انجام تحقیق نظام یافته روی زیبایی شناسی نمادین یا زیبایی فرمی در مقایسه با موضوع های چون جرم و جنایات و محیط ، بودجه کمتری صرف میشود، چنین تفاوت هایی تا حدودی نوع علاقه جامعه را نشان میدهد و تا حدودی بیانگر علاقه ی علمی پژوهشگران است.تمام این عوامل محتوای این کتاب را تحت تاثیر قرار داده اند .هدف در اینجا روز آمد کردن جهت گیری های انسانی حرفه ای معماری است. برای انجام این کار کوشش شده است که از فلسفه های تقلید گرا اجتناب شود . شاد به این معنا باشد که طراحان باید نسبت به گذشته به متغیر هایی بیشتری توجه داشته باشند.

هوارد مایکل مشاهده یک دانشجو را در این معماری در مورده آموزش فرم ، سازه پرسپکتیو و چگونگی مواجهه با کارفرما های غیر متخصص به اندازه کافی مشکل دارد و حالا باید تمام عوامل رفتاری دیگری را نیز به ان اضافه کرد.

هر کار خلاق طراحی که حقیقتا در خدمات جامعه است ، میتواند از طریق همدلی با مردم و درکه قابلیت های محیط و آگاهی از تفاوت های فرهنگی رشد کند از سوی دیگر ، چون مطالب این کتاب سمت گیری خاص ندارد میتواند هم برای ایجاد محیط هایی که برای مردم ناخوشایند هستند استفاده شوند و هم برای ایجاد محیط هایی که انسانی اند هدف کتاب تدوین ظوابط طراحی در چارچوب یک عقیده خاص نیست ، بلکه هدف فراهم آوردن اطلاعتی سازمان یافته در مورد چگونگی نقش علوم رفتاری در تدوین نظریه طراحی محیط است. هدف عمق بخشیدن به نگاره های مشترک است.

مطالب کتاب کوششی است در جهت استنتاج از نظریه های پراکنده و یافته های مطالعات علوم رفتاری که میتواند به گونه ای در خدمت فعالیت طراحان باشد . این کتاب در محدوده هدف اصلی با کتاب های روانشناسی محیط یا کتابهایی که صرفا به روش های طراحی میپردازند تفاوت دارد ، هرچند که از مطالب آنها نیز استفاده کرده است.

کتاب توسط کسی نوشته شده که معمار و طراح شهری است و به معماران و دانشجویان معماری درس میدهد.

جهت گیری خاص ان در جمله زیر که در نتیجه گیری کتاب طراحی برای رفتار انسان آماده قابل مشاهده میباشد :

این اعتقاد وجود دارد که اگر حرفه ی طراحی محیط تشخیص داده است که عادت ها و نیاز ها و خصیصه های بهره برداران از عوامل تعیین کننده فرم آنها هستند، نسبت به حال حاضر دانش بیشتری از رابطه محیط طراحی شده و رفتار انسان مورده نیاز است.

بعلاوه اگر حرفه طراحی قصد استفاده خلاق از این اطلاعات را دارد باید به طوری سازمان دهی شود که خود را در اختیار ان قرار دهید. فرایند طراحی در حال حاضر به شدت تقلیدی است ، راه حل های گونه شناختی با شرایط جدید تطبیق داده شده و رویکرد های طراحی تکرار میشود به مانند کار حرفه ای ، توجه آموزش معماری نیز به ایجاد محصولات فرمی معطوف شده و به درک مسائل مرتبت با معماری توجه کمی میشود.

برداشت آزاد توسط  وحید صابری، دانشجوی کارشناسی ارشد معماری دانشگاه آزاد تهران مرکزی

   + ایمان رئیسی ; ٢:٥٥ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/۸/٢٥
comment نظرات ()